Jurisprudentie Internationaal Privaatrecht voor het Ondernemingsrecht 2016-2017
1. Gazprom Bank (vier vereisten voor erkenning buitenlands vonnis)
Bensadon is in Rusland veroordeeld tot betaling aan Gazprombank op grond van een
borgtochtovereenkomst waarin als exclusieve forumkeuze Moskou is overeengekomen, echter stelt
verweerder dat dat vonnis in Rusland niet meer uitvoerbaar is waardoor de bevoegdheid tot
tenuitvoerlegging in Nederland is komen te vervallen. In dit geding gaat het om de vraag of voor de
erkenning van een buitenlands vonnis in het kader van art. 431 lid 2 Rv is vereist dat het vonnis
uitvoerbaar is in het land van herkomst. Een buitenlands vonnis komt voor erkenning in aanmerking mits
het voldoet aan de eisen geformuleerd in de jurisprudentie, namelijk dat de bevoegdheid is gebaseerd
op een internationaal aanvaarde grond (i), dat er sprake is geweest van fair trial (ii) en dat de beslissing
niet in strijd is met de internationale openbare orde (iii) en dat deze niet onverenigbaar is met een
eerdere beslissing tussen dezelfde partijen in dezelfde zaak (iv). De criteria zijn dus:
i. Bevoegdheid naar internationale maatstaven aanvaardbaar;
ii. Geen strijd met openbare orde;
iii. Fair trial;
iv. Geen strijd met eerdere uitspraak over zelfde onderwerp/tussen zelfde partijen.
Indien deze eisen zijn vervuld, is de Nederlandse rechter niet langer bevoegd. De uitspraak moet
(formeel) ‘uitvoerbaar’ zijn, dit betekent met name dat er geen rechtsmiddel is ingesteld met
schorsende werking.
2. Yukos Oil (erkenning buitenlands faillissementsvonnis en bevoegdheid curator)
Yukos Oil was een Russisch Olieconcern, dat belastingnaheffingen kreeg opgelegd door de Russische
belastingdienst. Yukos Oil had alle aandelen in de Nederlandse vennootschap Yukos Finance. Yukos Oil
kon in Rusland de hoge belastingnaheffingen niet betalen waardoor zij door de Russische rechter failliet
werd verklaard. De Russische curator heeft daarop het bestuur van Yukos Finance ontslagen.
In de procedure stonden twee vragen centraal.
a) Kan het Russische faillissementsvonnis in Nederland worden erkend?
b) Was de Russische curator bevoegd het bestuur van Yukos Finance te ontslaan?
Het oordeel van de Rechtbank was dat de bevoegdheid van de curator in een buitenlands faillissement
beoordeeld moet worden naar het recht van het buitenlandse faillissement (dus Russisch Recht). Er is
geen verdrag toepasselijk. Ten aanzien van de tweede vraag oordeelde de Rb dat erkenning van een
buitenlands vonnis mogelijk is indien de beginselen van een behoorlijke procesorde zijn nageleefd en
1
, indien de uitspraak niet strijdig is met de Nederlandse openbare orde. Omdat de procedure in Rusland
overhaastig werd afgehandeld (o.m. door ongestructureerde mappen toe te zenden etc.) en de zaak niet
inhoudelijk is behandeld oordeelde Rechtbank dat het faillissementsvonnis is NL niet kan worden
erkend. De curator had ook geen bevoegdheid het bestuur te ontslaan. Hiermee paste de Rechtbank de
criteria toe die sinds het Bontmantel arrest bestaan omtrent de erkenning van buitenlandse vonnissen
buiten verdrag, en in het vorige arrest nader zijn gespecificeerd.
3. Ingmar/Eaton (dwingende EU-voorschriften die bescherming bieden kunnen door forumkeuze
niet worden geëcarteerd)
Ingmar was handelsagent in de UK van Eaton, waarbij als forumkeuze California in de
handelsagentuurovereenkomst is overeengekomen, echter beëindigt Eaton de overeenkomst zonder
een vergoeding te betalen die handelsagenten moeten krijgen op grond van EU-Richtlijn. In dit arrest
stelde de Engelse Court of Appeal de vraag of de Europese Richtlijn inzake bepaalde aspecten
betreffende handelsagentuurovereenkomsten zoals in het VK geïmplementeerd ook van toepassing is
indien de principaal buiten de EU gevestigd is en ook de rechtskeuze voor het recht van California is
gemaakt. Het Hof van Justitie oordeelt dat dit het geval is, mits de agentuur zich uitstrekt tot een deel
van de EU. Daarnaast werd geoordeeld dat de Richtlijn dwingend is en niet door rechtskeuze
geëcarteerd kan worden. De Nederlandse rechter moet de beschermende bepalingen van de
onderhavige Richtlijn toepassen op grond van het Haagse Vertegenwoordigingsverdrag 1978 dat
toepassing van buitenlandse voorrangsregels toestaat. Dwingende EU-voorschriften die bescherming
bieden moeten worden gevolgd. N.B. Prejudiciële vraag van het Engelse Court of Appeal immers i.v.m.
bevoegdheid UK rechter nu gedaagde een woonplaats buiten de EU had, waardoor EEX-Vo formeel niet
toepasselijk is. Het kan dat de UK rechter op grond van het commune recht bevoegd was.
4. VALE (regeling van lidstaat die weigert een vennootschap naar buitenlands recht om te zetten
in het eigen recht terwijl binnenlandse vennootschappen wel mogen worden omgezet, is
discriminatie en in strijd met de vrijheid van vestiging)
De Italiaanse vennootschap VALE wil zich omzetten in een Hongaarse vennootschap maar dat mag niet
van de Hongaarse wet, nu de vennootschap niet in Hongarije is gevestigd. Het weigeren van omzetting
van buitenlandse vennootschappen in een vennootschap van de ontvangende lidstaat terwijl
binnenlandse vennootschappen wel mogen omzetten is in strijd met de vrijheid van vestiging ex. artt. 49
en 54 VWEU. Overwogen wordt dat er geen sprake is van strijd met de vrijheid van vestiging, wanneer
bij een grensoverschrijdende omzetting van een vennootschap door de ontvangende lidstaat eisen stelt
2
1. Gazprom Bank (vier vereisten voor erkenning buitenlands vonnis)
Bensadon is in Rusland veroordeeld tot betaling aan Gazprombank op grond van een
borgtochtovereenkomst waarin als exclusieve forumkeuze Moskou is overeengekomen, echter stelt
verweerder dat dat vonnis in Rusland niet meer uitvoerbaar is waardoor de bevoegdheid tot
tenuitvoerlegging in Nederland is komen te vervallen. In dit geding gaat het om de vraag of voor de
erkenning van een buitenlands vonnis in het kader van art. 431 lid 2 Rv is vereist dat het vonnis
uitvoerbaar is in het land van herkomst. Een buitenlands vonnis komt voor erkenning in aanmerking mits
het voldoet aan de eisen geformuleerd in de jurisprudentie, namelijk dat de bevoegdheid is gebaseerd
op een internationaal aanvaarde grond (i), dat er sprake is geweest van fair trial (ii) en dat de beslissing
niet in strijd is met de internationale openbare orde (iii) en dat deze niet onverenigbaar is met een
eerdere beslissing tussen dezelfde partijen in dezelfde zaak (iv). De criteria zijn dus:
i. Bevoegdheid naar internationale maatstaven aanvaardbaar;
ii. Geen strijd met openbare orde;
iii. Fair trial;
iv. Geen strijd met eerdere uitspraak over zelfde onderwerp/tussen zelfde partijen.
Indien deze eisen zijn vervuld, is de Nederlandse rechter niet langer bevoegd. De uitspraak moet
(formeel) ‘uitvoerbaar’ zijn, dit betekent met name dat er geen rechtsmiddel is ingesteld met
schorsende werking.
2. Yukos Oil (erkenning buitenlands faillissementsvonnis en bevoegdheid curator)
Yukos Oil was een Russisch Olieconcern, dat belastingnaheffingen kreeg opgelegd door de Russische
belastingdienst. Yukos Oil had alle aandelen in de Nederlandse vennootschap Yukos Finance. Yukos Oil
kon in Rusland de hoge belastingnaheffingen niet betalen waardoor zij door de Russische rechter failliet
werd verklaard. De Russische curator heeft daarop het bestuur van Yukos Finance ontslagen.
In de procedure stonden twee vragen centraal.
a) Kan het Russische faillissementsvonnis in Nederland worden erkend?
b) Was de Russische curator bevoegd het bestuur van Yukos Finance te ontslaan?
Het oordeel van de Rechtbank was dat de bevoegdheid van de curator in een buitenlands faillissement
beoordeeld moet worden naar het recht van het buitenlandse faillissement (dus Russisch Recht). Er is
geen verdrag toepasselijk. Ten aanzien van de tweede vraag oordeelde de Rb dat erkenning van een
buitenlands vonnis mogelijk is indien de beginselen van een behoorlijke procesorde zijn nageleefd en
1
, indien de uitspraak niet strijdig is met de Nederlandse openbare orde. Omdat de procedure in Rusland
overhaastig werd afgehandeld (o.m. door ongestructureerde mappen toe te zenden etc.) en de zaak niet
inhoudelijk is behandeld oordeelde Rechtbank dat het faillissementsvonnis is NL niet kan worden
erkend. De curator had ook geen bevoegdheid het bestuur te ontslaan. Hiermee paste de Rechtbank de
criteria toe die sinds het Bontmantel arrest bestaan omtrent de erkenning van buitenlandse vonnissen
buiten verdrag, en in het vorige arrest nader zijn gespecificeerd.
3. Ingmar/Eaton (dwingende EU-voorschriften die bescherming bieden kunnen door forumkeuze
niet worden geëcarteerd)
Ingmar was handelsagent in de UK van Eaton, waarbij als forumkeuze California in de
handelsagentuurovereenkomst is overeengekomen, echter beëindigt Eaton de overeenkomst zonder
een vergoeding te betalen die handelsagenten moeten krijgen op grond van EU-Richtlijn. In dit arrest
stelde de Engelse Court of Appeal de vraag of de Europese Richtlijn inzake bepaalde aspecten
betreffende handelsagentuurovereenkomsten zoals in het VK geïmplementeerd ook van toepassing is
indien de principaal buiten de EU gevestigd is en ook de rechtskeuze voor het recht van California is
gemaakt. Het Hof van Justitie oordeelt dat dit het geval is, mits de agentuur zich uitstrekt tot een deel
van de EU. Daarnaast werd geoordeeld dat de Richtlijn dwingend is en niet door rechtskeuze
geëcarteerd kan worden. De Nederlandse rechter moet de beschermende bepalingen van de
onderhavige Richtlijn toepassen op grond van het Haagse Vertegenwoordigingsverdrag 1978 dat
toepassing van buitenlandse voorrangsregels toestaat. Dwingende EU-voorschriften die bescherming
bieden moeten worden gevolgd. N.B. Prejudiciële vraag van het Engelse Court of Appeal immers i.v.m.
bevoegdheid UK rechter nu gedaagde een woonplaats buiten de EU had, waardoor EEX-Vo formeel niet
toepasselijk is. Het kan dat de UK rechter op grond van het commune recht bevoegd was.
4. VALE (regeling van lidstaat die weigert een vennootschap naar buitenlands recht om te zetten
in het eigen recht terwijl binnenlandse vennootschappen wel mogen worden omgezet, is
discriminatie en in strijd met de vrijheid van vestiging)
De Italiaanse vennootschap VALE wil zich omzetten in een Hongaarse vennootschap maar dat mag niet
van de Hongaarse wet, nu de vennootschap niet in Hongarije is gevestigd. Het weigeren van omzetting
van buitenlandse vennootschappen in een vennootschap van de ontvangende lidstaat terwijl
binnenlandse vennootschappen wel mogen omzetten is in strijd met de vrijheid van vestiging ex. artt. 49
en 54 VWEU. Overwogen wordt dat er geen sprake is van strijd met de vrijheid van vestiging, wanneer
bij een grensoverschrijdende omzetting van een vennootschap door de ontvangende lidstaat eisen stelt
2
