Arresten
HR 03-03-1905 (Blaauboer/Berlips)
De feiten: De gebroeders Berlips hadden bij openbare veiling op 8 augustus 1881 een aantal
bouwpercelen verkocht, waarop vervolgens woningen werden gebouwd. Bij de veilingakte hadden de
gebroeders Berlips zich verplicht om op het terrein gelegen tussen de bouwterreinen, dat aan hen in
eigendom verbleef, een openbare weg aan te leggen. Toen die verplichting na twintig jaar nog niet
was nagekomen, sprak een van de kopers, de heer Blaauboer, de nog levende broer Berlips aan tot
schadevergoeding. Berlips voerde als verweer dat hij en zijn de broer de grond, waarop de weg was
geprojecteerd, in 1887 hadden verkocht en overgedragen aan derden en de verplichting was daarmee
ook overgegaan op de nieuwe eigenaars.
Rechtsvraag: Of een verbintenis aangegaan door de eigenaar van een onroerend goed met betrekking
tot dat goed (i.c. de verplichting van Berlips om een weg aan te leggen) overgaat op hem, aan wie hij
de eigendom daarvan krachtens verkoop overdraagt, met het gevolgd, dat hij die de verbintenis heeft
aangegaan daarvan wordt ontheven.
Overweging: De Rechtbank oordeelde dat de verplichting om de weg aan te leggen was overgegaan op
de nieuwe eigenaars. Het Hof kwam tot dezelfde conclusie.
De Hoge Raad oordeelde echter dat bij verbintenissen die betrekking hebben op een goed – ingevolge
art. 1354 (oud) BW – wel de actieve zijde (het vorderingsrecht) maar niet de passieve zijde (de schuld)
overgaat op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt. De rechtsvraag werd dus
ontkennend beantwoord. Berlips blijft ondanks de overdracht aan de bestratingsbepaling gebonden.
De Hoge Raad stelt voorop dat een verbintenis uit overeenkomst, ook wanneer zij wordt aangegaan
met betrekking tot een (onroerend) goed, niettemin een ‘persoonlijke verbintenis’ is, ‘waaromtrent
derhalve, tenzij uit enige wetsbepaling het tegendeel volgt, moet gelden, hetgeen voor zodanige
verbintenissen is bepaald’. Persoonlijke verbintenissen kunnen het eigendomsrecht niet beperken,
zodat zij evenmin bij overgang van dat eigendomsrecht op de nieuwe eigenaar van rechtswege
overgaan.
Rechtsregel: Bij verbintenissen die betrekking hebben op een goed gaat wel de actieve zijde (het
vorderingsrecht) maar niet de passieve zijde (schuld) over op degene die dat goed onder bijzondere
titel verkrijgt. Persoonlijke verbintenissen kunnen het eigendomsrecht niet beperken, zodat zij
evenmin bij overgang van dat eigendomsrecht op de nieuwe eigenaar van rechtswege overgaan.
HR 11-12-1959 (Eelman/Hin)
De feiten: In het voorjaar van 1954 besluit Eelman om zijn boerderij te verkopen, hij verkoopt deze
aan Hin tegen een normale economische prijs. Tijdens de levering van de boerderij op 1 juli weigert
Eelman om mee te werken aan de levering. Eelman geeft namelijk aan dat hij van de
koopovereenkomst af wil, hij is schizofreen en verkocht zijn boerderij enkel omdat hij geesten zag.
Eelman beroept zich op art. 3:34 BW, de geestelijke stoornis. Hin beroept zich daarentegen op
gerechtvaardigd vertrouwen, art. 3:35 BW. In het begin van 1955 wordt Eelman echter onder curatele
gesteld wegens krankzinnigheid.
Rechtsvraag: Kan de koopovereenkomst worden vernietigd op grond van art. 3:34 BW of blijft deze in
stand wegens art. 3:35 BW?
Overweging: De Hoge Raad overwoog dat er in casu een aantal omstandigheden zijn die moeten
worden beoordeeld. Ten eerste moet er worden gekeken tegen welke prijs de boerderij is verkocht,
dit was tegen een normale economische prijs. Ten tweede moet er worden gekeken of Eelman ten
tijde van de koopovereenkomst daadwerkelijk aan een geestelijke stoornis leidde. Indien Eelman ten
HR 03-03-1905 (Blaauboer/Berlips)
De feiten: De gebroeders Berlips hadden bij openbare veiling op 8 augustus 1881 een aantal
bouwpercelen verkocht, waarop vervolgens woningen werden gebouwd. Bij de veilingakte hadden de
gebroeders Berlips zich verplicht om op het terrein gelegen tussen de bouwterreinen, dat aan hen in
eigendom verbleef, een openbare weg aan te leggen. Toen die verplichting na twintig jaar nog niet
was nagekomen, sprak een van de kopers, de heer Blaauboer, de nog levende broer Berlips aan tot
schadevergoeding. Berlips voerde als verweer dat hij en zijn de broer de grond, waarop de weg was
geprojecteerd, in 1887 hadden verkocht en overgedragen aan derden en de verplichting was daarmee
ook overgegaan op de nieuwe eigenaars.
Rechtsvraag: Of een verbintenis aangegaan door de eigenaar van een onroerend goed met betrekking
tot dat goed (i.c. de verplichting van Berlips om een weg aan te leggen) overgaat op hem, aan wie hij
de eigendom daarvan krachtens verkoop overdraagt, met het gevolgd, dat hij die de verbintenis heeft
aangegaan daarvan wordt ontheven.
Overweging: De Rechtbank oordeelde dat de verplichting om de weg aan te leggen was overgegaan op
de nieuwe eigenaars. Het Hof kwam tot dezelfde conclusie.
De Hoge Raad oordeelde echter dat bij verbintenissen die betrekking hebben op een goed – ingevolge
art. 1354 (oud) BW – wel de actieve zijde (het vorderingsrecht) maar niet de passieve zijde (de schuld)
overgaat op degene die dat goed onder bijzondere titel verkrijgt. De rechtsvraag werd dus
ontkennend beantwoord. Berlips blijft ondanks de overdracht aan de bestratingsbepaling gebonden.
De Hoge Raad stelt voorop dat een verbintenis uit overeenkomst, ook wanneer zij wordt aangegaan
met betrekking tot een (onroerend) goed, niettemin een ‘persoonlijke verbintenis’ is, ‘waaromtrent
derhalve, tenzij uit enige wetsbepaling het tegendeel volgt, moet gelden, hetgeen voor zodanige
verbintenissen is bepaald’. Persoonlijke verbintenissen kunnen het eigendomsrecht niet beperken,
zodat zij evenmin bij overgang van dat eigendomsrecht op de nieuwe eigenaar van rechtswege
overgaan.
Rechtsregel: Bij verbintenissen die betrekking hebben op een goed gaat wel de actieve zijde (het
vorderingsrecht) maar niet de passieve zijde (schuld) over op degene die dat goed onder bijzondere
titel verkrijgt. Persoonlijke verbintenissen kunnen het eigendomsrecht niet beperken, zodat zij
evenmin bij overgang van dat eigendomsrecht op de nieuwe eigenaar van rechtswege overgaan.
HR 11-12-1959 (Eelman/Hin)
De feiten: In het voorjaar van 1954 besluit Eelman om zijn boerderij te verkopen, hij verkoopt deze
aan Hin tegen een normale economische prijs. Tijdens de levering van de boerderij op 1 juli weigert
Eelman om mee te werken aan de levering. Eelman geeft namelijk aan dat hij van de
koopovereenkomst af wil, hij is schizofreen en verkocht zijn boerderij enkel omdat hij geesten zag.
Eelman beroept zich op art. 3:34 BW, de geestelijke stoornis. Hin beroept zich daarentegen op
gerechtvaardigd vertrouwen, art. 3:35 BW. In het begin van 1955 wordt Eelman echter onder curatele
gesteld wegens krankzinnigheid.
Rechtsvraag: Kan de koopovereenkomst worden vernietigd op grond van art. 3:34 BW of blijft deze in
stand wegens art. 3:35 BW?
Overweging: De Hoge Raad overwoog dat er in casu een aantal omstandigheden zijn die moeten
worden beoordeeld. Ten eerste moet er worden gekeken tegen welke prijs de boerderij is verkocht,
dit was tegen een normale economische prijs. Ten tweede moet er worden gekeken of Eelman ten
tijde van de koopovereenkomst daadwerkelijk aan een geestelijke stoornis leidde. Indien Eelman ten
