Bijeenkomst 6 Verdieping bestuursrecht

Bijeenkomst 6 schadevergoeding & Nadeelcompensatie


Verhouding civiele rechter – bestuursrechter / Schadevergoeding wegens
onrechtmatig overheidshandelen

- 1 juli 2013: deel in werking getreden = Wet nadeelcompensatie en schadevergoeding
bij onrechtmatige besluiten. Deze wet voorziet in aanvulling en wijziging van de Awb: art.
8:88 – 8:95 Awb voor schadevergoeding en titel 4.5 voor nadeelcompensatie, dit
laatste deel is echter nog niet in werking getreden.

Kwalificatie van de schadeoorzaak:

a. Art. 8:88 lid 1 sub a (bestuursorgaan heeft het besluit vernietigd), sub b
(onrechtmatige feitelijke of privaatrechtelijke handelingen), sub c of d Awb is van
toepassing.

- Art. 8:89 Awb: Welke rechter is bevoegd?
Lid 1: Alleen de bestuursrechter is bevoegd, NOOIT de burgerlijke rechter, indien
het gaat om belastingzaken, sociale uitkeringszaken en ambtenaarszaken. = ‘BIJ
UITSLUITING BEVOEGD’.
Lid 2: Voor alle bedragen hoger dan 25.000,- is de burgerlijke rechter exclusief
bevoegd. Tot 25.000,- kan je kiezen tussen de civiele rechter en bestuursrechter.
= ‘BEVOEGD’.
Lid 3: kies je na de vernietiging van het besluit voor de burgerlijke rechter, dan
moet je daar ook blijven en kan je niet meer naar de bestuursrechter. = ‘NIET
BEVOEGD’.
Lid 4: Als je het schadevergoedingsverzoek intrekt bij de bestuursrechter, kan de
burgerlijke rechter je alsnog ontvankelijk verklaren. = ‘NIET ONTVANKELIJK’.

- Moment van indiening schadevergoedingsverzoek bij bestuursrechter (moet
voldoen aan de eisen neergelegd in art. 8:92 Awb):
1. Art. 8:91 Awb: tijdens de bestuursrechtelijke rechtsgang. Alleen bij
(hoger) beroep). Je krijgt in deze procedure dus 2 uitspraken:
a. (On)gegrondverklaring en vernietiging / in stand lating besluit.
b. Toewijzing of afwijzing van de vordering.

2. Art. 8:90 Awb: na vernietiging besluit. Je hebt dus beroep ingesteld en
gewonnen.
MAAR lid 2: eerst verzoek indienen bij het bestuursorgaan en die heeft 8
weken om hierop te reageren (= zelfstandig schadebesluit), dan pas
verzoekschrift indienen bij de bestuurs-rechter. De bestuursrechter bekijkt
dit verzoek los van het zelfstandig schadebesluit  ratio: art. 8:4 lid 1 sub f
Awb.
OF

b. Art. 8:88 lid 1 Awb is NIET van toepassing: de burgerlijke rechter is bevoegd o.g.v. art.
6:162 Awb.

- Bij louter een feitelijke handeling van het bestuursorgaan.
- Art. 8:88 lid 2 Awb.

- 5 criteria die inzicht bieden in de aansprakelijkheid van de overheid: art. 6:162 BW

1. Onrechtmatigheid:
- Een appellabel besluit is rechtmatig totdat de bestuursrechter het vernietigd heeft:
vermoeden van rechtmatigheid.
- De civiele rechter is gebonden aan het oordeel over de rechtmatigheid van de
bestuursrechter en dient hier niet zelf meer over te oordelen.  St. Oedenrode /
Driessen Arrest.

, 2. Toerekenbaarheid: Indien een appellabel onrechtmatig besluit wordt vernietigd door
de bestuursrechter wordt de toerekenbaarheid aangenomen.  Van Gog / Nederweert
Arrest.

3. Relativiteit: geen verplichting tot schadevergoeding ontstaat indien de geschonden
norm niet strekt tot bescherming tegen de schade zoals die geleden is door de
benadeelde.  art. 8:69a Awb.

4. Causaliteit: toerekening naar redelijkheid. Er is geen causaal verband indien de
geleden schade zowel was ontstaan bij een onrechtmatig genomen besluit, als bij een
rechtmatig genomen besluit.

5. Schade: dit kan materiële schade inhouden of immateriële schade.


Verhouding civiele rechter – bestuursrechter / Nadeelcompensatie wegens
rechtmatig overheidshandelen:

- Nadeelcompensatie = de overheid handelt rechtmatig, echter een of enkele burgers
leiden hierdoor onevenredige schade en moeten voor dit geleden nadeel van de overheid
een evenredige vergoeding ontvangen.

Huidig regime:

> Stap 1: Bepaal de schadeoorzaak  waardoor is het nadeel geleden?: - Besluit:
art. 1:3 Awb.
- Feitelijke handeling:
burgerlijke
rechter.

> Stap 2: Bepaal de schadegrondslag  Op basis waarvan kan de burger
nadeelcompensatie claimen?:
1. Wettelijke grondslag: kan een WIFZ zijn maar ook een WIMZ.  Vb.: art. 6.1 Wro
(‘op aanvraag’) bij een bestemmingsplan.
2. Beleidsregel: in het kader van een discretionaire bevoegdheid is een beleidsregel
over het vragen van nadeelcompensatie vastgesteld.
3. Algemeen rechtsbeginsel: 2 vereisten:
1. Materiële connexiteit: de schade dient veroorzaakt te zijn door een besluit in
de zin van art. 1:3 Awb.
2. Formele / processuele connexiteit: Als het schadeveroorzakende besluit /
schade-oorzaak (niet) appellabel is dan is het nc-besluit ook (niet) appellabel.

 De schade is veroorzaakt door:

a. Een appellabel besluit: bv. beschikking, concretiserende BAS (= aanwijzingsbesluit).
= Bestuursrechter.

Pannenkoekenhuis De Kabouter Arrest: formele rechtskracht indien je naar de
burgerlijke rechter stapt, terwijl je het besluit kan aanvechten bij het bestuursorgaan en
de bestuursrechter. De rechtmatigheid van het besluit wordt aangenomen door de
burgerlijke rechter. Je kunt dus NIET terecht bij de burgerlijke rechter indien je het besluit
niet hebt aangevochten en égalite de grondslag is.

MAAR  Straatprostitutiegebied Heerlen Arrest: je kunt ook na de bezwaartermijn nog
gewoon nadeelcompensatie aanvragen bij de bestuursrechter o.g.v. het égalité-beginsel.
Je kan dit eerst voorleggen aan het bestuursorgaan zelf, maar hoeft niet. Immers gaat
een nc-aanvraag niet over het rechtmatig genomen besluit an sich en geldt de
bezwaartermijn dus niet.

b. Een niet-appellabel besluit: bv. avv, beleidsregel. = Burgerlijke rechter.