Samenvatting inleiding methodenleer:
College 1
Enkelvoudige (bivariate) hypothese= verwacht verband tussen 2 variabelen (afhankelijk(y) en
onafhankelijke(x)) x-----y
Meervoudige hypothese: verwacht verband tussen een afhankelijke y en meerdere onafhankelijke
variabelen x1…n
Meervoudige oorzakelijkheid: pijlendiagram
X1
X2 Y
Mediatie= interpreterende hypothese. De invloed van de onafhankelijke variabele (x1) op de
afhankelijke variabele (Y) is niet direct, maar loopt via het effect van X1 op de mediërende of
interveniërende variabele (X2). Indirect effect.
X1--- X2 --- Y
Gedeeltelijke mediatie (= direct + indirect effect)
X3------- X4 ------ Y
Modererend effect = interactiehypothese. De invloed van X1 op Y is conditioneel op de moderator
(X2); of; het effect van X1 op Y is verschillend naar gelang de waarde van de moderator X2.
Conditioneel effect ( versterkend (+) of verzwakkend (-) effect)
X1 ------------------ Y
X2
Schijnverband (spuriousness) = gemeenschappelijke oorzaak (antecedent). Verklarende hypothese.
Een geobserveerd verband tussen X1 en Y is slechts ‘schijn’ want te verklaren vanuit de
gemeenschappelijke oorzaak X2
X1
Y
X2
Conceptueel model = grafische representatie van een set logisch samenhangende hypothesen.
Totaalplaatje
, X1
Y
X2
X4
X3
X5
3 voorwaarden voor causaliteit:
- Associatie = statische verband tussen variabelen
- Richting van het verband; oorzaak- gevolg. Onafhankelijke variabele beïnvloedt afhankelijke
variabele en niet omgekeerd
- Afwezigheid van onechte verbanden (nonspuriousness); verband tussen variabelen mag niet
verklaard worden door externe (extraneous) variabelen of antecedenten
Eenheid van analyse: over wie of wat uitspraken worden gemaakt
Geneste design = meerniveau data combinatie gegevens verwijzend naar verschillende eenheden van
analyse
Bepalen van eenheid analyse wanneer hypothesen verwijzen naar meerniveau-data
stappen:
- Bepaal de eenheid van analyse per variabele vermeld in de hypothese
- Eenheid van analyse nodig om hypothese te toetsen is de eenheid van analyse met kleinste
detail
Logical fallacies (misvattingen) = conclusies trekken op een bepaald niveau op basis van resultaten
op een ander niveau
1. Ecological fallacy = conclusies op individueel niveau, analyses op geaggregeerd of
groepsniveau
2. Atomistic fallacy = conclusies op geaggregeerd niveau, analyses op individuele data
College 2
Variabelen = kenmerken van studieobjecten die variëren (verschillende waarden aannemen)
Nominaal = variabele bestaat uit een aantal klassen(onderling verwisselbaar)
Vereisten i.v.m. de klassen
- Aantal klassen moet exhaustief (uitputtend) zijn
- Klassen moeten elkaar uitsluiten (mutual exclusief): een case mag maar in één klasse vallen
Ordinaal = variabele bestaat uit een aantal geordende klassen (= nominaal + geordende klassen).
Klassen onderling niet uitwisselbaar ( omkering volgorde = spiegeling in betekenis). Afstanden tussen
klassen hebben geen betekenis (geen rekenbewerkingen dus)
College 1
Enkelvoudige (bivariate) hypothese= verwacht verband tussen 2 variabelen (afhankelijk(y) en
onafhankelijke(x)) x-----y
Meervoudige hypothese: verwacht verband tussen een afhankelijke y en meerdere onafhankelijke
variabelen x1…n
Meervoudige oorzakelijkheid: pijlendiagram
X1
X2 Y
Mediatie= interpreterende hypothese. De invloed van de onafhankelijke variabele (x1) op de
afhankelijke variabele (Y) is niet direct, maar loopt via het effect van X1 op de mediërende of
interveniërende variabele (X2). Indirect effect.
X1--- X2 --- Y
Gedeeltelijke mediatie (= direct + indirect effect)
X3------- X4 ------ Y
Modererend effect = interactiehypothese. De invloed van X1 op Y is conditioneel op de moderator
(X2); of; het effect van X1 op Y is verschillend naar gelang de waarde van de moderator X2.
Conditioneel effect ( versterkend (+) of verzwakkend (-) effect)
X1 ------------------ Y
X2
Schijnverband (spuriousness) = gemeenschappelijke oorzaak (antecedent). Verklarende hypothese.
Een geobserveerd verband tussen X1 en Y is slechts ‘schijn’ want te verklaren vanuit de
gemeenschappelijke oorzaak X2
X1
Y
X2
Conceptueel model = grafische representatie van een set logisch samenhangende hypothesen.
Totaalplaatje
, X1
Y
X2
X4
X3
X5
3 voorwaarden voor causaliteit:
- Associatie = statische verband tussen variabelen
- Richting van het verband; oorzaak- gevolg. Onafhankelijke variabele beïnvloedt afhankelijke
variabele en niet omgekeerd
- Afwezigheid van onechte verbanden (nonspuriousness); verband tussen variabelen mag niet
verklaard worden door externe (extraneous) variabelen of antecedenten
Eenheid van analyse: over wie of wat uitspraken worden gemaakt
Geneste design = meerniveau data combinatie gegevens verwijzend naar verschillende eenheden van
analyse
Bepalen van eenheid analyse wanneer hypothesen verwijzen naar meerniveau-data
stappen:
- Bepaal de eenheid van analyse per variabele vermeld in de hypothese
- Eenheid van analyse nodig om hypothese te toetsen is de eenheid van analyse met kleinste
detail
Logical fallacies (misvattingen) = conclusies trekken op een bepaald niveau op basis van resultaten
op een ander niveau
1. Ecological fallacy = conclusies op individueel niveau, analyses op geaggregeerd of
groepsniveau
2. Atomistic fallacy = conclusies op geaggregeerd niveau, analyses op individuele data
College 2
Variabelen = kenmerken van studieobjecten die variëren (verschillende waarden aannemen)
Nominaal = variabele bestaat uit een aantal klassen(onderling verwisselbaar)
Vereisten i.v.m. de klassen
- Aantal klassen moet exhaustief (uitputtend) zijn
- Klassen moeten elkaar uitsluiten (mutual exclusief): een case mag maar in één klasse vallen
Ordinaal = variabele bestaat uit een aantal geordende klassen (= nominaal + geordende klassen).
Klassen onderling niet uitwisselbaar ( omkering volgorde = spiegeling in betekenis). Afstanden tussen
klassen hebben geen betekenis (geen rekenbewerkingen dus)
