Samenvatting aanbestedingsrecht
Hoofdstukken III, IV, V, VII en IX t/m onderdeel 37.
Opleiding: Bedrijfskunde MER
Blok: 8
Auteur: Willem van der Heijden
,Hoofdstuk III algemene (fundamentele) beginselen van aanbestedingsrecht en uitgangspunten bij
het aanbesteden
Aanbesteden houdt zich bezig met alle inkoopprocessen van de overheid (bijv. nieuw kantoor
bouwen, nieuwe weg, tanks defensie). Aanbestedingsrecht is voor:
- Doelmatig beheer van middelen
- Bestrijden van corruptie bij ambtenaren
Dit was eerst een rijksbeleid (vanaf 1800). Vanaf 1950 zijn er EU-richtlijnen voor aanbestedingen.
Aanbesteden: is het geheel van regels met betrekking tot het inkoopproces bij overheidsopdrachten
en speciale sectorbedrijven.
- Inkopen: subsidieverlening etc. niet dus
- Transparant: op een goed en duidelijk geïnformeerde manier
- Objectief: dus eisen eraan stellen. Deze moeten vooraf duidelijk gemaakt worden (bijv. 10%
van de mensen op een bouwproject uit eigen regio).
- Beste aanbieding: dit is degene die het beste voldoet aan de vooraf gestelde eisen.
Juridisch gezien is het:
- Een uitnodiging tot het doen van een aanbod
- Waarbij door aanvaarding van het aanbod,
- Na een wachttermijn een overeenkomst tot stand komt: overeenkomst is niet meteen
definitief, omdat degene die de opdracht niet hebben gekregen dan nog bezwaar kunnen
maken.
Beginselen:
De algemene beginselen van het aanbestedingsrecht zijn:
- Gelijkheidsbeginsel: dit is een basisbeginsel voor het aanbestedingsrecht en zegt dat
deelnemers van een aanbestedingsprocedure gelijke kansen moten krijgen en de
aanbestedende dienst gelijke gevallen, gelijk moet behandelen. Dit geldt voor alle fasen in
een aanbestedingsprocedure, namelijk:
o Vóór de aanbestedingsprocedure: alle offertes moeten aan de gestelde bestekseisen
voldoen om ze objectief te kunnen beoordelen. Onderhandelingen zijn niet
toegestaan, tenzij die niet de inhoud van de inschrijving aantasten.
o Gedurende de aanbestedingsprocedure: hierbij moet gecontroleerd worden of
voldaan is aan de gunningscriteria en deze criteria moeten gedurende de procedure
op dezelfde wijze worden uitgelegd en toegepast. Tevens moeten de
gunningscriteria zo geformuleerd te zijn dat alle geïnformeerde in staat zijn de
criteria op dezelfde wijze te interpreteren (eenduidig).
o Na de aanbestedingsprocedure: dit is relevant indien er na de gunning nog vrij
ingrijpende wijzigingen worden aangebracht in de opdracht.
- Non-discriminatiebeginsel: een aanbestedende dienst mag geen onderscheid maken op
grond van nationaliteit en geen zwaardere eisen stellen aan ondernemingen uit andere
lidstaten. Omgekeerde discriminatie is wel toegestaan. Dit geldt voornamelijk voor het
Europese aanbestedingsrecht. Indirecte discriminatie is ook verboden (bijv. het opstellen van
taaleisen) (bijv. aanbesteding politie CSU 7 minuten te laat; dan mag de offerte niet meer in
behandeling worden genomen).
- Transparantiebeginsel/doorzichtigheidsbeginsel: dit houdt in dat elke potentiële inschrijver
openbaarheid wordt gegarandeerd en dat de relevante eisen en criteria voor de inschrijving
bekend zijn gemaakt. Tevens rust op de aanbestedende dienst de verplichting om de gunning
van een opdracht te motiveren.
o Transparantie vooraf: de bekendmaking van de aanbesteding moet via een
voldoende toegankelijke aankondiging geschieden. Het medium dat wordt gebruikt
, voor de aankondiging hangt af van de grootte van de opdracht, relevantie voor de
Europese interne markt en het gebruikelijke medium in de sector (bijv. TenderNed of
Publicatieblad van de Europese Unie). In de aankondiging moet staan:
Essentiële gegevens van de opdracht en de gunningsprocedure
Uitnodiging om contact op te nemen met de aanbestedende dienst
Eventueel aanvullende documentatie
Als er een selectie plaatsvindt van inschrijver, dient dit vermeld te worden.
Alle voorwaarden en modaliteiten, bijv. in de vorm van een bestek.
o Transparantie tijdens de procedure: het transparantiebeginsel strekt er mede toe
elk risico van favoritisme en willekeur uit te banen. Hiervoor moeten offertes op een
objectieve manier beoordeeld kunnen worden aan de hand van vooraf opgestelde
eisen en gunningscriteria. Tussentijdse wijziging van de eisen en criteria is niet
toegestaan.
o Transparantie na de procedure: dit heeft betrekking op:
Wijzigen van een inschrijving: dit is niet meer toegestaan na de procedure.
Verduidelijking en aanvulling van een inschrijving: dit mag alleen als de
inhoud van de inschrijving ongewijzigd blijft en alleen dient ter
concretisering van het aanbod.
Aanvulling van de inschrijving
Herstel van fouten in de inschrijving: dit mag alleen als dit de gelijke kansen
van de inschrijvers niet schaadt.
- Evenredigheids-/proportionaliteitsbeginsel: dit zegt dat de voorwaarden en gunnings- en
selectiecriteria moeten passen bij het doel van de aanbesteding (bijv. geen buitensporige
technische, professionele of financiële eisen stellen voor een simpele opdracht).
- Beginsel van wederzijdse erkenning: dit houdt in dat EU-lidstaten goederen en diensten van
ondernemingen uit andere lidstaten moeten toelaten als deze gelijkwaardig zijn aan de
producten van nationale ondernemingen (bijv. Deense woningcorporatie schrijft een bepaald
merk ramen voor; dat mag niet)
- Beginsel van objectiviteit: dit beginsel zegt dat een aanbestedende dienst objectief moet
handelen en dat de procedure controleerbaar moet zijn. Daarbij mag geen rekening worden
gehouden met eerdere ervaringen die een aanbestedende dienst heeft met een bedrijf (bijv.
slechte ervaringen met een bedrijf en daarom dat bedrijf een lagere beoordeling geven).
Tevens zijn er de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en normen zoals precontractuele
goede trouw van toepassing voor overheidsopdrachtgevers. Dit zijn:
- Gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen dienen gelijk te worden behandeld.
- Zorgvuldigheidsbeginsel: bestuursorganen dienen zorgvuldig te handelen.
- Rechtzekerheidsbeginsel: het geldende recht moet worden toegepast en besluiten mogen
niet met terugwerkende kracht ten nadele van de betrokkenen worden toegepast. Tenzij dat
de fout aan de particulier te wijten valt.
- Vertrouwensbeginsel: dit zegt dat een vertrouwen opwekkende gedraging na gekomen
moet worden.
- Precontractuele goede trouw: dit geldt niet alleen voor bestuursorganen, zoals bij de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur, maar ook voor alle aanbestedende diensten.
Hoofdstukken III, IV, V, VII en IX t/m onderdeel 37.
Opleiding: Bedrijfskunde MER
Blok: 8
Auteur: Willem van der Heijden
,Hoofdstuk III algemene (fundamentele) beginselen van aanbestedingsrecht en uitgangspunten bij
het aanbesteden
Aanbesteden houdt zich bezig met alle inkoopprocessen van de overheid (bijv. nieuw kantoor
bouwen, nieuwe weg, tanks defensie). Aanbestedingsrecht is voor:
- Doelmatig beheer van middelen
- Bestrijden van corruptie bij ambtenaren
Dit was eerst een rijksbeleid (vanaf 1800). Vanaf 1950 zijn er EU-richtlijnen voor aanbestedingen.
Aanbesteden: is het geheel van regels met betrekking tot het inkoopproces bij overheidsopdrachten
en speciale sectorbedrijven.
- Inkopen: subsidieverlening etc. niet dus
- Transparant: op een goed en duidelijk geïnformeerde manier
- Objectief: dus eisen eraan stellen. Deze moeten vooraf duidelijk gemaakt worden (bijv. 10%
van de mensen op een bouwproject uit eigen regio).
- Beste aanbieding: dit is degene die het beste voldoet aan de vooraf gestelde eisen.
Juridisch gezien is het:
- Een uitnodiging tot het doen van een aanbod
- Waarbij door aanvaarding van het aanbod,
- Na een wachttermijn een overeenkomst tot stand komt: overeenkomst is niet meteen
definitief, omdat degene die de opdracht niet hebben gekregen dan nog bezwaar kunnen
maken.
Beginselen:
De algemene beginselen van het aanbestedingsrecht zijn:
- Gelijkheidsbeginsel: dit is een basisbeginsel voor het aanbestedingsrecht en zegt dat
deelnemers van een aanbestedingsprocedure gelijke kansen moten krijgen en de
aanbestedende dienst gelijke gevallen, gelijk moet behandelen. Dit geldt voor alle fasen in
een aanbestedingsprocedure, namelijk:
o Vóór de aanbestedingsprocedure: alle offertes moeten aan de gestelde bestekseisen
voldoen om ze objectief te kunnen beoordelen. Onderhandelingen zijn niet
toegestaan, tenzij die niet de inhoud van de inschrijving aantasten.
o Gedurende de aanbestedingsprocedure: hierbij moet gecontroleerd worden of
voldaan is aan de gunningscriteria en deze criteria moeten gedurende de procedure
op dezelfde wijze worden uitgelegd en toegepast. Tevens moeten de
gunningscriteria zo geformuleerd te zijn dat alle geïnformeerde in staat zijn de
criteria op dezelfde wijze te interpreteren (eenduidig).
o Na de aanbestedingsprocedure: dit is relevant indien er na de gunning nog vrij
ingrijpende wijzigingen worden aangebracht in de opdracht.
- Non-discriminatiebeginsel: een aanbestedende dienst mag geen onderscheid maken op
grond van nationaliteit en geen zwaardere eisen stellen aan ondernemingen uit andere
lidstaten. Omgekeerde discriminatie is wel toegestaan. Dit geldt voornamelijk voor het
Europese aanbestedingsrecht. Indirecte discriminatie is ook verboden (bijv. het opstellen van
taaleisen) (bijv. aanbesteding politie CSU 7 minuten te laat; dan mag de offerte niet meer in
behandeling worden genomen).
- Transparantiebeginsel/doorzichtigheidsbeginsel: dit houdt in dat elke potentiële inschrijver
openbaarheid wordt gegarandeerd en dat de relevante eisen en criteria voor de inschrijving
bekend zijn gemaakt. Tevens rust op de aanbestedende dienst de verplichting om de gunning
van een opdracht te motiveren.
o Transparantie vooraf: de bekendmaking van de aanbesteding moet via een
voldoende toegankelijke aankondiging geschieden. Het medium dat wordt gebruikt
, voor de aankondiging hangt af van de grootte van de opdracht, relevantie voor de
Europese interne markt en het gebruikelijke medium in de sector (bijv. TenderNed of
Publicatieblad van de Europese Unie). In de aankondiging moet staan:
Essentiële gegevens van de opdracht en de gunningsprocedure
Uitnodiging om contact op te nemen met de aanbestedende dienst
Eventueel aanvullende documentatie
Als er een selectie plaatsvindt van inschrijver, dient dit vermeld te worden.
Alle voorwaarden en modaliteiten, bijv. in de vorm van een bestek.
o Transparantie tijdens de procedure: het transparantiebeginsel strekt er mede toe
elk risico van favoritisme en willekeur uit te banen. Hiervoor moeten offertes op een
objectieve manier beoordeeld kunnen worden aan de hand van vooraf opgestelde
eisen en gunningscriteria. Tussentijdse wijziging van de eisen en criteria is niet
toegestaan.
o Transparantie na de procedure: dit heeft betrekking op:
Wijzigen van een inschrijving: dit is niet meer toegestaan na de procedure.
Verduidelijking en aanvulling van een inschrijving: dit mag alleen als de
inhoud van de inschrijving ongewijzigd blijft en alleen dient ter
concretisering van het aanbod.
Aanvulling van de inschrijving
Herstel van fouten in de inschrijving: dit mag alleen als dit de gelijke kansen
van de inschrijvers niet schaadt.
- Evenredigheids-/proportionaliteitsbeginsel: dit zegt dat de voorwaarden en gunnings- en
selectiecriteria moeten passen bij het doel van de aanbesteding (bijv. geen buitensporige
technische, professionele of financiële eisen stellen voor een simpele opdracht).
- Beginsel van wederzijdse erkenning: dit houdt in dat EU-lidstaten goederen en diensten van
ondernemingen uit andere lidstaten moeten toelaten als deze gelijkwaardig zijn aan de
producten van nationale ondernemingen (bijv. Deense woningcorporatie schrijft een bepaald
merk ramen voor; dat mag niet)
- Beginsel van objectiviteit: dit beginsel zegt dat een aanbestedende dienst objectief moet
handelen en dat de procedure controleerbaar moet zijn. Daarbij mag geen rekening worden
gehouden met eerdere ervaringen die een aanbestedende dienst heeft met een bedrijf (bijv.
slechte ervaringen met een bedrijf en daarom dat bedrijf een lagere beoordeling geven).
Tevens zijn er de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en normen zoals precontractuele
goede trouw van toepassing voor overheidsopdrachtgevers. Dit zijn:
- Gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen dienen gelijk te worden behandeld.
- Zorgvuldigheidsbeginsel: bestuursorganen dienen zorgvuldig te handelen.
- Rechtzekerheidsbeginsel: het geldende recht moet worden toegepast en besluiten mogen
niet met terugwerkende kracht ten nadele van de betrokkenen worden toegepast. Tenzij dat
de fout aan de particulier te wijten valt.
- Vertrouwensbeginsel: dit zegt dat een vertrouwen opwekkende gedraging na gekomen
moet worden.
- Precontractuele goede trouw: dit geldt niet alleen voor bestuursorganen, zoals bij de
algemene beginselen van behoorlijk bestuur, maar ook voor alle aanbestedende diensten.
