Samenvatting Ontwikkleings Psychologie
Hoofdstuk 5 t/m 13
Hoofdstuk 5 De fysieke ontwikkeling in de babytijd (0 t/m 3 jaar)
5.1 Groei en stabiliteit
Gemiddelde baby weegt bij geboorte bijna zeven pond, is niet langer dan 50 cm. Na een jaar
weegt een kind overgeveer drie keer zoveel als bij zijn geboorte (10 kilo ongeveer) Daarna
neemt groeitempo weer even af, maar na tweede levensjaar vier keer zo zwaar als bij
geboorte. (deze cijfers zijn gemiddeld, kinderen verschillen in fysieke groei)
Groei van baby’s loopt gelijk met toename in lengte, na een jaar is een gemiddelde 75 cm
lang. En na twee jaar iets meer dan 90 cm lang. Niet alles groeit echter even hard, na twee jaar
na geboorte begint rest van lichaam te groeien. (hoofd eerst ¼ deel van lichaam, na 2 jaar nog
1/5 deel en volwassen slechts 1/8)
Groeiprincipes:
Het cafalocaudale principe = groeit volgt een patroon dat begint bij hoofd en bovenste
lichaamsonderdelen en zich uistrekt naar rest van lichaam. Dus visuele vermogens in
het hoofd zijn eerder ontwikkeld dan het vermogen om te lopen. (benen is einde van
lichaam).
Het proximodistaal principe = de ontwikkeling die zich vanuit het centrum van ons
lichaam naar buiten volstrekt. Eerst armen benen groeien dan vingers en tenen.
Het principe van hierarchische integratie = eenvoudige vaardigheden zich doorgaans
afzonderlijk en onafhankelijke van elkaar ontwikkelingen, maar later geintegreerd
worden in complexe vaardigheden. (pas iets met hand grijpen, nadat vingers indivi.
zijn beheerst)
Principe van de onafhankelikheid van systemen = verschillende systemen van lichaam
groeien op een verschillend tempo. Bijv verschil in ontwikkeling zenuwstelsel (heel
snelle ontwikkeling) en geslachtskenmerken.
Neuronen = basiscellen van het zenuwstelsel, verschil met andere cellen > communicatie met
andere cellen door dendrieten. Axon is het deel van het neuron waar de booschappen inzitten
voor andere neuronen. Door chemische boodschappers > neurotransmitters > reizen doo de
kleine spleten tussn neuronen, synapsen. Na de eerst 2 jaar van baby, al veel meer
vebindingen met neuronen in het lichaam. Dit groeit hele levne lang door. Zenuwstelsel blijft
efficient omdat neuronen die geen verbindingen maken verdwijnen. (snoeien van synapsen).
Later neemt het aantal neuronendus af als gevolg van de ervaringen van de baby.
Myeline = substantie die de neuronen beschermt en de overdacht naar zenuwsignalen versnelt
,Hoewel er dus veel neuronen verloren gaan zorgen de groei en de toenemde complexiteit van
resterende neuronen ervoor dat hersenen in groei blijven. Sommige neuronen verplaatsen zich
naar de hersenschors (bovenste laag van hersenen) of naar subcorticale niveaus (voor
ademhaling en hartslag). Na verloop van tijd gaan neuronen zich verbinden in hersenschors >
denken en redeneren ontwikkeld zich.
De plasticiteit > de mate waarin zich ontwikkelde structuren of gedragpatronen te veranderen
zijn als gevolg van ervaringen, is bij hersenen relatief groot (omgevingsinvloeden). Een nite
stimulerende omgeving kan voor beperkingen zorgen in de hersenen.
Gevoelige periode = een agebakende periode, meestal vroeg in het leven van organisme,
waarindat organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die bepalend zijn voor de
ontwikkelen.
Ritmen = zich herhalende, cyclische gedragspatronen. Bijv. waken naar slapen of
ademshaling.
Gedragstoestand = de mate van bewustzijn van een baby tijdens innerlijke en externe
stimulatie. Een verandering in gedragsteostand zorgt ervoor dat de mate van stimualtie die
nodig is omde aandacht van het kind te trekken ook verandert. Baby slaapt in begin vooral
gemiddeld 16 uur per dag, alleen niet in vast patroon zoals wij. In de loop van zijn groei, gaat
slaappatroon ook meer op dat van een volwassene lijken.
Rapid Eye Movement (REM-slaap) = de periode tijdens de slaap van oudere kinderen en
volwassenen die geaccosieerd wordt met dromen. Lijkt op de actieve slaap van baby’s, is
eerst de helft van zijn totale slaaptijd maar neemt langzamerhand af
5.2 De motorische ontwikkeling:
Reflexen = niet aangeleerde, gestructureerde, onvrijwillige responsen die automatisc
optreden in de aanwezgheid van bepaalde stimulie. Zie afbeelding 5.3 blz 152. Sommige
relexen blijven anderen verdwijnen zoals het zwemreflex. Dit omdat baby dan bepaalde
spieren leren beheersen.
Grove motoriek > begint met liggen op buik en zware hoofd om hoog houden en met armen
en benen vooruit of achter uit bewegen en gaat naar kruipen (8-10 maand) en lopen toe. (12
maand lopen)
Fijne motoriek > begint met iets pakken door grijpreflex, verdwijnt en na 4 maanden betere
vorm van grijpen, wordt steeds beter en na 11 maanden kunnen ze dingen van grond pakken
die o klein zijn als knikkers. Grijpen heeft een sequentieel ontwikkelngspatroon waarbij
verscillende eenvoudige vaardigheden gecombineerd worden tot complexe vaardigheden.
Het dynamische systeemtheorie = gedragingen worden samengesteld, samenstelling tussen
coordinatie van vaardigheden, ontwikkeling spieren, waarnemeningsvermogen en
zenuwstelsel, motiviatie om dingen uit te voeren.
,Centraal staat de eigen motivatie van het kind om de bevordering van moto. Ontwikkeling te
stiumuleren. (bijv. gemotiveerd zin op iets buiten bereik te pakken > kruipen)
Normen = het gemiddelde functioneren van een grote steekproef van kinderen van ene
bepaalde leeftijd
Brazelton Neonatal Behavioral Assessment Scale (NBAS) = een meetinstrument dat
ontworpen is om erachte te komen hoe kinderen neurologisch en gedragsmatig op hun
omgeving reageren.
Door de snelle fysieke groei in de babytijd heeft een baby veel voeding nodig, ongeveer voor
elke pond die ze egen 55 calorieeen per dag moeten krijgen. Bij ondervoeding begint een
baby trager te groeien, scoren lager op IQ test en doen het minde goed op school. Kinderen in
zuid-azie het meest ondervoed. Ernstige ondervoeding kan leiden tot marasme = ziekte
waarbij kinderen stoppen met groeien. Of kwashiorkor = een ziekte waarbij de maag, de
ledemaat en het gezicht van een kind water vasthouden en opzwollen. Kind kan ook stoppen
met groeien door > Failure-to-thrive syndroom = stoornis waarbij kinderen stoppne met
groeien door gebrek aan stimulatie en aadacht va hun houders.
Moedermelk bevat waardevolle voedings- en afweerstoffen die kinderen nodig hebben voor
hun groei en ontwikkleing van gezondheid. Borstvoeding beschermt tegen ziekten. Ongeveer
tot 6 maanden meest positieve effecten daarna is ook bijvoeding nodig. Borstvoeding heeft
ook emotionele voordelen > gevoel van intimiteit met hun kind voor moeders, kinderen
reageeren daarna beter op aanraking van hun moeder,
5.3 De ontwikkeling van de zintuigen
De processen die ten grondslag liggen aan de manie waarop een baby de wereld om zich heen
intepreteert zijn sensatie en perceptie. Sensatie is de stimulatie van zintuigen. Perceptie is het
met behulp van de zintuigen en hersenen ordenen, interpreteren, analyseren en integreren van
stimuli. Bij sensatie reageren de zintuigen op stimulatie, die bij perceptie worden
geintepreteerd.
Een baby ziet eerst alleen dingen van max 40 cm afstand, na een maad is het al aardig
ontwikkeld maar kan details nog niet goed onderscheiden en na drie maanden ziet hij scherp.
Het binoculaire gezichtsvermogen = het vermogen om de beelden van beide ogen te
combineren zodat diepte en beweging te onderscheiden zijn ontwikkeld al na 14 weken.
Visuele voorkeuren > liever naar stimuli kijken met patronen dan eenvoudige stimuli. Liever
kromme lijnen dan rechte lijnen, liever 3-d dan 2-d en liever mensen gezichten dan beelden.
Na een paa uur na geboorte kunnen baby gezicht van mama al herkennen na 6-9 steeds meer
gezichten herkennen.
, Auditieve perceptie > al in de buik reagerend op geluiden buiten de buik. Meteen na hun
geboorte al aanwezig, al zeer gevoelig voor hoge en lage frequenties. (meer dan volwassenen,
maar minder in middenfrequenties). Kunnen na geboorte ook al met geluid iemand
lokaliseren, wel minder dan volwassenen door kleine hoofd. Na vier maanden kunnen baby’s
hun eigen naam al onderscheiden van ander woorden met dezelfde klanken.
De reuk en smaak is al vroeg ontwikkeld, al bij de geboorte van het kind. Het kind kan de
reukzin van hun moeder al herkennen.
Baby’s voelen pijn, en laten dit zien door snellere hartslag, zweten, gezichtsuitdrukingen die
aangeven dat ze het niet naar hun zin hebben. (agitatie) En de verandering in toon van huilen.
Reacties op pijn lijken sterker te worden naarmate kinderen ouder worden. (eerst pas reactie
na moment, later meteen bij aanraking)
De tastzin is een van de meest geavanceerde zintuigen bij een pasgeboren baby, et is ook een
van de eerste zintuigen die zich ontwikkeld. (reflexen) (aanraking tepel met mond). Kinderen
die gemaseerd krijgen snellere groei, door stimulatie van chemische stoffen die los komen.
Multimonale benadering van perceptie: benadering waarbij gekeken wordt hoe de informatie
die wordt opgevangen door verschillende individuele zintuigen wordt geintegreerd en
gecoordineerd.
Affordances = de actiemogelijkheden die een bepaalde situatie of stimulans verschaft. Baby’s
leren bijv. dat ze kunnen vallen als ze een steile helling a lopen.
Hoofdstuk 6 De cognitieve ontwikkeling in de babytijd
6.1 Cognitieve ontwikkelingvolgens Piaget
De visie van Piaget, actie = kennis, kennis wordt niet opgedaan via feiten in communicatie of
door sensatie en perceptie maar door direct motorisch gedrag.
Volgens Piaget doorlopen kinderen van de geboorte tot de adolescentie een vaste volgorde
van vier universele stadia:
1. Het sensomotirsche stadium
2. Het preoperationele stadium
3. Het concreet operationele stadium
4. Het formeel operationeel stadium.
Een overgang van het ene naar het andere stadium vindt volgens piaget plaats wanneer een
kind het juiste niveau van fysieke maturatie heeft bereikt en relevante ervaringen heeft
meegemaakt. Zonder die ervaringen zouden kinderen niet in staat zijn om coginitief te
ontwikkelen.
Hoofdstuk 5 t/m 13
Hoofdstuk 5 De fysieke ontwikkeling in de babytijd (0 t/m 3 jaar)
5.1 Groei en stabiliteit
Gemiddelde baby weegt bij geboorte bijna zeven pond, is niet langer dan 50 cm. Na een jaar
weegt een kind overgeveer drie keer zoveel als bij zijn geboorte (10 kilo ongeveer) Daarna
neemt groeitempo weer even af, maar na tweede levensjaar vier keer zo zwaar als bij
geboorte. (deze cijfers zijn gemiddeld, kinderen verschillen in fysieke groei)
Groei van baby’s loopt gelijk met toename in lengte, na een jaar is een gemiddelde 75 cm
lang. En na twee jaar iets meer dan 90 cm lang. Niet alles groeit echter even hard, na twee jaar
na geboorte begint rest van lichaam te groeien. (hoofd eerst ¼ deel van lichaam, na 2 jaar nog
1/5 deel en volwassen slechts 1/8)
Groeiprincipes:
Het cafalocaudale principe = groeit volgt een patroon dat begint bij hoofd en bovenste
lichaamsonderdelen en zich uistrekt naar rest van lichaam. Dus visuele vermogens in
het hoofd zijn eerder ontwikkeld dan het vermogen om te lopen. (benen is einde van
lichaam).
Het proximodistaal principe = de ontwikkeling die zich vanuit het centrum van ons
lichaam naar buiten volstrekt. Eerst armen benen groeien dan vingers en tenen.
Het principe van hierarchische integratie = eenvoudige vaardigheden zich doorgaans
afzonderlijk en onafhankelijke van elkaar ontwikkelingen, maar later geintegreerd
worden in complexe vaardigheden. (pas iets met hand grijpen, nadat vingers indivi.
zijn beheerst)
Principe van de onafhankelikheid van systemen = verschillende systemen van lichaam
groeien op een verschillend tempo. Bijv verschil in ontwikkeling zenuwstelsel (heel
snelle ontwikkeling) en geslachtskenmerken.
Neuronen = basiscellen van het zenuwstelsel, verschil met andere cellen > communicatie met
andere cellen door dendrieten. Axon is het deel van het neuron waar de booschappen inzitten
voor andere neuronen. Door chemische boodschappers > neurotransmitters > reizen doo de
kleine spleten tussn neuronen, synapsen. Na de eerst 2 jaar van baby, al veel meer
vebindingen met neuronen in het lichaam. Dit groeit hele levne lang door. Zenuwstelsel blijft
efficient omdat neuronen die geen verbindingen maken verdwijnen. (snoeien van synapsen).
Later neemt het aantal neuronendus af als gevolg van de ervaringen van de baby.
Myeline = substantie die de neuronen beschermt en de overdacht naar zenuwsignalen versnelt
,Hoewel er dus veel neuronen verloren gaan zorgen de groei en de toenemde complexiteit van
resterende neuronen ervoor dat hersenen in groei blijven. Sommige neuronen verplaatsen zich
naar de hersenschors (bovenste laag van hersenen) of naar subcorticale niveaus (voor
ademhaling en hartslag). Na verloop van tijd gaan neuronen zich verbinden in hersenschors >
denken en redeneren ontwikkeld zich.
De plasticiteit > de mate waarin zich ontwikkelde structuren of gedragpatronen te veranderen
zijn als gevolg van ervaringen, is bij hersenen relatief groot (omgevingsinvloeden). Een nite
stimulerende omgeving kan voor beperkingen zorgen in de hersenen.
Gevoelige periode = een agebakende periode, meestal vroeg in het leven van organisme,
waarindat organisme extra gevoelig is voor omgevingsinvloeden die bepalend zijn voor de
ontwikkelen.
Ritmen = zich herhalende, cyclische gedragspatronen. Bijv. waken naar slapen of
ademshaling.
Gedragstoestand = de mate van bewustzijn van een baby tijdens innerlijke en externe
stimulatie. Een verandering in gedragsteostand zorgt ervoor dat de mate van stimualtie die
nodig is omde aandacht van het kind te trekken ook verandert. Baby slaapt in begin vooral
gemiddeld 16 uur per dag, alleen niet in vast patroon zoals wij. In de loop van zijn groei, gaat
slaappatroon ook meer op dat van een volwassene lijken.
Rapid Eye Movement (REM-slaap) = de periode tijdens de slaap van oudere kinderen en
volwassenen die geaccosieerd wordt met dromen. Lijkt op de actieve slaap van baby’s, is
eerst de helft van zijn totale slaaptijd maar neemt langzamerhand af
5.2 De motorische ontwikkeling:
Reflexen = niet aangeleerde, gestructureerde, onvrijwillige responsen die automatisc
optreden in de aanwezgheid van bepaalde stimulie. Zie afbeelding 5.3 blz 152. Sommige
relexen blijven anderen verdwijnen zoals het zwemreflex. Dit omdat baby dan bepaalde
spieren leren beheersen.
Grove motoriek > begint met liggen op buik en zware hoofd om hoog houden en met armen
en benen vooruit of achter uit bewegen en gaat naar kruipen (8-10 maand) en lopen toe. (12
maand lopen)
Fijne motoriek > begint met iets pakken door grijpreflex, verdwijnt en na 4 maanden betere
vorm van grijpen, wordt steeds beter en na 11 maanden kunnen ze dingen van grond pakken
die o klein zijn als knikkers. Grijpen heeft een sequentieel ontwikkelngspatroon waarbij
verscillende eenvoudige vaardigheden gecombineerd worden tot complexe vaardigheden.
Het dynamische systeemtheorie = gedragingen worden samengesteld, samenstelling tussen
coordinatie van vaardigheden, ontwikkeling spieren, waarnemeningsvermogen en
zenuwstelsel, motiviatie om dingen uit te voeren.
,Centraal staat de eigen motivatie van het kind om de bevordering van moto. Ontwikkeling te
stiumuleren. (bijv. gemotiveerd zin op iets buiten bereik te pakken > kruipen)
Normen = het gemiddelde functioneren van een grote steekproef van kinderen van ene
bepaalde leeftijd
Brazelton Neonatal Behavioral Assessment Scale (NBAS) = een meetinstrument dat
ontworpen is om erachte te komen hoe kinderen neurologisch en gedragsmatig op hun
omgeving reageren.
Door de snelle fysieke groei in de babytijd heeft een baby veel voeding nodig, ongeveer voor
elke pond die ze egen 55 calorieeen per dag moeten krijgen. Bij ondervoeding begint een
baby trager te groeien, scoren lager op IQ test en doen het minde goed op school. Kinderen in
zuid-azie het meest ondervoed. Ernstige ondervoeding kan leiden tot marasme = ziekte
waarbij kinderen stoppen met groeien. Of kwashiorkor = een ziekte waarbij de maag, de
ledemaat en het gezicht van een kind water vasthouden en opzwollen. Kind kan ook stoppen
met groeien door > Failure-to-thrive syndroom = stoornis waarbij kinderen stoppne met
groeien door gebrek aan stimulatie en aadacht va hun houders.
Moedermelk bevat waardevolle voedings- en afweerstoffen die kinderen nodig hebben voor
hun groei en ontwikkleing van gezondheid. Borstvoeding beschermt tegen ziekten. Ongeveer
tot 6 maanden meest positieve effecten daarna is ook bijvoeding nodig. Borstvoeding heeft
ook emotionele voordelen > gevoel van intimiteit met hun kind voor moeders, kinderen
reageeren daarna beter op aanraking van hun moeder,
5.3 De ontwikkeling van de zintuigen
De processen die ten grondslag liggen aan de manie waarop een baby de wereld om zich heen
intepreteert zijn sensatie en perceptie. Sensatie is de stimulatie van zintuigen. Perceptie is het
met behulp van de zintuigen en hersenen ordenen, interpreteren, analyseren en integreren van
stimuli. Bij sensatie reageren de zintuigen op stimulatie, die bij perceptie worden
geintepreteerd.
Een baby ziet eerst alleen dingen van max 40 cm afstand, na een maad is het al aardig
ontwikkeld maar kan details nog niet goed onderscheiden en na drie maanden ziet hij scherp.
Het binoculaire gezichtsvermogen = het vermogen om de beelden van beide ogen te
combineren zodat diepte en beweging te onderscheiden zijn ontwikkeld al na 14 weken.
Visuele voorkeuren > liever naar stimuli kijken met patronen dan eenvoudige stimuli. Liever
kromme lijnen dan rechte lijnen, liever 3-d dan 2-d en liever mensen gezichten dan beelden.
Na een paa uur na geboorte kunnen baby gezicht van mama al herkennen na 6-9 steeds meer
gezichten herkennen.
, Auditieve perceptie > al in de buik reagerend op geluiden buiten de buik. Meteen na hun
geboorte al aanwezig, al zeer gevoelig voor hoge en lage frequenties. (meer dan volwassenen,
maar minder in middenfrequenties). Kunnen na geboorte ook al met geluid iemand
lokaliseren, wel minder dan volwassenen door kleine hoofd. Na vier maanden kunnen baby’s
hun eigen naam al onderscheiden van ander woorden met dezelfde klanken.
De reuk en smaak is al vroeg ontwikkeld, al bij de geboorte van het kind. Het kind kan de
reukzin van hun moeder al herkennen.
Baby’s voelen pijn, en laten dit zien door snellere hartslag, zweten, gezichtsuitdrukingen die
aangeven dat ze het niet naar hun zin hebben. (agitatie) En de verandering in toon van huilen.
Reacties op pijn lijken sterker te worden naarmate kinderen ouder worden. (eerst pas reactie
na moment, later meteen bij aanraking)
De tastzin is een van de meest geavanceerde zintuigen bij een pasgeboren baby, et is ook een
van de eerste zintuigen die zich ontwikkeld. (reflexen) (aanraking tepel met mond). Kinderen
die gemaseerd krijgen snellere groei, door stimulatie van chemische stoffen die los komen.
Multimonale benadering van perceptie: benadering waarbij gekeken wordt hoe de informatie
die wordt opgevangen door verschillende individuele zintuigen wordt geintegreerd en
gecoordineerd.
Affordances = de actiemogelijkheden die een bepaalde situatie of stimulans verschaft. Baby’s
leren bijv. dat ze kunnen vallen als ze een steile helling a lopen.
Hoofdstuk 6 De cognitieve ontwikkeling in de babytijd
6.1 Cognitieve ontwikkelingvolgens Piaget
De visie van Piaget, actie = kennis, kennis wordt niet opgedaan via feiten in communicatie of
door sensatie en perceptie maar door direct motorisch gedrag.
Volgens Piaget doorlopen kinderen van de geboorte tot de adolescentie een vaste volgorde
van vier universele stadia:
1. Het sensomotirsche stadium
2. Het preoperationele stadium
3. Het concreet operationele stadium
4. Het formeel operationeel stadium.
Een overgang van het ene naar het andere stadium vindt volgens piaget plaats wanneer een
kind het juiste niveau van fysieke maturatie heeft bereikt en relevante ervaringen heeft
meegemaakt. Zonder die ervaringen zouden kinderen niet in staat zijn om coginitief te
ontwikkelen.
