Literatuurgeschiedenis samenvatting
SE - maart 2023
Hoofdstuk 1 (500-1500)
Paragraaf 1 (vetgedrukte begrippen + doorlezen (zelf doen))
- feodale- /leenstelsel:
→ De koning (leenheer), gaf delen van het rijk te leen aan: leenmannen/vazallen.
(opbrengsten werden door vazallen behouden).
- theocentrisch:
→ middeleeuwse cultuur: alles had te maken met god en de kerk en de eerste
stand werd gevormd door de geestelijke macht.
- ridderlijk:
→ tweede hoofdkenmerk van de middeleeuwen: gericht op adel en de kerk.
- burgerlijke:
→ derde hoofdkenmerk van de middeleeuwen: burgers kregen zelf meer
sleeptouw in handen.
Paragraaf 2 (doorlezen (zelf doen))
Paragraaf 3 (bestuderen)
- schriftelijke taal tot 1200: Latijn, daarna ⇒ volkstalen (mondelinge overdracht).
- genres tijdens het theocentrisme: ridderroman en heiligleven.
- Letterkunst niet bedoeld om te lezen, maar te luisteren.
⇒ schrijvers en componisten: troubadours.
⇒ overdracht door: jongleurs/minstrelen.
- Vrijwel alle poëzie was rijmend (zo kon men het makkelijker onthouden).
⇒ hierdoor waren er vrijwel geen/weinig boeken in omloop.
- Dit veranderde ca. 1450 toen Johannes Gutenberg de boekdrukkunst uitvond.
- Handgeschreven teksten van voor die tijd noemen we: codexen/handschriften.
(overgeschreven en vertaald door monniken). Geschreven op perkament en versierd met
minaturen (initialen = beginletter hoofdstuk).
- Gedrukte boeken door de boekdrukkunst noemen we: wiegendrukken/incunabelen.
- Eerst gedrukte boek: Gutenberg Bijbel (1455)
- In de middeleeuwen geen sprake van eenheidstaal, zoals ABN.
- Middeleeuwen → term: Diets (diet=volk). Wetenschappelijk benaming:
Middelnederlands.
- Oudste tekst: Hebban Olla Vogala (1100).
Paragraaf 4 (bestuderen)
Ridderomans = berijmde verhalen die zich afspeelden in addelijke kringen.
⇒ ontstaan in Noord-Frankrijk tegen eind 11e eeuw.
Bekendste voorbeelden in Nederland: Roelantslied (bewerking van La chanson de Roland)
en het origineel Vlaamse/Brabantse Karel ende Elegast.
Roelantslied:
- Verhaalt een van de veroveringstochten van Karel de Grote in Spanje. Op de terugweg
wordt de achterhoede van zijn leger, in de Pyreneeën aangevallen door de Saracenen en
vernietigd. Vóór zijn dood blaast Roeland op zijn hoorn om Karel te waarschuwen.
,
SE - maart 2023
Hoofdstuk 1 (500-1500)
Paragraaf 1 (vetgedrukte begrippen + doorlezen (zelf doen))
- feodale- /leenstelsel:
→ De koning (leenheer), gaf delen van het rijk te leen aan: leenmannen/vazallen.
(opbrengsten werden door vazallen behouden).
- theocentrisch:
→ middeleeuwse cultuur: alles had te maken met god en de kerk en de eerste
stand werd gevormd door de geestelijke macht.
- ridderlijk:
→ tweede hoofdkenmerk van de middeleeuwen: gericht op adel en de kerk.
- burgerlijke:
→ derde hoofdkenmerk van de middeleeuwen: burgers kregen zelf meer
sleeptouw in handen.
Paragraaf 2 (doorlezen (zelf doen))
Paragraaf 3 (bestuderen)
- schriftelijke taal tot 1200: Latijn, daarna ⇒ volkstalen (mondelinge overdracht).
- genres tijdens het theocentrisme: ridderroman en heiligleven.
- Letterkunst niet bedoeld om te lezen, maar te luisteren.
⇒ schrijvers en componisten: troubadours.
⇒ overdracht door: jongleurs/minstrelen.
- Vrijwel alle poëzie was rijmend (zo kon men het makkelijker onthouden).
⇒ hierdoor waren er vrijwel geen/weinig boeken in omloop.
- Dit veranderde ca. 1450 toen Johannes Gutenberg de boekdrukkunst uitvond.
- Handgeschreven teksten van voor die tijd noemen we: codexen/handschriften.
(overgeschreven en vertaald door monniken). Geschreven op perkament en versierd met
minaturen (initialen = beginletter hoofdstuk).
- Gedrukte boeken door de boekdrukkunst noemen we: wiegendrukken/incunabelen.
- Eerst gedrukte boek: Gutenberg Bijbel (1455)
- In de middeleeuwen geen sprake van eenheidstaal, zoals ABN.
- Middeleeuwen → term: Diets (diet=volk). Wetenschappelijk benaming:
Middelnederlands.
- Oudste tekst: Hebban Olla Vogala (1100).
Paragraaf 4 (bestuderen)
Ridderomans = berijmde verhalen die zich afspeelden in addelijke kringen.
⇒ ontstaan in Noord-Frankrijk tegen eind 11e eeuw.
Bekendste voorbeelden in Nederland: Roelantslied (bewerking van La chanson de Roland)
en het origineel Vlaamse/Brabantse Karel ende Elegast.
Roelantslied:
- Verhaalt een van de veroveringstochten van Karel de Grote in Spanje. Op de terugweg
wordt de achterhoede van zijn leger, in de Pyreneeën aangevallen door de Saracenen en
vernietigd. Vóór zijn dood blaast Roeland op zijn hoorn om Karel te waarschuwen.
,
