Samenvatting pedagogiek boek: 'leren en onderwijzen'

Leren en onderwijzen, hoofdstuk: 1,2,3,4&5

Leren en onderwijzen, hoofdstuk: 1




– De kwaliteit van het leren bepaalt mede de kwaliteit van de school.

– Opvatting over leren van John Holt (auteur, opvoeder):
“Echt leren; leren dat blijvend en bruikbaar is, leren dat leidt tot intelligent handelen en verder
leren, kan alleen maar opbloeien vanuit de ervaring, belangstelling en betrokkenheid van de
leerling. Ieder kind zonder uitzonderingen heeft een aangeboren en niet te bedwingen drang
de wereld waarin hij leeft te begrijpen en er competent en autonoom in te handelen. Alles wat
bijdraagt aan zijn begrip, zijn vermogen om te groeien en plezier te hebben, zijn kracht, zijn
besef en zelfbeschikking, waardigheid en waarde, mag echte opvoeding en echt onderwijs
genoemd worden”.

– De opbrengst van leren in de school wordt meestal beschreven in termen van kennis en
vaardigheden.

,– In de wereld zijn veel gegevens voorhanden. Er zijn veel data. Als deze data belangrijk
worden voor iemand veranderen de data in informatie. Informatie bestaat uit een selectie van
samenhangende data. Als iemand zich die informatie eigen maakt wordt de informatie kennis.

– Kennis omvat niet alleen weten, maar ook het handelen dat het weten mogelijk maakt.
Emoties en waardeoordelen maken deel uit van de kennis over een bepaald onderwerp. Leren,
kennis verwerven, gaat over alles wat je gebruikt om te handelen en je staande te houden in
de wereld. Het begrip kennis heeft te maken met: ‘waarnemen, interpreteren, ordenen,
selecteren, onthouden, samenhang herkennen, denken, vaardigheden, opvattingen, oordelen,
waarderen, zelfkennis over emoties en de manier van denken & oordleen, en met begrippen
als identiteit en zingeving: wat en wie wil je zijn?’

– Bij het leren van vaardigheden gaat het om handelen, doen. We maken onderscheid tussen
verschillende soorten vaardigheden, hoewel ze niet strikt te scheiden zijn:
1. Sociale vaardigheden → kennismaken, samenwerken, conflicten oplossen.
2. Lichamelijke vaardigheden → klimmen, schaatsen, zwemmen, tennis, etc.
3. Gereedschap hanteren → schrijven, typen, schaven, boogschieten, viool spelen, etc.
4. Taalvaardigheden → spreken, luisteren, samenvatten & lezen.

– Het gaat pas echt om eigen kennis als je er betekenis aan kunt geven. Kennis is betekenisvol
als: 1. Je het kunt gebruiken voor je dagelijks leven. 2. Het past bij eerder verworven kennis
en het daarmee verbonden kan worden. 3. De kennis waardevol voor je is. 4. De kennis je
emotioneel raakt.

– We noemen kennis en vaardigheden zinvol als:
1. Ze waardevol zijn in de maatschappij;
2. Ze van belang zijn voor de uitoefening van een beroep;
3. Het sleutels zijn voor sociaal-maatschappelijk functioneren.

– David Perkins (onderwijskundige) stelt dat je pas weet wat je kennis kan noemen als je er de
volgende vier vragen over kunt beantwoorden:
1. Wat is het doel van deze kennis, waartoe dient het?
2. Kun je de kennis kort en bondig typeren?
3. Heb je eigen voorbeelden bij deze kennis?
4. Hoe kun je deze kennis gebruiken.

– Er zijn drie belangrijke leertheorieën: 1. Behaviorisme. 2. Cognitivisme & 3. Constructivisme.

– Het behaviorisme gaat ervan uit dat je mensen, mits je ze in de juiste omstandigheden
brengt, iets aan kunt leren.
– Het cognitivisme en het constructivisme gaan ervan uit dat leren iets is wat de mens
uiteindelijk altijd zelf doet. Het cognitivisme legt de nadruk op het verwerken van aangeboden
informatie. Het constructivisme gaat ervan uit dat mensen hun eigen kennis construeren op
grond van informatie en ervaring. Kennis van verschillende mensen over hetzelfde onderwerp
verschilt.

– Behaviorisme:
Gedurende de 28e eeuwwisseling ontstond het behaviorisme - als deel van een vlaag van
interesse naar 'sociale psychologie' - uit het systematische onderzoek van de Russische
fysioloog Ivan Pavlov. Pavlov was zelf geen (sociaal) psycholoog die op zoek was naar een
oplossing voor de vragen die psychologie zichzelf stelt, in plaats daarvan deed hij onderzoek
naar het verteringskanaal, waarbij hij gebruik maakte van honden. Per ongeluk achterhaalde
Pavlov dat een bepaald gedrag aan een hond geleerd kan worden door een bepaalde situatie
(conditie) te koppelen aan een andere situatie. Min of meer 'per ongeluk', dus, vond Pavlov
een van de belangrijkste theorieën uit binnen de (sociale) psychologie!

, – Het behaviorisme gaat ervan uit dat mensen hun gedrag aanpassen aan de omgeving, dat ze
reageren op de omstandigheden. Deze aanpassing is in de behaviorisme zienswijze gelijk aan
leren. De omgeving biedt aanleiding om iets te doen of te laten (stimulus) aan de reactie van
de omgeving op zijn gedrag merkt het individu of dit gedrag succesvol is of niet (respons).
Succesvol gedrag wordt herhaald, minder succesvol gedrag dooft uit. Onderwijzen in de
behavioristische traditie is subtiel sturen met stimuli en respons. Anders gezegd: onderwijzen
is een proces van versterken en verzwakken van gedrag. Het behaviorisme gaat over het
sturen van aandacht, over (leergedrag dat zichtbaar en hoorbaar is. De meetbaarheid van de
leerresultaten, de beginsituatie vergelijken met de eindsituatie, is een belangrijk middel in het
behavioristisch denken. Het onderliggende leerproces wordt beschouwd als een ‘black box’, een
niet te kennen proces. Het resultaat is bepalend. Behavioristisch geïnspireerd onderwijs legt
veel nadruk op terugvraag kennis en oproepbare vaardigheden.

– Kenmerken van onderwijs dat is gebaseerd op behaviorisme:
1. Nauwkeurig omschreven leerinhouden: doelen en subdoelen, vaardigheden;
2. Stap voor stap leren;
3. Een sterk sturende rol voor de docent;
4. Directe feedback;
5. Toetsen, ook van deelvaardigheden;
6. Meten is weten;
7. Beloningssysteem;
8. Nadruk op oefenen.