Scheikunde
Vwo 4
Hoofdstuk 1 – Chemisch rekenen
1 – Atoombouw en periodiek systeem
Leerdoelen
Je kunt met behulp van een atoommodel van kern en elektronenwolk de bouw van atomen en
ionen beschrijven.
Je kunt de opbouw van het periodiek systeem beschrijven en gebruiken om van elementen de
atoombouw te beschrijven en chemische eigenschappen te voorspellen.
Ontwikkeling van het atoommodel
Atoommodel van Rutherford:
Positieve kern met daaromheen een negatief geladen elektronenwolk.
Atoommodel van Bohr:
Elektronen hebben een vaste baan om de kern.
Deze banen worden elektronenschillen genoemd.
Hoe verder een schil zich van de kern bevindt, hoe meer elektronen hij kan bevatten.
Atoommodel van Chadwick:
Het atoommodel beschrijft een atoom die bestaat uit elektronen, protonen en neutronen.
De lading van een proton of elektron is de kleinst mogelijke lading die kan voorkomen.
Deze lading wordt het elementair ladingskwantum e genoemd.
, Een elementair ladingskwantum is gelijk aan 1,60 x 10 -9 coulomb (binas tabel 7A).
Atoomnummer en massagetal
Atoomnummer -> het aantal protonen die zich in de kern bevindt.
Het aantal elektronen is gelijk, want een atoom is elektrisch neutraal.
Het aantal protonen verandert bij een chemische reactie nooit.
Neutronen bepalen mede de massa van het atoom.
Maar hebben geen invloed op de chemische eigenschappen.
Isotopen -> atomen die in de kern hetzelfde aantal protonen hebben, maar een verschillend aantal
neutronen.
Ze kunnen worden van elkaar onderscheiden door middel van het massagetal.
Ze staan vermeld in binas tabel 25A.
Massagetal -> de som van het aantal protonen en neutronen.
Voor een neutraal atoom geldt dus:
- Atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
- Massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
- Atoommassa = zo exact mogelijk vastgestelde massa van een atoom.
Relatieve massa’s
Atomaire massa-eenheid u -> de massa van een atoom. De precieze waarde van deze eenheid is als
volgt gedefinieerd:
De werkelijke atoommassa is niet gelijk aan het massagetal.
In binas tabel 25A vind je de atoommassa’s van de verschillende isotopen.
Relatieve atoommassa Ar -> het gewogen gemiddelde van de atoommassa van een element.
Deze is afhankelijk van de verhouding waarin de verschillende isotopen in de natuur
voorkomen.
In binas tabel 99 is de relatieve atoommassa van elk element vermeld.
Hiermee kun je de relatieve molecuulmassa Mr van een molecuul berekenen.
Periodiek systeem der elementen
Er zijn op dit moment 118 atoomsoorten bekend.
92 komen in de natuur voor.
De andere zijn door de mens gemaakt.
Perioden en groepen
Elementen met vergelijkbare eigenschappen staan onder elkaar in groepen.
De elementen staan in volgorde van atoomnummer van links naar rechts in perioden gerangschikt.
Een nieuwe periode start wanneer er een elektron in een nieuwe schil wordt geplaatst.
Vwo 4
Hoofdstuk 1 – Chemisch rekenen
1 – Atoombouw en periodiek systeem
Leerdoelen
Je kunt met behulp van een atoommodel van kern en elektronenwolk de bouw van atomen en
ionen beschrijven.
Je kunt de opbouw van het periodiek systeem beschrijven en gebruiken om van elementen de
atoombouw te beschrijven en chemische eigenschappen te voorspellen.
Ontwikkeling van het atoommodel
Atoommodel van Rutherford:
Positieve kern met daaromheen een negatief geladen elektronenwolk.
Atoommodel van Bohr:
Elektronen hebben een vaste baan om de kern.
Deze banen worden elektronenschillen genoemd.
Hoe verder een schil zich van de kern bevindt, hoe meer elektronen hij kan bevatten.
Atoommodel van Chadwick:
Het atoommodel beschrijft een atoom die bestaat uit elektronen, protonen en neutronen.
De lading van een proton of elektron is de kleinst mogelijke lading die kan voorkomen.
Deze lading wordt het elementair ladingskwantum e genoemd.
, Een elementair ladingskwantum is gelijk aan 1,60 x 10 -9 coulomb (binas tabel 7A).
Atoomnummer en massagetal
Atoomnummer -> het aantal protonen die zich in de kern bevindt.
Het aantal elektronen is gelijk, want een atoom is elektrisch neutraal.
Het aantal protonen verandert bij een chemische reactie nooit.
Neutronen bepalen mede de massa van het atoom.
Maar hebben geen invloed op de chemische eigenschappen.
Isotopen -> atomen die in de kern hetzelfde aantal protonen hebben, maar een verschillend aantal
neutronen.
Ze kunnen worden van elkaar onderscheiden door middel van het massagetal.
Ze staan vermeld in binas tabel 25A.
Massagetal -> de som van het aantal protonen en neutronen.
Voor een neutraal atoom geldt dus:
- Atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
- Massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
- Atoommassa = zo exact mogelijk vastgestelde massa van een atoom.
Relatieve massa’s
Atomaire massa-eenheid u -> de massa van een atoom. De precieze waarde van deze eenheid is als
volgt gedefinieerd:
De werkelijke atoommassa is niet gelijk aan het massagetal.
In binas tabel 25A vind je de atoommassa’s van de verschillende isotopen.
Relatieve atoommassa Ar -> het gewogen gemiddelde van de atoommassa van een element.
Deze is afhankelijk van de verhouding waarin de verschillende isotopen in de natuur
voorkomen.
In binas tabel 99 is de relatieve atoommassa van elk element vermeld.
Hiermee kun je de relatieve molecuulmassa Mr van een molecuul berekenen.
Periodiek systeem der elementen
Er zijn op dit moment 118 atoomsoorten bekend.
92 komen in de natuur voor.
De andere zijn door de mens gemaakt.
Perioden en groepen
Elementen met vergelijkbare eigenschappen staan onder elkaar in groepen.
De elementen staan in volgorde van atoomnummer van links naar rechts in perioden gerangschikt.
Een nieuwe periode start wanneer er een elektron in een nieuwe schil wordt geplaatst.
