CELLEN – WEEK 1: INTRODUCTIE (Albert: Ch1 (1-27) + Ch2 + Ch5 + Ch15)
Cellen HC 1 – INTRO CURSUS (01-09-2020)
Onderwerpen
- Celbiologie (Engels): Celorganellen: functie en intracellulair transport, Trans-membraan transport,
Signaaltransductieroutes, Celcommunicatie, Cytoskelet
- Moleculaire biologie: Structuur van: DNA, RNA, eiwitten, DNA replicatie, Transcriptie, Translatie
- Microbiologie: Bacteriën/Archea, Schimmels, Virussen, Protzoën, Veilige Microbiologische
Technieken, Praktische training, Wet- en regelgeving, VMT certifcaat
Planning
Maandagmiddag, dinsdag en donderdag (timeslot BC, 31 aug - 6 nov)
Week 1: Introductie celbiologie en biomoleculen
Week 2: Centraal dogma
Week 3: Eiwitten
Week 4: Structuur van de cel en transport
Week 5: MTE en Tussentoets
Week 6: Celcommunicatie
Week 7: Architectuur van de cel
Week 8: Microbiologie
Week 9: MTE en Eindtoets
Week 10: VMT
Smartwork (online leeromgeving), wel makkelijker dan tentamen.; Studentnetnumber: 239722
Bestuur afbeeldingen Albert!!
,Cellen HC 2 – INTRO CELBIOLOGIE (opname)
Functie organellen
Organellen zijn delen van de cel die verantwoordelijk zijn voor bepaalde functies
- Celkern (nucleus): controle centrum v.d. cel; hierin bevindt zich DNA met erfelijke informatie
- ER: maak eiwitten; Er zijn 2 soorten:
1. RER: speelt samen met de ribosomen een rol bij de eiwitsynthese; regelt transport van stoffen
binnen de cel, met name bij het verzameln van eiwitten die naar het golgicomplex afgevoerd
moeten worden
2. SER: bevat geen ribosomen; hoofdfunctie is het vervoeren van stoffen vanuit het RER naar het
golgicomplex
- Golgi systeem: veranderen van eiwitten die bedoeld zijn voor lysosomen, secretie en
plasmamembraan; verpakken van enzymen voor lysosomen en eiwitten voor secretie d.m.v. vesikels;
sorteren van materialen voor lysosomen, secretie en voor het vernieuwen van het celmembraan.
(opslag en vorming van stoffen)
- Ribosomen: produceren eiwitten
- Mitochondriën: energiecentrales van de cel
- Lysomen: regelt vertering bij fagocytose, en van afgestorven celonderdelen
- Celmembraan: vormt een barrière tussen binnen en buiten de cel; regelt de opname en afgifte van
stoffen door een cel, vangt signalen op via receptormoleculen (poorten van de stad: militair/voedsel)
- Cytoplasma: vult de cel op icl. organellen; alle interacties en signaaloverdrachten binnen een cel
vinden hier plaats
- Cytosol: opvullende ruimte in cel; vloeistof in de cel exclusief organellen
- Endosomen: groep organellen met één membraan; betrokken bij endocytose
- Peroxisomen: ontstaan door binaire deling; zijn in staat waterstofperoxide te vormen uit waterstof
en zuurstof; bevat enzymen die rol spelen bij vetstofwisseling en zijn belangrijk om zuurstofradicalen
(extra e-) weg te halen
- Autofagosomen: vervoeren onnodige of kapotte delen naar lysosomen
- Cytoskelet: geeft structuur en vorm aan de cel maar dient ook als geleider van organllen die door
de cel heen vervoerd moeten worden. Er zijn drie typen cytoskelet:
1. Microtubuli: De snelweg; Buisvormige structuren met dikte van ong. 25
nm. Meestal aan één kant verbonden aan het centrosoom van waaruit
tubuli in alle richtingen uitstralen. Belangrijk bij celdeling, waar ze de
chromosomen uit elkaar trekken, daarnaast zijn ze belangrijk voor het
transport van vesikels (organel van een cel, die bepaalde stoffen in de cel
transporteert of opslaat)
2. Intermediair filament: N-wegen; Bestaan uit polymeren van eiwitten die
voor ieder celtype specifiek zijn, met een diameter van 8-12 nm.
3. Actinefilamenten: Boerenwegen; Actinefilamenten zijn eiwitpolymeren
die worden opgebouwd uit actine-monomeren met een diameter van 7
nm. Een microfilament kan als het ware bewegen door verplaatsing van de
actine-deeletjes en geeft een cel dus vorm en beweeglijkheid.
- Secreetkorrels: bevatten stoffen die aan buitenwereld (buiten cel) worden afgegeven.
- Nucleolus: klein stukje DNA (kern bevat al het DNA); In de nucleolus zit DNA voor de productie van
rRNA bijv.
, Afmetingen van de celonderdelen
De afmetingen van celonderdelen kan sterk per celtype verschillen! RIBOSOOM IS ALTIJD 20 NM
Lichtmicroscoop en elektronenmicroscoop
- Een lichtmicroscoop wordt voornamelijk gebruikt om naar cellen te kijken; celkern, cytoplasma en
celmembraan zijn te zien, maar geen celorganellen
- Een elektronenmicroscoop wordt voornamelijk gebruikt om in cellen te kijken
- Lichtmicroscopen tonen sommige cel componenten
- Elektromicroscopen tonen de fijne structuren van een cel
- In lichtmicroscopen onstaat het contrast van de afbeelding door de dichtheid of dikheid van de cel
- Bereik lichtmicroscoop: 1 µm – 1cm
- Bereik elektonenmicroscoop: 1 nm – 10 µm
- Fluorescentie microscopie kan gebruikt worden om één organel te identificeren
Lichtmicroscoop (LM)
- Oplossend vermogen 200 nm (20 nm met speciale microscopen)
- Je kunt levende cellen bekijken
- Laag contrast: Dit kan deels opgelost worden door kleuringstechnieken te gebruiken of met
fasecontrastmicroscoptie (hierbij zit een faseplaatje tussen de condensor en het preparaat)
- H&E kleuring: negatieve geladen deeltjes (DNA)
worden donker paars gekleurd.
- Cellen kleuren met ‘gewone’ kleurstoffen
- Cellen labelen met antilichamen en (flurescente)
kleurstoffen: H&E kleuring. H&E plakt aan iets wat
negatief geladen is, dus DNA.
- Preparaatdikte van 0,2 tot 200 µm
Veel dingen uit de cel bestaan uit O, C, N en deze zijn
niet zichtbaar te maken met licht, maar hoe doe je
dat dan wél? —> fluorescentie microscopie : één ding in de cel juist wel zichtbaar maken (1 zwart
schaap in de gehele zwarte kudden wit maken om zo te identificeren)
Cellen HC 1 – INTRO CURSUS (01-09-2020)
Onderwerpen
- Celbiologie (Engels): Celorganellen: functie en intracellulair transport, Trans-membraan transport,
Signaaltransductieroutes, Celcommunicatie, Cytoskelet
- Moleculaire biologie: Structuur van: DNA, RNA, eiwitten, DNA replicatie, Transcriptie, Translatie
- Microbiologie: Bacteriën/Archea, Schimmels, Virussen, Protzoën, Veilige Microbiologische
Technieken, Praktische training, Wet- en regelgeving, VMT certifcaat
Planning
Maandagmiddag, dinsdag en donderdag (timeslot BC, 31 aug - 6 nov)
Week 1: Introductie celbiologie en biomoleculen
Week 2: Centraal dogma
Week 3: Eiwitten
Week 4: Structuur van de cel en transport
Week 5: MTE en Tussentoets
Week 6: Celcommunicatie
Week 7: Architectuur van de cel
Week 8: Microbiologie
Week 9: MTE en Eindtoets
Week 10: VMT
Smartwork (online leeromgeving), wel makkelijker dan tentamen.; Studentnetnumber: 239722
Bestuur afbeeldingen Albert!!
,Cellen HC 2 – INTRO CELBIOLOGIE (opname)
Functie organellen
Organellen zijn delen van de cel die verantwoordelijk zijn voor bepaalde functies
- Celkern (nucleus): controle centrum v.d. cel; hierin bevindt zich DNA met erfelijke informatie
- ER: maak eiwitten; Er zijn 2 soorten:
1. RER: speelt samen met de ribosomen een rol bij de eiwitsynthese; regelt transport van stoffen
binnen de cel, met name bij het verzameln van eiwitten die naar het golgicomplex afgevoerd
moeten worden
2. SER: bevat geen ribosomen; hoofdfunctie is het vervoeren van stoffen vanuit het RER naar het
golgicomplex
- Golgi systeem: veranderen van eiwitten die bedoeld zijn voor lysosomen, secretie en
plasmamembraan; verpakken van enzymen voor lysosomen en eiwitten voor secretie d.m.v. vesikels;
sorteren van materialen voor lysosomen, secretie en voor het vernieuwen van het celmembraan.
(opslag en vorming van stoffen)
- Ribosomen: produceren eiwitten
- Mitochondriën: energiecentrales van de cel
- Lysomen: regelt vertering bij fagocytose, en van afgestorven celonderdelen
- Celmembraan: vormt een barrière tussen binnen en buiten de cel; regelt de opname en afgifte van
stoffen door een cel, vangt signalen op via receptormoleculen (poorten van de stad: militair/voedsel)
- Cytoplasma: vult de cel op icl. organellen; alle interacties en signaaloverdrachten binnen een cel
vinden hier plaats
- Cytosol: opvullende ruimte in cel; vloeistof in de cel exclusief organellen
- Endosomen: groep organellen met één membraan; betrokken bij endocytose
- Peroxisomen: ontstaan door binaire deling; zijn in staat waterstofperoxide te vormen uit waterstof
en zuurstof; bevat enzymen die rol spelen bij vetstofwisseling en zijn belangrijk om zuurstofradicalen
(extra e-) weg te halen
- Autofagosomen: vervoeren onnodige of kapotte delen naar lysosomen
- Cytoskelet: geeft structuur en vorm aan de cel maar dient ook als geleider van organllen die door
de cel heen vervoerd moeten worden. Er zijn drie typen cytoskelet:
1. Microtubuli: De snelweg; Buisvormige structuren met dikte van ong. 25
nm. Meestal aan één kant verbonden aan het centrosoom van waaruit
tubuli in alle richtingen uitstralen. Belangrijk bij celdeling, waar ze de
chromosomen uit elkaar trekken, daarnaast zijn ze belangrijk voor het
transport van vesikels (organel van een cel, die bepaalde stoffen in de cel
transporteert of opslaat)
2. Intermediair filament: N-wegen; Bestaan uit polymeren van eiwitten die
voor ieder celtype specifiek zijn, met een diameter van 8-12 nm.
3. Actinefilamenten: Boerenwegen; Actinefilamenten zijn eiwitpolymeren
die worden opgebouwd uit actine-monomeren met een diameter van 7
nm. Een microfilament kan als het ware bewegen door verplaatsing van de
actine-deeletjes en geeft een cel dus vorm en beweeglijkheid.
- Secreetkorrels: bevatten stoffen die aan buitenwereld (buiten cel) worden afgegeven.
- Nucleolus: klein stukje DNA (kern bevat al het DNA); In de nucleolus zit DNA voor de productie van
rRNA bijv.
, Afmetingen van de celonderdelen
De afmetingen van celonderdelen kan sterk per celtype verschillen! RIBOSOOM IS ALTIJD 20 NM
Lichtmicroscoop en elektronenmicroscoop
- Een lichtmicroscoop wordt voornamelijk gebruikt om naar cellen te kijken; celkern, cytoplasma en
celmembraan zijn te zien, maar geen celorganellen
- Een elektronenmicroscoop wordt voornamelijk gebruikt om in cellen te kijken
- Lichtmicroscopen tonen sommige cel componenten
- Elektromicroscopen tonen de fijne structuren van een cel
- In lichtmicroscopen onstaat het contrast van de afbeelding door de dichtheid of dikheid van de cel
- Bereik lichtmicroscoop: 1 µm – 1cm
- Bereik elektonenmicroscoop: 1 nm – 10 µm
- Fluorescentie microscopie kan gebruikt worden om één organel te identificeren
Lichtmicroscoop (LM)
- Oplossend vermogen 200 nm (20 nm met speciale microscopen)
- Je kunt levende cellen bekijken
- Laag contrast: Dit kan deels opgelost worden door kleuringstechnieken te gebruiken of met
fasecontrastmicroscoptie (hierbij zit een faseplaatje tussen de condensor en het preparaat)
- H&E kleuring: negatieve geladen deeltjes (DNA)
worden donker paars gekleurd.
- Cellen kleuren met ‘gewone’ kleurstoffen
- Cellen labelen met antilichamen en (flurescente)
kleurstoffen: H&E kleuring. H&E plakt aan iets wat
negatief geladen is, dus DNA.
- Preparaatdikte van 0,2 tot 200 µm
Veel dingen uit de cel bestaan uit O, C, N en deze zijn
niet zichtbaar te maken met licht, maar hoe doe je
dat dan wél? —> fluorescentie microscopie : één ding in de cel juist wel zichtbaar maken (1 zwart
schaap in de gehele zwarte kudden wit maken om zo te identificeren)
