Cellen HC 7-9 – CENTRAAL DOGMA (opnames)
Het centrale dogma van de moleculaire biologie stelt dat informatie overgedragen kan worden van
nucleïnezuren (DNA en RNA) naar eiwitten, maar niet andersom.
Overzicht
- RNA synthese
- Transcriptie
- Processing: het bewerken van een mRNA
- Export
- Eiwitsynthese
- Translatie
- Afbraak van eiwit
Efficiëntie van gen-expressie
- Efficiëntie bepaald door vele aspecten:
- Transcriptie
- Processing
- mRNA transport
- mRNA stabiliteit
- Translatie
- Eiwitstabiliteit
- Eiwitafbraak
Deze factoren zorgen dus voor de efficiëntie. Dit houdt in hoe snel dit proces gaat. In sommige
gevallen wil je dat dit snel gaat, omdat je er veel van nodig hebt (bv immuuncellen). Soms is de
kwaliteit echter veel belangrijker dan kwantiteit (bv neuronen) en zal de efficiëntie lager liggen.
Structuur van RNA en DNA
- DNA heeft een dubbele streng nucleotiden en RNA een enkele streng nucleotiden
- DNA bevat het koolhydraat desoxyribose en RNA het koolhydraat ribose
- RNA heeft op het 2e C-atoom een OH, bij DNA zit hier een H -> verschil in koolhydraat
- DNA heeft de nucleïnebase/stikstofbase thymine in plaats van uracil
- RNA heeft de nucleïnebase/stikstofbase uracil in plaats van thymine
A-T & G-U -> meeste winst energie, omdat je alle waterstofbruggen gebruikt
, Intramoleculaire baseparing in RNA
- RNA kan spontaan op zichzelf terugvouwen, kent geen ssbp
- Groen: niet-conventionale baseparing tussen G en A, C en U
- ‘kissing loops’
- Rood: conventionale baseparing tussen A en U, G en C
Transcriptie maakt complementaire streng van één (deel van een) van de DNA-strengen
- Sense/coding streng: streng die meest zal lijken op het RNA (bevat dezelfde letters (In RNA: T=U))
- Template streng/anti-sense streng: streng die wordt afgelezen
RNA polymerase
- Synthese alleen maar van 5’ naar 3’!
- RNA polymerase is een complex eiwitten wat verantwoordelijk is voor de synthese van RNA
- Geen helicase nodig bij transcriptie, RNA polymerase kan zelf de DNA-strengen uitsmelten
- In het RNA-polymerase ontstaat een soort mini ‘bubble’
- RNA wordt op een gegeven moment losgemaakt van zijn leesraam, daarbij sealed DNA zich vanzelf
weer terug
Voor toetsen/leren: 5’ linksboven tekenen en 3’ linksonder
Sense streng: 5’-ATAGGCATTCGATCCGGATAGCAT-3’
Template: 3’-TATCCGTAAGCTAGGCCTATCGTA-5’
RNA: 5’-AUAGGCAUUCGAUCCGGATAGCAT-3’
Het centrale dogma van de moleculaire biologie stelt dat informatie overgedragen kan worden van
nucleïnezuren (DNA en RNA) naar eiwitten, maar niet andersom.
Overzicht
- RNA synthese
- Transcriptie
- Processing: het bewerken van een mRNA
- Export
- Eiwitsynthese
- Translatie
- Afbraak van eiwit
Efficiëntie van gen-expressie
- Efficiëntie bepaald door vele aspecten:
- Transcriptie
- Processing
- mRNA transport
- mRNA stabiliteit
- Translatie
- Eiwitstabiliteit
- Eiwitafbraak
Deze factoren zorgen dus voor de efficiëntie. Dit houdt in hoe snel dit proces gaat. In sommige
gevallen wil je dat dit snel gaat, omdat je er veel van nodig hebt (bv immuuncellen). Soms is de
kwaliteit echter veel belangrijker dan kwantiteit (bv neuronen) en zal de efficiëntie lager liggen.
Structuur van RNA en DNA
- DNA heeft een dubbele streng nucleotiden en RNA een enkele streng nucleotiden
- DNA bevat het koolhydraat desoxyribose en RNA het koolhydraat ribose
- RNA heeft op het 2e C-atoom een OH, bij DNA zit hier een H -> verschil in koolhydraat
- DNA heeft de nucleïnebase/stikstofbase thymine in plaats van uracil
- RNA heeft de nucleïnebase/stikstofbase uracil in plaats van thymine
A-T & G-U -> meeste winst energie, omdat je alle waterstofbruggen gebruikt
, Intramoleculaire baseparing in RNA
- RNA kan spontaan op zichzelf terugvouwen, kent geen ssbp
- Groen: niet-conventionale baseparing tussen G en A, C en U
- ‘kissing loops’
- Rood: conventionale baseparing tussen A en U, G en C
Transcriptie maakt complementaire streng van één (deel van een) van de DNA-strengen
- Sense/coding streng: streng die meest zal lijken op het RNA (bevat dezelfde letters (In RNA: T=U))
- Template streng/anti-sense streng: streng die wordt afgelezen
RNA polymerase
- Synthese alleen maar van 5’ naar 3’!
- RNA polymerase is een complex eiwitten wat verantwoordelijk is voor de synthese van RNA
- Geen helicase nodig bij transcriptie, RNA polymerase kan zelf de DNA-strengen uitsmelten
- In het RNA-polymerase ontstaat een soort mini ‘bubble’
- RNA wordt op een gegeven moment losgemaakt van zijn leesraam, daarbij sealed DNA zich vanzelf
weer terug
Voor toetsen/leren: 5’ linksboven tekenen en 3’ linksonder
Sense streng: 5’-ATAGGCATTCGATCCGGATAGCAT-3’
Template: 3’-TATCCGTAAGCTAGGCCTATCGTA-5’
RNA: 5’-AUAGGCAUUCGAUCCGGATAGCAT-3’
