Bijeenkomst 1 culturele aspecten
Inleiding
Cultuur en natuur beïnvloeden elkaar over en weer. Binnen de psychiatrie is het van belang om de
cultuur van iemand mee te nemen in de analyse en verschijningsvormen van mentale klachten. Er zijn
6 onderling interacterende systeemniveaus uit de algemene systeemtheorie
1. Genetisch en neurobiologisch niveau: sociaal-culturele context heeft impact op de expressie
van genen. Verschillen in biogenetische kenmerken gecombineerd met de interactie met lokale
cultuur en biologie [leefstijl, voedsel] leidt tot verschillen in de werking van psychofarmaca
2. Cultuur speelt een rol op het intrapsychische niveau in identiteitsvorming, vorm, inhoud en
expressie van emoties en cognities
3. Op het niveau van interpersoonlijke interactie speelt cultuur een rol in het contact met anderen
zoals een collega, hulpverlener of partner
4. Het niveau van het gezin, de familie of de kleine sociale verbanden. In de opvoeding en
socialisatie worden normen, identificaties, culturele codes en schema’s overgedragen
5. De grotere groep, geschiedenis / herkomst/ gender / seksuele oriëntatie/ religie/ beroep/ klasse
6. Maatschappelijke niveau, denk aan discriminatie, acculturatie, interculturalisatie[de
strategieen en vormen om gelijkwaardige zorg te bieden aan iedereen van een andere culturele
achtergrond], uitsluiting.
Door komst arbeidsmigranten meer zicht op behoefte aan zorg bij migranten en hun gezondheid, dit
was bij naoorlogse terugkeerders niet bekend. Toen ook aanpassingen gevolgd [hulpverleners
omscholen, aanpassingen in behandelingen, nieuwe behandelingen, meer publiceren] maar wel nog
onvoldoende. Met komst van DSM-5 en de Generieke Module Diversiteit [meer aandacht voor
culturele gevoeligheid, instrumenten en vaardigheden bij behandelaren bij veel zaken die cultureel
anders zijn behalve alleen herkomst, denk ook aan gender of religie] wordt dit nog meer.
Blijf je bij elke cliënt verdiepen in de achtergrond en probeer hem zo beter te begrijpen!
Hoofdstuk 1: Cultuur, Identiteit, etniciteit
Cultuur kan worden bepaald door gezin van herkomst, maar hoeft niet zo te zijn. Het wordt vaak als
een met anderen gedeeld betekenissysteem genoemd dat met tijd en context evolueert en gedrag,
hulpzoekgedrag en omgang bepaald.
Kijk altijd goed naar de individuele cultuur en persoon. Er zullen vast gelijkenissen zijn met de
algemene cultuur, maar niet met alles.
Definitie cultuur wordt nu vaak aangenomen als een wij-zij cultuur; een onveranderlijke eigenheid van
een groep die bepalend is voor denken en handelen. Je komt uit Turkije, bent Turks en hebt dus de
Turkse cultuur, ook al is dit nu al langer achterhaald.
Cultuur is echter
1. Op zichzelf een evoluerend betekenissysteem: een samenhangend geheel van betekenissen dat
mensen delen en benutten om kennis door te geven, te bestendingen en te ontwikkelen. Het
wordt ook onbewust belichaamd in ons handelen / wijze van spreken / bewegen etc. Cultuur
geeft betekenis en aanwijzingen voor hoe met zaken om te gaan in de leefwereld. Cultuur
verandert zelf continu.
2. Er ontstaat eveneens een ecosociale visie op cultuur: cultuur is een flexibel en voortdurend
proces dat vorm krijgt in de interactie tussen individuen in specifieke lokale contexten.
Cultuur zit dus niet tussen de oren, maar speelt zich af tussen mensen. Soms worden in
sommige culturen zaken niet als ziektes gezien of juist gedragingen goed gekeurd vanwege
het geloof.
1
Inleiding
Cultuur en natuur beïnvloeden elkaar over en weer. Binnen de psychiatrie is het van belang om de
cultuur van iemand mee te nemen in de analyse en verschijningsvormen van mentale klachten. Er zijn
6 onderling interacterende systeemniveaus uit de algemene systeemtheorie
1. Genetisch en neurobiologisch niveau: sociaal-culturele context heeft impact op de expressie
van genen. Verschillen in biogenetische kenmerken gecombineerd met de interactie met lokale
cultuur en biologie [leefstijl, voedsel] leidt tot verschillen in de werking van psychofarmaca
2. Cultuur speelt een rol op het intrapsychische niveau in identiteitsvorming, vorm, inhoud en
expressie van emoties en cognities
3. Op het niveau van interpersoonlijke interactie speelt cultuur een rol in het contact met anderen
zoals een collega, hulpverlener of partner
4. Het niveau van het gezin, de familie of de kleine sociale verbanden. In de opvoeding en
socialisatie worden normen, identificaties, culturele codes en schema’s overgedragen
5. De grotere groep, geschiedenis / herkomst/ gender / seksuele oriëntatie/ religie/ beroep/ klasse
6. Maatschappelijke niveau, denk aan discriminatie, acculturatie, interculturalisatie[de
strategieen en vormen om gelijkwaardige zorg te bieden aan iedereen van een andere culturele
achtergrond], uitsluiting.
Door komst arbeidsmigranten meer zicht op behoefte aan zorg bij migranten en hun gezondheid, dit
was bij naoorlogse terugkeerders niet bekend. Toen ook aanpassingen gevolgd [hulpverleners
omscholen, aanpassingen in behandelingen, nieuwe behandelingen, meer publiceren] maar wel nog
onvoldoende. Met komst van DSM-5 en de Generieke Module Diversiteit [meer aandacht voor
culturele gevoeligheid, instrumenten en vaardigheden bij behandelaren bij veel zaken die cultureel
anders zijn behalve alleen herkomst, denk ook aan gender of religie] wordt dit nog meer.
Blijf je bij elke cliënt verdiepen in de achtergrond en probeer hem zo beter te begrijpen!
Hoofdstuk 1: Cultuur, Identiteit, etniciteit
Cultuur kan worden bepaald door gezin van herkomst, maar hoeft niet zo te zijn. Het wordt vaak als
een met anderen gedeeld betekenissysteem genoemd dat met tijd en context evolueert en gedrag,
hulpzoekgedrag en omgang bepaald.
Kijk altijd goed naar de individuele cultuur en persoon. Er zullen vast gelijkenissen zijn met de
algemene cultuur, maar niet met alles.
Definitie cultuur wordt nu vaak aangenomen als een wij-zij cultuur; een onveranderlijke eigenheid van
een groep die bepalend is voor denken en handelen. Je komt uit Turkije, bent Turks en hebt dus de
Turkse cultuur, ook al is dit nu al langer achterhaald.
Cultuur is echter
1. Op zichzelf een evoluerend betekenissysteem: een samenhangend geheel van betekenissen dat
mensen delen en benutten om kennis door te geven, te bestendingen en te ontwikkelen. Het
wordt ook onbewust belichaamd in ons handelen / wijze van spreken / bewegen etc. Cultuur
geeft betekenis en aanwijzingen voor hoe met zaken om te gaan in de leefwereld. Cultuur
verandert zelf continu.
2. Er ontstaat eveneens een ecosociale visie op cultuur: cultuur is een flexibel en voortdurend
proces dat vorm krijgt in de interactie tussen individuen in specifieke lokale contexten.
Cultuur zit dus niet tussen de oren, maar speelt zich af tussen mensen. Soms worden in
sommige culturen zaken niet als ziektes gezien of juist gedragingen goed gekeurd vanwege
het geloof.
1
