21.1
Het klassieke veredelen is een manier om een plantenras te ‘verbeteren’. Veredelen
betekent het inbrengen van andere, betere eigenschappen in een plant. Dit is een langdurig
proces. Andere kenmerken van klassieke verdeling:
● kruisen van planten met gunstige eigenschappen
● zaad verzamelen en opgroeien
● selectie op de gunstige eigenschappen
● zaad verzamelen van deze planten.
Een andere manier is het werken met genomics: de kennis van het genoom van het
plantenras. Met die kennis wordt een bepaald gewenst allel in het lab ‘gespot’ en de
veredelaar werkt daarmee. → tijdwinst. Mbv genomics ontstaan transgene(kruising van
verschillende soorten) of cisgene(kruising binnen één soort) planten door:
● identificeren van genen met gunstige eigenschappen
● inbrengen van genen met gunstige eigenschappen(mbv plasmiden)
Plasmide is een geschikte vector om een nieuw allel in een cel in te brengen. Het gewenste
allel is uit een dornororganisme geknipt, voorzien van een markergen en ingebracht in een
plasmide van een bacteriecel. De plasmide gaat terug naar een bacterie. Vie de bacterie kan
de plasmide een plantencel binnendringen. Het allel komt in het DNA van de plantencel. Via
het markergen is zo’n cel op te sporen. Via weefselkweek groeit de cel uit tot een nieuwe
plant(BT71M1)
Andere manier: verdubbelen van chromosomen mbv colchicine: verhindert vormen van
trekdraden bij mitose → chromatiden gaan niet uit elkaar: non-disjunctie → een cel met 4 ipv
2 homologe chromosomen: een tetraploïde. Of zelfs polyploïde: het hebben van meer dan
de normale twee sets chromosomen. Er kunnen als gevolg nieuwe eigenschappen ontstaan
en/of bepaalde eigenschappen versterkt worden.
21.2
Schimmels groeien uit sporen, haploïde cellen die dienen voor de vermeerdering van
schimmels. Als een schimmel het wortelstelsel van een plant binnengroeien, groeien de
haploïde cellen als schimmeldraden, het mycelium, omhoog de stengel in → nieuwe sporen
in de transportkanalen in de stengel → verstopping → plant verwelkt en vergeelt.
Planten nemen water met daarin opgeloste mineralen op via wortelharen: epidermiscellen
(opperhuidcellen) aan de uiteinden van jonge worteltoppen(BT91B). Wortelharen vergroten
oppervlak en capaciteit om water op te nemen. Na opname gaan water en mineralen via
celwanden (apoplast-route) of via celmembraan en grondplasma(symplast-route) richting de
centrale cilinder met de transportvaten. Hieromheen ligt de endodermis van de
wortel(BT91B). Endodermiscellen hebben in de celwanden een laagje waterdicht ‘cement’
tussen de cellen en in de ‘muur’ van endodermis: bandjes van Caspari. Water en mineralen
kunnen hier niet verder via de apoplast-route, maar moeten via de symplast-route om in de
centrale cilinder te komen(‘merg’ op het plaatje). Daar gaan water en mineralen verder in
speciale transportkanalen: de houtvaten. Houtvaten zijn gevormd uit boven elkaar gelegen
afgestorven cellen en bestaan uit de resterende celwanden. De actieve opname van
mineralen via endodermiscellen verhoogt de concentratie stoffen in de centrale cilinder. Via
Het klassieke veredelen is een manier om een plantenras te ‘verbeteren’. Veredelen
betekent het inbrengen van andere, betere eigenschappen in een plant. Dit is een langdurig
proces. Andere kenmerken van klassieke verdeling:
● kruisen van planten met gunstige eigenschappen
● zaad verzamelen en opgroeien
● selectie op de gunstige eigenschappen
● zaad verzamelen van deze planten.
Een andere manier is het werken met genomics: de kennis van het genoom van het
plantenras. Met die kennis wordt een bepaald gewenst allel in het lab ‘gespot’ en de
veredelaar werkt daarmee. → tijdwinst. Mbv genomics ontstaan transgene(kruising van
verschillende soorten) of cisgene(kruising binnen één soort) planten door:
● identificeren van genen met gunstige eigenschappen
● inbrengen van genen met gunstige eigenschappen(mbv plasmiden)
Plasmide is een geschikte vector om een nieuw allel in een cel in te brengen. Het gewenste
allel is uit een dornororganisme geknipt, voorzien van een markergen en ingebracht in een
plasmide van een bacteriecel. De plasmide gaat terug naar een bacterie. Vie de bacterie kan
de plasmide een plantencel binnendringen. Het allel komt in het DNA van de plantencel. Via
het markergen is zo’n cel op te sporen. Via weefselkweek groeit de cel uit tot een nieuwe
plant(BT71M1)
Andere manier: verdubbelen van chromosomen mbv colchicine: verhindert vormen van
trekdraden bij mitose → chromatiden gaan niet uit elkaar: non-disjunctie → een cel met 4 ipv
2 homologe chromosomen: een tetraploïde. Of zelfs polyploïde: het hebben van meer dan
de normale twee sets chromosomen. Er kunnen als gevolg nieuwe eigenschappen ontstaan
en/of bepaalde eigenschappen versterkt worden.
21.2
Schimmels groeien uit sporen, haploïde cellen die dienen voor de vermeerdering van
schimmels. Als een schimmel het wortelstelsel van een plant binnengroeien, groeien de
haploïde cellen als schimmeldraden, het mycelium, omhoog de stengel in → nieuwe sporen
in de transportkanalen in de stengel → verstopping → plant verwelkt en vergeelt.
Planten nemen water met daarin opgeloste mineralen op via wortelharen: epidermiscellen
(opperhuidcellen) aan de uiteinden van jonge worteltoppen(BT91B). Wortelharen vergroten
oppervlak en capaciteit om water op te nemen. Na opname gaan water en mineralen via
celwanden (apoplast-route) of via celmembraan en grondplasma(symplast-route) richting de
centrale cilinder met de transportvaten. Hieromheen ligt de endodermis van de
wortel(BT91B). Endodermiscellen hebben in de celwanden een laagje waterdicht ‘cement’
tussen de cellen en in de ‘muur’ van endodermis: bandjes van Caspari. Water en mineralen
kunnen hier niet verder via de apoplast-route, maar moeten via de symplast-route om in de
centrale cilinder te komen(‘merg’ op het plaatje). Daar gaan water en mineralen verder in
speciale transportkanalen: de houtvaten. Houtvaten zijn gevormd uit boven elkaar gelegen
afgestorven cellen en bestaan uit de resterende celwanden. De actieve opname van
mineralen via endodermiscellen verhoogt de concentratie stoffen in de centrale cilinder. Via
