(bladzijde 548-565)
Observantisme en devotie
● In de middeleeuwen kwam er afentoe een nieuwe reactie op gang, die vroeg om
strenge naleving van de leefregels, omdat die verslapt waren. Die reactie heet
‘observantisme’. Zo kwamen er ‘observante kloosters’, die gemeenschappelijke
afspraken maken over de invulling van leefregels.
● Een stroming binnen dit observantisme is de Moderne Devotie. Zij legden de nadruk
op gebed en meditatie, en hadden afkeer van materiële voorwerpen als relieken. Die
stonden verering van god alleen maar in de weg. Het ging om eenvoud, stilte,
geduld, boetedoening, soberheid en terughoudendheid. Devotie aan god zou leiden
tot het bereiken van het eeuwige licht. Zij schreven, vertaalden en kopieerden ook
teksten uit de bijbel in de volkstaal. Het belangrijkste wat de Moderne Devotie
produceerde was de tekst ‘de navolging van christus’.
Mystiek
● Mystiek had altijd bestaan binnen het christendom, maar werd door de leiders van de
kerk met argwaan aangekeken. Vooral tijdens de late middeleeuwen was het erg
populair.
De gewone gelovigen
●
Volksdevotie
● De verering van christus verschilde in de late middeleeuwen sterk van de vroege
middeleeuwen. In de vroege middeleeuwen werd christus afgebeeld als een
goddelijk en machtig heerser van de hemel, in de late middeleeuwen werd hij
afgebeeld als hulpeloos en zielig. Hetzelfde geldt voor Maria.
● De verering van christus en maria ging, net als bij andere heiligen, gepaard met
relieken. Hier werden immense bedragen voor neergeteld.