4 functies van recht
1. Normatieve functie: Normen vastleggen in gedragsregels
2. Geschillen oplossende functie: Eigenrichting voorkomen
3. Aanvullende functie: zaken waarover je geen expliciete afspraken hebt gemaakt
4. Instrumentale functie: Spelregels
Waar vinden we het recht?
1. Wetten
2. Verdragen
3. Jurisprudentie (uitspraken van rechters)
4. Gewoonte
Rangordes:
- Hoog gaat boven laag (landelijk boven gemeentelijk)
- Bijzonder boven algemeen
- Jong boven oud
Materieel en formeel recht
Materieel: gaat over de inhoud
Formeel: Procesrecht, regels over hoe materieel recht kan worden afgedwongen.
Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: Geen afwijking toegestaan, soms staat het expliciet in de wet
Aanvullend recht: Omdat je niet altijd alles vastlegt.
Wat is een overeenkomst?
Een afspraak die rechten en plichten met zich meebrengt
Wanneer ontstaat overeenkomst?
• Aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW)
Schriftelijk?
• Aanbod intrekken (art. 6:219 BW)
Als aanbod nog niet is aanvaard
Als het aanbod nog niet onherroepelijk is gemaakt
• Wilsverklaring (art. 3.33 BW)
Wil en verklaring stemmen niet overeen → overeenkomst vernietigbaar
• Wilsdefect geen overeenkomst
Tenzij: wederpartij er redelijkerwijs op mocht vertrouwen dat wil en verklaring van tegenpartij met
elkaar overeenstemden (art. 3.35 BW)
• Geestelijke stoornis (art. 3.34 BW)
Ook hier vertrouwensleer
,Wil gebrekkig gevormd (wilsgebrek) → overeenkomst vernietigbaar
Wil is gebrekkig tot stand gekomen
1. Dwaling (art. 6:228 BW)
Overeenkomst niet gesloten bij juiste voorstelling van zaken
Door inlichting van de wederpartij
Door achterwege blijven inlichting wederpartij
Wederzijdse dwaling
Geen succesvol beroep op dwaling als het uitsluitend een toekomstige
omstandigheid is
Geen succesvol beroep op dwaling als de dwaling voor rekening van de dwalende
behoort te komen ( aard overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of
omstandigheden van het geval)
Bedrog – opzettelijk
2. Bedreiging – ongeoorloofde drukmiddelen
3. Misbruik van omstandigheden – de wederpartij bevindt zich in afhankelijke situatie
Handelingsonbekwaam → overeenkomst vernietigbaar
• Kunnen niet zelfstandig onaantastbare rechtshandelingen verrichten toestemming nodig
Rechtshandeling kan vernietigd worden
• Onder curatele gestelde personen (geestelijke stoornis, verkwisting, drankmisbruik)
• Minderjarigen (jonger dan 18 jaar en niet getrouwd)
Tenzij alleenstaande moeder van 16 of 17 en door rechter meerderjarig is verklaard
Toestemming verondersteld aanwezig te zijn bij ‘normale’ handelingen
Overeenkomst in strijd met wet, goede zeden of openbare orde →overeenkomst nietig!
• Strijd met goede zeden of openbare orde mag niet overeenkomst nietig
• Strijd met dwingend recht nietig
Inhoud van de overeenkomst
Inhoud wordt bepaald door:
1. hetgeen partijen zijn overeengekomen
2. hetgeen de wet bepaalt
3. gewoonterecht
4. redelijkheid en billijkheid
Niet alleen de letterlijke tekst van de overeenkomst
Ook rekening houden met wat partijen redelijkerwijs hebben bedoeld en wat zij redelijkerwijs van
elkaar mochten verwachten (Haviltex arrest)
, Wanprestatie
Bij tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst
Niet, te laat, ondeugdelijk
De benadeelde kan vorderen:
- Nakoming van de overeenkomst
- Ontbinding van de overeenkomst
- Vervangende schadevergoeding
- Aanvullende schadevergoeding
- Nakoming + aanvullende schadevergoeding
- Ontbinding + aanvullende schadevergoeding
- Vervangende + aanvullende schadevergoeding
Nakoming
• Genuszaak of specieszaak
• Species: erg bijzonder product, waarvan er geen andere is
• Aanvullende schadevergoeding
Vervangende schadevergoeding
Twee fases
• Prejudiciële fase (voordat je een procedure start)
• Juridische fase (de procedure zelf)
Prejudiciële fase (voordat je een procedure start)
Als nakoming feitelijk nog mogelijk is
• In gebreke stellen – 6:82 BW
Schriftelijke aanmaning
Redelijke termijn
Dan schuldenaar in verzuim
• Niet nodig bij:
Duidelijke termijn afgesproken
Mededeling schuldenaar dat hij tekort zal schieten
• Schuldenaar kan zich verweren (overmacht) – 6:75 BW
Hem treft geen verwijt (niet zijn schuld) én
Tekortkoming komt niet voor zijn rekening
• Geen schuld maar toch voor zijn rekening
Hulppersonen 6:76 BW
Hulpmiddelen 6: 77 BW
Rechtshandeling (contract, algemene voorwaarden, exoneratieclausule)
Algemene verkeersopvattingen
Ontbinding
• Beide partijen bevrijd van hun verplichtingen
• Eerst in verzuim zijn ( evt. ingebrekestelling sturen om dat te bewerkstelligen)
• Via schriftelijke verklaring of via de rechter 6:267 BW
• Geen terugwerkende kracht 6:269 BW
• Beide partijen: verplichting tot ongedaanmaking (terug naar oorspronkelijke situatie) 6:271
BW
1. Normatieve functie: Normen vastleggen in gedragsregels
2. Geschillen oplossende functie: Eigenrichting voorkomen
3. Aanvullende functie: zaken waarover je geen expliciete afspraken hebt gemaakt
4. Instrumentale functie: Spelregels
Waar vinden we het recht?
1. Wetten
2. Verdragen
3. Jurisprudentie (uitspraken van rechters)
4. Gewoonte
Rangordes:
- Hoog gaat boven laag (landelijk boven gemeentelijk)
- Bijzonder boven algemeen
- Jong boven oud
Materieel en formeel recht
Materieel: gaat over de inhoud
Formeel: Procesrecht, regels over hoe materieel recht kan worden afgedwongen.
Dwingend en aanvullend recht
Dwingend recht: Geen afwijking toegestaan, soms staat het expliciet in de wet
Aanvullend recht: Omdat je niet altijd alles vastlegt.
Wat is een overeenkomst?
Een afspraak die rechten en plichten met zich meebrengt
Wanneer ontstaat overeenkomst?
• Aanbod en aanvaarding (art. 6:217 BW)
Schriftelijk?
• Aanbod intrekken (art. 6:219 BW)
Als aanbod nog niet is aanvaard
Als het aanbod nog niet onherroepelijk is gemaakt
• Wilsverklaring (art. 3.33 BW)
Wil en verklaring stemmen niet overeen → overeenkomst vernietigbaar
• Wilsdefect geen overeenkomst
Tenzij: wederpartij er redelijkerwijs op mocht vertrouwen dat wil en verklaring van tegenpartij met
elkaar overeenstemden (art. 3.35 BW)
• Geestelijke stoornis (art. 3.34 BW)
Ook hier vertrouwensleer
,Wil gebrekkig gevormd (wilsgebrek) → overeenkomst vernietigbaar
Wil is gebrekkig tot stand gekomen
1. Dwaling (art. 6:228 BW)
Overeenkomst niet gesloten bij juiste voorstelling van zaken
Door inlichting van de wederpartij
Door achterwege blijven inlichting wederpartij
Wederzijdse dwaling
Geen succesvol beroep op dwaling als het uitsluitend een toekomstige
omstandigheid is
Geen succesvol beroep op dwaling als de dwaling voor rekening van de dwalende
behoort te komen ( aard overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of
omstandigheden van het geval)
Bedrog – opzettelijk
2. Bedreiging – ongeoorloofde drukmiddelen
3. Misbruik van omstandigheden – de wederpartij bevindt zich in afhankelijke situatie
Handelingsonbekwaam → overeenkomst vernietigbaar
• Kunnen niet zelfstandig onaantastbare rechtshandelingen verrichten toestemming nodig
Rechtshandeling kan vernietigd worden
• Onder curatele gestelde personen (geestelijke stoornis, verkwisting, drankmisbruik)
• Minderjarigen (jonger dan 18 jaar en niet getrouwd)
Tenzij alleenstaande moeder van 16 of 17 en door rechter meerderjarig is verklaard
Toestemming verondersteld aanwezig te zijn bij ‘normale’ handelingen
Overeenkomst in strijd met wet, goede zeden of openbare orde →overeenkomst nietig!
• Strijd met goede zeden of openbare orde mag niet overeenkomst nietig
• Strijd met dwingend recht nietig
Inhoud van de overeenkomst
Inhoud wordt bepaald door:
1. hetgeen partijen zijn overeengekomen
2. hetgeen de wet bepaalt
3. gewoonterecht
4. redelijkheid en billijkheid
Niet alleen de letterlijke tekst van de overeenkomst
Ook rekening houden met wat partijen redelijkerwijs hebben bedoeld en wat zij redelijkerwijs van
elkaar mochten verwachten (Haviltex arrest)
, Wanprestatie
Bij tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst
Niet, te laat, ondeugdelijk
De benadeelde kan vorderen:
- Nakoming van de overeenkomst
- Ontbinding van de overeenkomst
- Vervangende schadevergoeding
- Aanvullende schadevergoeding
- Nakoming + aanvullende schadevergoeding
- Ontbinding + aanvullende schadevergoeding
- Vervangende + aanvullende schadevergoeding
Nakoming
• Genuszaak of specieszaak
• Species: erg bijzonder product, waarvan er geen andere is
• Aanvullende schadevergoeding
Vervangende schadevergoeding
Twee fases
• Prejudiciële fase (voordat je een procedure start)
• Juridische fase (de procedure zelf)
Prejudiciële fase (voordat je een procedure start)
Als nakoming feitelijk nog mogelijk is
• In gebreke stellen – 6:82 BW
Schriftelijke aanmaning
Redelijke termijn
Dan schuldenaar in verzuim
• Niet nodig bij:
Duidelijke termijn afgesproken
Mededeling schuldenaar dat hij tekort zal schieten
• Schuldenaar kan zich verweren (overmacht) – 6:75 BW
Hem treft geen verwijt (niet zijn schuld) én
Tekortkoming komt niet voor zijn rekening
• Geen schuld maar toch voor zijn rekening
Hulppersonen 6:76 BW
Hulpmiddelen 6: 77 BW
Rechtshandeling (contract, algemene voorwaarden, exoneratieclausule)
Algemene verkeersopvattingen
Ontbinding
• Beide partijen bevrijd van hun verplichtingen
• Eerst in verzuim zijn ( evt. ingebrekestelling sturen om dat te bewerkstelligen)
• Via schriftelijke verklaring of via de rechter 6:267 BW
• Geen terugwerkende kracht 6:269 BW
• Beide partijen: verplichting tot ongedaanmaking (terug naar oorspronkelijke situatie) 6:271
BW
