Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 20 Renterisico en rentebeleid
Veel ondernemingen willen de invloed van de rente op de winst beperken. Zij kunnen dat
doen door rentebeleid te voeren. Daartoe bepalen zij eerst de doelstellingen van het
rentebeleid.
Daarna meten ze het bedrag waarvoor ze blootstaan aan renterisico (rente-exposure) en
maken ze een renteprognose. Als de verwachte rente een onaanvaardbare invloed op de
winst heeft, zal het management vervolgens rente-instrumenten inzetten.
§1 Opzet en doelstellingen van het rentebeleid
Het renterisico is het risico dat de rente de winst van een onderneming beïnvloedt.
Bedrijven kunnen dit risico beheersen door rentebeleid te voeren.
Het management bepaalt eerst de doelstellingen van het rentebeleid. Daarna berekent de
financiële afdeling voor welk bedrag de onderneming blootstaat aan renteschommelingen.
Dit bedrag noem je de rente-exposure. Vervolgens maakt de onderneming een
renteprognose. Als die ongunstig uitpakt voor de winst zal de leiding rente-instrumenten
inzetten om het risico te beperken. Ten slotte moet het management alle stappen in de
rentemanagementcyclus periodiek evalueren.
In de doelstelling legt het topmanagement vast in hoeverre het bereid is om renterisico te
accepteren of niet.
Een onderneming die het renterisico wil minimaliseren voert een actief rentebeleid.
Hiervoor gebruikt zij renteproducten die banken aanbieden. Een bedrijf met een zwakke
financiële positie en een zwakke marktpositie ontkomt niet aan een actief rentebeleid. De
rentegevoeligheid is groot vanwege de slechte financiële positie, terwijl het management
een ongunstige ontwikkeling in de rente niet kan doorberekenen aan de afnemers vanwege
de zwakke marktpositie. Het nadeel van een actief rentebeleid is dat er kosten aan
verbonden zijn.
Een onderneming kan ook een passief rentebeleid voeren. Zij kiest dan de looptijd en het
type rente (vast/variabel) op leningen zorgvuldig, maar maakt geen gebruik van
renteproducten die banken aanbieden. Voor sommige bedrijven is het renterisico te klein om
er actief mee bezig te zijn. Andere bedrijven vinden de onzekere voordelen van een actief
rentebeleid niet opwegen tegen de zekere kosten ervan. De voordelen van een actief
rentebeleid zijn zo onzeker omdat het verloop van de rente moeilijk te voorspellen is.
§2 Rentegevoeligheid
De rentegevoeligheid meet in welke mate de winst van een onderneming blootstaat aan
veranderingen in de rente.
De rentegevoeligheid hangt in de eerste plaats af van de financiële structuur van een
onderneming. De samenstelling van schulden en bezittingen kun je aflezen uit de balans. Uit
de hoogte en samenstelling van de schulden blijkt hoe gevoelig de rentelasten zijn voor een
verandering in de rente. Uit de hoogte en samenstelling van de rentedragende bezittingen
blijkt hoe gevoelig de rentebaten zijn voor een verandering in de rente.
, Naast bezittingen en schulden hebben ook toekomstige geldstromen invloed op de
rentegevoeligheid. Ondernemingen maken een kasstroomoverzicht of
geldstroomprognose om de verwachte inkomsten en uitgaven in een jaar in beeld te
krijgen. Uit een geldstroomprognose blijkt wanneer een onderneming geld tekortkomt en
wanneer ze geld overheeft.
Een kasstroomoverzicht geeft inzicht in het verwachte verloop van inkomsten en uitgaven,
maar deze zijn op hun beurt ook weer gevoelig voor de rente. De geldstroomprognose
bepaalt dus de rentegevoeligheid van een onderneming, maar ze is zelf ook afhankelijk van
de rente.
§3 Renteprognose
Prognose van de geldmarktrente
De geldmarktrente hangt vooral af van de beleidsrente van de ECB. De ECB stelt deze vast
op basis van de verwachte inflatie in het eurogebied.
De factor A in de figuur hierboven symboliseert het verschil tussen Euribor en de
beleidsrente. In normale omstandigheden ligt Euribor zo’n 25 basispunten (0,25%) boven de
rente die de banken aan de ECB moeten betalen. Dit verschil wordt groter of kleiner door
internationale geldstromen.
Internationale geldstromen hangen af van de ontwikkeling in buitenlandse rentes,
wisselkoersen en de stemming op de financiële markten. Euribor stijgt als de rente in het
buitenland stijgt, marktpartijen een daling van de koers van de € verwachten en er onrust is
op de financiële markten in de eurozone. Deze ontwikkelingen leiden allemaal tot een lager
aanbod van geld op de Europese geldmarkt.
Euribor kan soms ook onder de beleidsrente liggen (factor A is dan negatief). Dit gebeurt
bijvoorbeeld als marktpartijen een daling van de beleidsrente verwachten. De ‘inkoop van
geld’ bij de ECB wordt hierdoor goedkoper. Marktpartijen lopen hierop vooruit door alvast
een lager Euribortarief in rekening te brengen aan klanten. Omgekeerd zal Euribor bij een
Hoofdstuk 20 Renterisico en rentebeleid
Veel ondernemingen willen de invloed van de rente op de winst beperken. Zij kunnen dat
doen door rentebeleid te voeren. Daartoe bepalen zij eerst de doelstellingen van het
rentebeleid.
Daarna meten ze het bedrag waarvoor ze blootstaan aan renterisico (rente-exposure) en
maken ze een renteprognose. Als de verwachte rente een onaanvaardbare invloed op de
winst heeft, zal het management vervolgens rente-instrumenten inzetten.
§1 Opzet en doelstellingen van het rentebeleid
Het renterisico is het risico dat de rente de winst van een onderneming beïnvloedt.
Bedrijven kunnen dit risico beheersen door rentebeleid te voeren.
Het management bepaalt eerst de doelstellingen van het rentebeleid. Daarna berekent de
financiële afdeling voor welk bedrag de onderneming blootstaat aan renteschommelingen.
Dit bedrag noem je de rente-exposure. Vervolgens maakt de onderneming een
renteprognose. Als die ongunstig uitpakt voor de winst zal de leiding rente-instrumenten
inzetten om het risico te beperken. Ten slotte moet het management alle stappen in de
rentemanagementcyclus periodiek evalueren.
In de doelstelling legt het topmanagement vast in hoeverre het bereid is om renterisico te
accepteren of niet.
Een onderneming die het renterisico wil minimaliseren voert een actief rentebeleid.
Hiervoor gebruikt zij renteproducten die banken aanbieden. Een bedrijf met een zwakke
financiële positie en een zwakke marktpositie ontkomt niet aan een actief rentebeleid. De
rentegevoeligheid is groot vanwege de slechte financiële positie, terwijl het management
een ongunstige ontwikkeling in de rente niet kan doorberekenen aan de afnemers vanwege
de zwakke marktpositie. Het nadeel van een actief rentebeleid is dat er kosten aan
verbonden zijn.
Een onderneming kan ook een passief rentebeleid voeren. Zij kiest dan de looptijd en het
type rente (vast/variabel) op leningen zorgvuldig, maar maakt geen gebruik van
renteproducten die banken aanbieden. Voor sommige bedrijven is het renterisico te klein om
er actief mee bezig te zijn. Andere bedrijven vinden de onzekere voordelen van een actief
rentebeleid niet opwegen tegen de zekere kosten ervan. De voordelen van een actief
rentebeleid zijn zo onzeker omdat het verloop van de rente moeilijk te voorspellen is.
§2 Rentegevoeligheid
De rentegevoeligheid meet in welke mate de winst van een onderneming blootstaat aan
veranderingen in de rente.
De rentegevoeligheid hangt in de eerste plaats af van de financiële structuur van een
onderneming. De samenstelling van schulden en bezittingen kun je aflezen uit de balans. Uit
de hoogte en samenstelling van de schulden blijkt hoe gevoelig de rentelasten zijn voor een
verandering in de rente. Uit de hoogte en samenstelling van de rentedragende bezittingen
blijkt hoe gevoelig de rentebaten zijn voor een verandering in de rente.
, Naast bezittingen en schulden hebben ook toekomstige geldstromen invloed op de
rentegevoeligheid. Ondernemingen maken een kasstroomoverzicht of
geldstroomprognose om de verwachte inkomsten en uitgaven in een jaar in beeld te
krijgen. Uit een geldstroomprognose blijkt wanneer een onderneming geld tekortkomt en
wanneer ze geld overheeft.
Een kasstroomoverzicht geeft inzicht in het verwachte verloop van inkomsten en uitgaven,
maar deze zijn op hun beurt ook weer gevoelig voor de rente. De geldstroomprognose
bepaalt dus de rentegevoeligheid van een onderneming, maar ze is zelf ook afhankelijk van
de rente.
§3 Renteprognose
Prognose van de geldmarktrente
De geldmarktrente hangt vooral af van de beleidsrente van de ECB. De ECB stelt deze vast
op basis van de verwachte inflatie in het eurogebied.
De factor A in de figuur hierboven symboliseert het verschil tussen Euribor en de
beleidsrente. In normale omstandigheden ligt Euribor zo’n 25 basispunten (0,25%) boven de
rente die de banken aan de ECB moeten betalen. Dit verschil wordt groter of kleiner door
internationale geldstromen.
Internationale geldstromen hangen af van de ontwikkeling in buitenlandse rentes,
wisselkoersen en de stemming op de financiële markten. Euribor stijgt als de rente in het
buitenland stijgt, marktpartijen een daling van de koers van de € verwachten en er onrust is
op de financiële markten in de eurozone. Deze ontwikkelingen leiden allemaal tot een lager
aanbod van geld op de Europese geldmarkt.
Euribor kan soms ook onder de beleidsrente liggen (factor A is dan negatief). Dit gebeurt
bijvoorbeeld als marktpartijen een daling van de beleidsrente verwachten. De ‘inkoop van
geld’ bij de ECB wordt hierdoor goedkoper. Marktpartijen lopen hierop vooruit door alvast
een lager Euribortarief in rekening te brengen aan klanten. Omgekeerd zal Euribor bij een
