Leerdoelen FS.
Week 5.
- De student kan de verschillende structuren van het stressregulatiesysteem hypothalamus, hypofyse,
bijnieren (HPA as), limbisch systeem (hippocampus, amygdala) en het vegetatieve zenuwstelsel
benoemen.
o HPA-as:
Hypothalamus, Pituitary (hypofyse), Adrenal gland (bijnierschors)
Dit systeem komt pas vrij als stress langere tijd aanhoudt (komt 20-30 minuten later op
gang dan het neuro-endocriene stelsel)
o Limbisch systeem:
Hippocampus zorgt voor het geheugen
Amygdala amandelvormige structuur die betrokken is bij het aansturen en
verwerken van emoties, angst is één van de belangrijkste emoties die de amygdala
reguleert
o Vegetatieve zenuwstelsel:
(ortho)sympathisch actief bij actie
Parasympatisch actief in rust
- De student kan van elk van bovengenoemde structuren de functie kunnen uitleggen binnen de
stressregulatie.
o De amygdala kan bij een emotionele ervaring of bijvoorbeeld angst het stresssysteem in
werking zetten. De hypothalamus stuurt het stresssysteem aan en al als eerste het
sympathische zenuwstelsel activeren en je parasympatische zenuwstelsel remmen. Door deze
activatie wordt je lichaam klaargemaakt om te vluchten of te vechten
o Ook zorgt de hypothalamus voor een activatie van je FR. Die er op zijn beurt voor zorgt dat je
via de ARAS en DRAS een toename van spierspanning krijgt en alerter bent
o Het sympathische zenuwstelsel zorgt via de SAM-as voor een activatie van het bijniermerg om
(nor-)adrenaline te gaan produceren. Hierdoor worden alle organen die receptoren hebben
voor deze hormonen geactiveerd en tevens ook je immuunsysteem. Ook zorgt de activatie van
(nor-)adrenaline voor het plaatsvinden van een glycogenolyse (glycogeen glucose), zodat er
energie vrijkomt voor de fight or flight reactie
o Vanuit de hypothalamus en de SAM-as kan ook de hypofyse worden geactiveerd, wat zorgt
voor een activatie van de HPA-as. Dit systeem wordt echter pas geactiveerd wanneer de stress
langere tijd aan blijft houden (20-30 minuten). De HPA-as zorgt voor een activatie van de
parasympatische zenuwstelsel en voor remming van het sympathische zenuwstelsel
o De HPA-as schakelt dan ook alle organen uit die niet noodzakelijk zijn om te kunnen
vechten/overleven, zodat alleen de relevante organen voor de stresssituatie geactiveerd
worden.
o Na een langere activatie van de hypothalamus wordt door stress de neurotransmitter CRH
afgegeven richting de hypofyse, dit zorgt voor een binding en deze binding zorgt weer voor
afgifte van ACTH in de bloedbaan. ACTH komt terecht bij de bijnierschors, wat er voor zorgt dat
de bijnierschors cortisol gaat produceren
o Cortisol heeft een negatieve terugkoppeling op de hypothalamus en hypofyse, maar indien de
stressor blijft aanhouden werkt deze negatieve terugkoppeling niet goed meer en blijft cortisol
geproduceerd worden, wat erg nadelig is. Cortisol zorgt voor het langdurig volhouden van de
stressreactie en kan er voor zorgen dat eiwitten worden omgezet in glucose (gluconeogenese),
wat de energieleverancier is voor de hersenen
- De student kan de effecten van stress op drie verschillende vlakken kunnen benoemen (fysiek, emotie
en psyche).
o Fysiek:
Oude ppt:
Verhoogde spiertonus, toegenomen pijnzin, afname kwaliteit bindweefsel,
afname mechanische belastbaarheid (dwarsverbindingen), vertraagd
weefselherstel (verminderde doorbloeding)
Activatie DRAS:
, Verhoogde spiertonus
o Flexoren meer dan extensoren
o Axiale musculatuur meer dan distale
Verhoogde tonus van kleine alfamotorneuronen waardoor meer grote
alfamotorneuronen gebruikt worden voor de beweging hierdoor kunnen
bewegingen minder specifiek uitgevoerd worden wanneer je te veel aroused
bent
Bindweefsel (langdurige stress):
Vertraging wondgenezing tot 40%
o Verminderde migratie en differentiatie fibroblasten, verminderde
aanmaak matrix en collageen, verhoogde eiwitafbraak
(gluconeogenese, er moet energie vrijkomen in de vorm van glucose
waardoor eiwitten worden afgebroken), afname ontstekingsrespons
(cortisol remt de het immuunsysteem)
Cardiovasculair (langdurige stress):
Tachycardie, hypertensie, coronaire vasoconstrictie, toegenomen
vaatwandstress (door een toename van de bloeddruk), ontstaan van
arteriosclerotische plaques (door een verminderde werking van het
immuunsysteem)
Respiratoire systeem (langdurige stress):
Hypertonie en afvlakking diafragma, snel/oppervlakkig thoracaal adempatroon
o Verminderde buikademhaling en versterkte borstademhaling
Verhoogde tonus intercostaalmusculatuur, verhoogde kans op respiratoire
infecties (kleine relatie), verhoogd ‘ziektegevoel’ bij respiratoire infecties
o Emotie:
Oude ppt:
Stressor verandering in gedrag (roken, drinken, therapietrauw, slapen,
hygiëne, etc.) ziekte
Er ontstaan versterkte verbindingen tussen de amygdala en de hypothalamus bij
langdurige stress. Men kan hierdoor angstiger zijn en het pad om de stressreactie op
gang te houden wordt juist versterkt (HPA-as sneller geactiveerd) langdurige stress
Door dendrietgroei en synapsformatie
o Psyche:
Hippocampus krijgt een verminderde functie door het langere tijd aanwezig zijn van
cortisol langdurige stress
Door verminderde neurogenese, verkorte levensduur neuronen, kortere
dendrietbomen en minder synapsen (verbindingen binnen de hippocampus
nemen dus af)
Mensen kunnen hierdoor een verminderd geheugen en een verminderde
aandacht krijgen
- De student kan in staat zijn specifiek deze effecten opsommen voor het lichaam.
o Neurale aansturing, neuro-endocrien, endocrien
- De student kan het principe van de waak-slaapregulatie kunnen uitleggen.
o Overdag is er bijna geen melatonine aanwezig in je lichaam, maar juist serotonine en cortisol
en ‘s avonds is dit juist andersom
o Melatonine remt je FR, waardoor je slaperig wordt. Vanaf schemer wordt melatonine
aangemaakt
o Wanneer je stress hebt is je cortisolniveau verhoogd, waardoor je sneller wakker wordt (je
wordt wakker doordat er weer meer cortisol aanwezig is dan melatonine)
- De student kan de functie van slaap verklaren.
o Oude ppt:
Spieren ontspannen, hartslag en ademhaling dalen, metabolisme daalt, hersenactiviteit
wordt trager, hersenen sluiten zich af van alle niet relevante informatie uit de
omgeving, groeihormoon wordt aangemaakt, weefselherstel
o Tijdens je diepe slaap werkt je immuunsysteem optimaal, waardoor je goed herstelt
Week 5.
- De student kan de verschillende structuren van het stressregulatiesysteem hypothalamus, hypofyse,
bijnieren (HPA as), limbisch systeem (hippocampus, amygdala) en het vegetatieve zenuwstelsel
benoemen.
o HPA-as:
Hypothalamus, Pituitary (hypofyse), Adrenal gland (bijnierschors)
Dit systeem komt pas vrij als stress langere tijd aanhoudt (komt 20-30 minuten later op
gang dan het neuro-endocriene stelsel)
o Limbisch systeem:
Hippocampus zorgt voor het geheugen
Amygdala amandelvormige structuur die betrokken is bij het aansturen en
verwerken van emoties, angst is één van de belangrijkste emoties die de amygdala
reguleert
o Vegetatieve zenuwstelsel:
(ortho)sympathisch actief bij actie
Parasympatisch actief in rust
- De student kan van elk van bovengenoemde structuren de functie kunnen uitleggen binnen de
stressregulatie.
o De amygdala kan bij een emotionele ervaring of bijvoorbeeld angst het stresssysteem in
werking zetten. De hypothalamus stuurt het stresssysteem aan en al als eerste het
sympathische zenuwstelsel activeren en je parasympatische zenuwstelsel remmen. Door deze
activatie wordt je lichaam klaargemaakt om te vluchten of te vechten
o Ook zorgt de hypothalamus voor een activatie van je FR. Die er op zijn beurt voor zorgt dat je
via de ARAS en DRAS een toename van spierspanning krijgt en alerter bent
o Het sympathische zenuwstelsel zorgt via de SAM-as voor een activatie van het bijniermerg om
(nor-)adrenaline te gaan produceren. Hierdoor worden alle organen die receptoren hebben
voor deze hormonen geactiveerd en tevens ook je immuunsysteem. Ook zorgt de activatie van
(nor-)adrenaline voor het plaatsvinden van een glycogenolyse (glycogeen glucose), zodat er
energie vrijkomt voor de fight or flight reactie
o Vanuit de hypothalamus en de SAM-as kan ook de hypofyse worden geactiveerd, wat zorgt
voor een activatie van de HPA-as. Dit systeem wordt echter pas geactiveerd wanneer de stress
langere tijd aan blijft houden (20-30 minuten). De HPA-as zorgt voor een activatie van de
parasympatische zenuwstelsel en voor remming van het sympathische zenuwstelsel
o De HPA-as schakelt dan ook alle organen uit die niet noodzakelijk zijn om te kunnen
vechten/overleven, zodat alleen de relevante organen voor de stresssituatie geactiveerd
worden.
o Na een langere activatie van de hypothalamus wordt door stress de neurotransmitter CRH
afgegeven richting de hypofyse, dit zorgt voor een binding en deze binding zorgt weer voor
afgifte van ACTH in de bloedbaan. ACTH komt terecht bij de bijnierschors, wat er voor zorgt dat
de bijnierschors cortisol gaat produceren
o Cortisol heeft een negatieve terugkoppeling op de hypothalamus en hypofyse, maar indien de
stressor blijft aanhouden werkt deze negatieve terugkoppeling niet goed meer en blijft cortisol
geproduceerd worden, wat erg nadelig is. Cortisol zorgt voor het langdurig volhouden van de
stressreactie en kan er voor zorgen dat eiwitten worden omgezet in glucose (gluconeogenese),
wat de energieleverancier is voor de hersenen
- De student kan de effecten van stress op drie verschillende vlakken kunnen benoemen (fysiek, emotie
en psyche).
o Fysiek:
Oude ppt:
Verhoogde spiertonus, toegenomen pijnzin, afname kwaliteit bindweefsel,
afname mechanische belastbaarheid (dwarsverbindingen), vertraagd
weefselherstel (verminderde doorbloeding)
Activatie DRAS:
, Verhoogde spiertonus
o Flexoren meer dan extensoren
o Axiale musculatuur meer dan distale
Verhoogde tonus van kleine alfamotorneuronen waardoor meer grote
alfamotorneuronen gebruikt worden voor de beweging hierdoor kunnen
bewegingen minder specifiek uitgevoerd worden wanneer je te veel aroused
bent
Bindweefsel (langdurige stress):
Vertraging wondgenezing tot 40%
o Verminderde migratie en differentiatie fibroblasten, verminderde
aanmaak matrix en collageen, verhoogde eiwitafbraak
(gluconeogenese, er moet energie vrijkomen in de vorm van glucose
waardoor eiwitten worden afgebroken), afname ontstekingsrespons
(cortisol remt de het immuunsysteem)
Cardiovasculair (langdurige stress):
Tachycardie, hypertensie, coronaire vasoconstrictie, toegenomen
vaatwandstress (door een toename van de bloeddruk), ontstaan van
arteriosclerotische plaques (door een verminderde werking van het
immuunsysteem)
Respiratoire systeem (langdurige stress):
Hypertonie en afvlakking diafragma, snel/oppervlakkig thoracaal adempatroon
o Verminderde buikademhaling en versterkte borstademhaling
Verhoogde tonus intercostaalmusculatuur, verhoogde kans op respiratoire
infecties (kleine relatie), verhoogd ‘ziektegevoel’ bij respiratoire infecties
o Emotie:
Oude ppt:
Stressor verandering in gedrag (roken, drinken, therapietrauw, slapen,
hygiëne, etc.) ziekte
Er ontstaan versterkte verbindingen tussen de amygdala en de hypothalamus bij
langdurige stress. Men kan hierdoor angstiger zijn en het pad om de stressreactie op
gang te houden wordt juist versterkt (HPA-as sneller geactiveerd) langdurige stress
Door dendrietgroei en synapsformatie
o Psyche:
Hippocampus krijgt een verminderde functie door het langere tijd aanwezig zijn van
cortisol langdurige stress
Door verminderde neurogenese, verkorte levensduur neuronen, kortere
dendrietbomen en minder synapsen (verbindingen binnen de hippocampus
nemen dus af)
Mensen kunnen hierdoor een verminderd geheugen en een verminderde
aandacht krijgen
- De student kan in staat zijn specifiek deze effecten opsommen voor het lichaam.
o Neurale aansturing, neuro-endocrien, endocrien
- De student kan het principe van de waak-slaapregulatie kunnen uitleggen.
o Overdag is er bijna geen melatonine aanwezig in je lichaam, maar juist serotonine en cortisol
en ‘s avonds is dit juist andersom
o Melatonine remt je FR, waardoor je slaperig wordt. Vanaf schemer wordt melatonine
aangemaakt
o Wanneer je stress hebt is je cortisolniveau verhoogd, waardoor je sneller wakker wordt (je
wordt wakker doordat er weer meer cortisol aanwezig is dan melatonine)
- De student kan de functie van slaap verklaren.
o Oude ppt:
Spieren ontspannen, hartslag en ademhaling dalen, metabolisme daalt, hersenactiviteit
wordt trager, hersenen sluiten zich af van alle niet relevante informatie uit de
omgeving, groeihormoon wordt aangemaakt, weefselherstel
o Tijdens je diepe slaap werkt je immuunsysteem optimaal, waardoor je goed herstelt
