Samenvatting richtlijn whiplash en richtlijn nekpijn.
KNGF Richtlijn Whiplash.
Whiplash is een acceleratie-deceleratiemechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het
mechanisme kan resulteren in letsel van bot of weke delen. Veel voorkomende symptomen zijn
nekpijn, afgenomen mobiliteit van de nek, hoofdpijn en duizeligheid. De klinische symptomen
kunnen worden ingedeeld in 5 graden (Whiplash Associated Disorders):
Een Canadese onderzoeksgroep (Quebec Task Force [QTF]-WAD) beschrijft een gunstige prognose:
ongeveer 85% van de patiënten heeft binnen zes maanden na een whiplash hun werkzaamheden
weer opgepakt.
De werkgroep stelt dat er sprake is van een vertraagd herstel indien bij patiënten met gevolgen van
whiplash binnen vier weken geen vooruitgang op het niveau van activiteiten en participatie zichtbaar
is.
Wijze van omgaan met klachten wordt o.a. bepaald door de betekenis die iemand toekent aan zijn
klachten en het gevoel van controle dat hij hierover heeft. Hoe meer een patiënt zijn klachten
, bedreigend vindt, hoe groter de kans dat hij inadequaat met zijn klachten omgaat. Een persoon
ervaart een hoge mate van controle over zijn klachten wanneer hij weet wat er aan de hand is en het
gevoel heeft de klachten zelf te kunnen beïnvloeden. Ook sociale factoren (zoals de omgeving)
kunnen een rol spelen bij de wijze waarop een patiënt met zijn klachten omgaat.
Bij behandeling moet er een verwijzing van de huisarts of medisch specialist aanwezig zijn.
Meetinstrumenten die worden geadviseerd zijn: VAS (belangrijkste klachten), NDI en een dagschema.
Aandachtspunten in het onderzoek zijn de aanwezigheid van een antalgische houding en de tonus
van de nekmusculatuur.
Minimaal te onderzoeken functies zijn:
- Gewrichtsfunctie cervicale wervelkolom en schoudergordel: beoordelen op mobiliteit,
bewegingsverloop en provocatie van klachten;
- Spierfunctie: musculaire stabiliteit cervicale wervelkolom;
- Evenwicht: koorddansersgang en staan op één been.
Het behandelplan is gebaseerd op de belastbaarheid van de patiënt, de aanwezige relevante
stoornissen, beperkingen en participatieproblemen en het herstel van de gevolgen van whiplash in
de tijd.
Fase 1 (tot 4 dagen):
- Verminderen van pijn, vergroten kennis en inzicht
- Begeleiden (waaronder informeren/adviseren)
o Aard van letsel, natuurlijke beloop, instrueert pt over wijze waarom de belasting
verlaagd kan worden. Adviseren om gedoseerd te bewegen
Fase 2 (4 dagen tot 3 weken):
- Van belang dat de pt activiteiten en participatie stapsgewijs oppakt ter voorkoming van
bewegingsangst en disbalans belasting-belastbaarheid
- Vergroten kennis en inzicht, verbeteren van functies
- Begeleiden (waaronder informeren/adviseren), oefenen/sturen van functies en activiteiten
o Aard letsel, te verwachten beloop, gedoseerd bewegen niet schadelijk maar juist
positieve effecten op het herstel
o Leert omgaan met klachten en hoe activiteiten op te bouwen
- Normaal herstel pt hervat uit zichzelf activiteiten en participatie
- Vertraagd herstel verandering van het (bewegings)gedrag beoogt de ft
o Essentiële factoren ten aanzien van de gedragsverandering zijn dat de patiënt
vertrouwen heeft in eigen kunnen (persoonlijke effectiviteit) en dat de voordelen
opwegen tegen de nadelen
KNGF Richtlijn Whiplash.
Whiplash is een acceleratie-deceleratiemechanisme waarbij krachten inwerken op de nek. Het
mechanisme kan resulteren in letsel van bot of weke delen. Veel voorkomende symptomen zijn
nekpijn, afgenomen mobiliteit van de nek, hoofdpijn en duizeligheid. De klinische symptomen
kunnen worden ingedeeld in 5 graden (Whiplash Associated Disorders):
Een Canadese onderzoeksgroep (Quebec Task Force [QTF]-WAD) beschrijft een gunstige prognose:
ongeveer 85% van de patiënten heeft binnen zes maanden na een whiplash hun werkzaamheden
weer opgepakt.
De werkgroep stelt dat er sprake is van een vertraagd herstel indien bij patiënten met gevolgen van
whiplash binnen vier weken geen vooruitgang op het niveau van activiteiten en participatie zichtbaar
is.
Wijze van omgaan met klachten wordt o.a. bepaald door de betekenis die iemand toekent aan zijn
klachten en het gevoel van controle dat hij hierover heeft. Hoe meer een patiënt zijn klachten
, bedreigend vindt, hoe groter de kans dat hij inadequaat met zijn klachten omgaat. Een persoon
ervaart een hoge mate van controle over zijn klachten wanneer hij weet wat er aan de hand is en het
gevoel heeft de klachten zelf te kunnen beïnvloeden. Ook sociale factoren (zoals de omgeving)
kunnen een rol spelen bij de wijze waarop een patiënt met zijn klachten omgaat.
Bij behandeling moet er een verwijzing van de huisarts of medisch specialist aanwezig zijn.
Meetinstrumenten die worden geadviseerd zijn: VAS (belangrijkste klachten), NDI en een dagschema.
Aandachtspunten in het onderzoek zijn de aanwezigheid van een antalgische houding en de tonus
van de nekmusculatuur.
Minimaal te onderzoeken functies zijn:
- Gewrichtsfunctie cervicale wervelkolom en schoudergordel: beoordelen op mobiliteit,
bewegingsverloop en provocatie van klachten;
- Spierfunctie: musculaire stabiliteit cervicale wervelkolom;
- Evenwicht: koorddansersgang en staan op één been.
Het behandelplan is gebaseerd op de belastbaarheid van de patiënt, de aanwezige relevante
stoornissen, beperkingen en participatieproblemen en het herstel van de gevolgen van whiplash in
de tijd.
Fase 1 (tot 4 dagen):
- Verminderen van pijn, vergroten kennis en inzicht
- Begeleiden (waaronder informeren/adviseren)
o Aard van letsel, natuurlijke beloop, instrueert pt over wijze waarom de belasting
verlaagd kan worden. Adviseren om gedoseerd te bewegen
Fase 2 (4 dagen tot 3 weken):
- Van belang dat de pt activiteiten en participatie stapsgewijs oppakt ter voorkoming van
bewegingsangst en disbalans belasting-belastbaarheid
- Vergroten kennis en inzicht, verbeteren van functies
- Begeleiden (waaronder informeren/adviseren), oefenen/sturen van functies en activiteiten
o Aard letsel, te verwachten beloop, gedoseerd bewegen niet schadelijk maar juist
positieve effecten op het herstel
o Leert omgaan met klachten en hoe activiteiten op te bouwen
- Normaal herstel pt hervat uit zichzelf activiteiten en participatie
- Vertraagd herstel verandering van het (bewegings)gedrag beoogt de ft
o Essentiële factoren ten aanzien van de gedragsverandering zijn dat de patiënt
vertrouwen heeft in eigen kunnen (persoonlijke effectiviteit) en dat de voordelen
opwegen tegen de nadelen
