Inhoudsopgave jurisprudentie constitutioneel recht
Naam arrest Datum en Le onderwerp
vindplaats h.
Vliegbasis Volkel HR 25 januari 1 Strafrechtelijke immuniteit
1994 Rechtsregel: de centrale overheid bezit strafrechtelijke
immuniteit en kan derhalve niet vervolgd worden. 3
criteria voor strafrechtelijke immuniteit van openbare
lichamen:
(1) openbaar lichaam in de zin van hoofdstuk 7 GW
(2) opgedragen overheidstaak aan dat OL
(3) handelen om de aan haar exclusief opgedragen
overheidstaak uit te voeren
Bovendien zijn ministers en staatssecretarissen in het
algemeen voor handelingen van de staat verantwoording
verschuldigd aan de Staten-Generaal. De staat zelf
vervolgen past niet in dit stelsel.
Methadonbrief HR 27 juni 1986 1 Legaliteitsbeginsel
Rechtsregel: om beleidsregels vast te mogen stellen
moet er sprake zijn van bestuursbevoegdheid. De
beleidsregels in kwestie moeten betrekking hebben op die
bestuursbevoegdheid. De methadonbrief bevatte slechts
een advies, het was geen algemeen verbindend
voorschrift. De inspectie bezat niet de bevoegdheid om de
artsen verbindend voor te schrijven hoe zij moesten
handelen op het moment dat zij verslaafden behandelden.
Daarvoor zou dan een aanwijzing bij wet in materiële zin
nodig zijn.
Openbaarheid ABRvS 6 mei 2004 6 Openbaarheid kabinetsformatie
kabinetsformatie Rechtsregel: informatie zoals documenten die tijdens
een kabinetsformatie tussen onderhandelende partijen
worden uitgewisseld, dus die onder een bestuursorgaan
berust is informatie aangaande een bestuurlijke
aangelegenheid (art. 1 Wob)
Arubaanse HR 18 november 7 Vrij mandaat
verkiezingsafspraak Rechtsregel: vanwege het beginsel van vrije mandaat is
het niet mogelijk dat Kamerleden worden gedwongen hun
zetel af te staan.
Relevante artikelen: Arubaanse regels komen overeen
met art. 50, 53, 54 en 67 Grondwet.
CP'86/’Eigen volk eerst' HR 30 september 7 Politieke partij een criminele organisatie
Rechtsregel: is rechtspersoon die deelneemt aan een
organisatie zoals bedoeld in artikel 140 WvSr
De Bourbon/Naundorf HR 5 oktober 1849 9 Budgetrecht
Essentie: De staat is gehouden een door ministers
namens de staat gesloten overeenkomst betreffende de
mededeling van militaire geheimen en uitvindingen na te
komen, ondanks eventuele gevolgen voor de begroting.
Ten aanzien van een begrotingswet kan worden
geconcludeerd dat noch het bestaan, noch het ontbreken
van een begrotingspost externe werking heeft.
Mr. Van A.- de Staat HR 8 mei 1877 9 Budgetrecht
Essentie: begrotingswet heeft interne werking (het
parlement machtigt de ministers tot het doen van
bepaalde uitgaven) dus roept geen burgerlijk rechterlijke
verbintenis in het leven; vanuit die
gedachte is het logisch dat derden geen aanspraken
kunnen ontlenen aan (posten opgenomen in) een
begrotingswet.
Meerenberg HR 13 januari 12 Regelgevende bevoegdheid regering: wetsbegrip
1879 Rechtsvraag: kan er aan de koning een bevoegdheid tot
wetgeving worden toegeschreven als deze niet
uitdrukkelijk in de Grondwet of door middel van delegatie
door een wet in formele zin in verleend?
Rechtsregel voor 1887: wetgevende macht kan slechts
door de Kroon worden uitgeoefend indien deze is
1
, toebedeeld door de GW of uitdrukkelijk gedelegeerd door
een wet in formele zin.
Rechtsregel na 1887: De Kroon is zelfstandig bevoegd
om Algemene Maatregelen van Bestuur op te stellen,
zonder dat dit is toebedeeld in de Grondwet of
gedelegeerd door een wet in formele zin. Als de Algemene
Maatregel van Bestuur echter voorschriften bevat door
straffen te handhaven, dient dit gebaseerd te zijn op een
wet in formele zin (alleen delegatie is hier niet
voldoende).
Relevante artikelen: art. 140 GW (oud) en art. 89 lid 1
en 2 Grondwet.
Jodiumzout HR 10 april 1984 12 Omvang delegatiebevoegdheid
Rechtsregel: of er gedelegeerd mag worden kan bepaald
worden a.d.h.v. de volgende vragen:
a. Is er door een hoger orgaan gedelegeerd?
b. Welke bevoegdheid is er precies gedelegeerd?
c. Mocht er inderdaad ook gedelegeerd worden?
Staatsblad HR 4 november 12 Inwerkingtreding amvb
1975 Essentie: De amvb heeft zelf een tijdstip van
inwerkingtreding bepaald. Het Staatsblad is echter pas op
4 dagen later verschenen. Het tijdstip van
inwerkingtreding moet minimaal 2 dagen na de
verschijningsdatum zijn (bekendmakingswet). Verdachte
kan terzake niet worden vervolgd.
Bronbeek ARRvS 26 januari 12 Klein KB (eenmalig toegestaan)
1984 Essentie: een bij een zelfstandig (dus een wettelijke
grondslag ontbreekt) klein KB vastgestelde algemene
regeling kan niet worden aangemerkt als een avv, omdat
dit in strijd is met art 89 lid 1 GW. Een zelfstandig klein KB
is geen wet in materiële zin (soms kan een dergelijke
regeling als beleidsregel worden aangemerkt).
Bromfietsvalhelmen HR 11 januari 12 Uitvoering
1977 Rechtsregel: de minister is bevoegd nadere regels te
stellen omtrent de technische veiligheidseisen van
helmen, ook al wordt er in de WVW geen (sub)delegatie
toegestaan (er staat namelijk “bij amvb” - dit is nodig om
de vereiste werking van de bepaling te verzekeren). In
casu géén sprake van ongeoorloofde subdelegatie van
regelgevende bevoegdheid, maar van (geoorloofde)
gebonden uitvoering.
Jamin HR 25 januari 12 Verboden delegatie
1926 Essentie: (sub)delegatie was niet toegestaan terwijl dit
wel gebeurde – bepaling uit de Arbeidswet stelt dat
nadere regels “bij AMvB” bepaald worden. Het stellen van
regels door het districtshoofd kan niet meer als uitvoering
beschouwd worden. Het betrof dus een wetgevende
bevoegdheid zonder een wettelijke grondslag. Het
districtshoofd was onbevoegd en dus was er een
schending van het legaliteitsbeginsel.
Leidraad HR 28 maart 1990 12 Beleidsregels, art. 99 RO
administratieve boeten Rechtsregel: de eis voor een rechtsregel is algemene en
externe werking, het vereiste van een wettelijke
grondslag is niet meer noodzakelijk (volgt uit een
algemene bestuursbevoegdheid). De HR oordeelde dat
burgers aan beleidsregels aanspraken kunnen ontlenen
mits:
1. de beleidsregels behoorlijk bekend gemaakt zijn
(bijvoorbeeld in de Staatscourant of een ander vanwege
de overheid algemeen verkrijgbaar gesteld publicatieblad)
en
2. de beleidsregels 'zich naar inhoud en strekking ertoe
lenen jegens de desbetreffende regeling betrokkenen als
rechtsregels te worden toegepast'.
De HR voegde daar wel aan toe dat dit niet betekent dat
beleidsregels opgevat kunnen worden als algemeen
2
Naam arrest Datum en Le onderwerp
vindplaats h.
Vliegbasis Volkel HR 25 januari 1 Strafrechtelijke immuniteit
1994 Rechtsregel: de centrale overheid bezit strafrechtelijke
immuniteit en kan derhalve niet vervolgd worden. 3
criteria voor strafrechtelijke immuniteit van openbare
lichamen:
(1) openbaar lichaam in de zin van hoofdstuk 7 GW
(2) opgedragen overheidstaak aan dat OL
(3) handelen om de aan haar exclusief opgedragen
overheidstaak uit te voeren
Bovendien zijn ministers en staatssecretarissen in het
algemeen voor handelingen van de staat verantwoording
verschuldigd aan de Staten-Generaal. De staat zelf
vervolgen past niet in dit stelsel.
Methadonbrief HR 27 juni 1986 1 Legaliteitsbeginsel
Rechtsregel: om beleidsregels vast te mogen stellen
moet er sprake zijn van bestuursbevoegdheid. De
beleidsregels in kwestie moeten betrekking hebben op die
bestuursbevoegdheid. De methadonbrief bevatte slechts
een advies, het was geen algemeen verbindend
voorschrift. De inspectie bezat niet de bevoegdheid om de
artsen verbindend voor te schrijven hoe zij moesten
handelen op het moment dat zij verslaafden behandelden.
Daarvoor zou dan een aanwijzing bij wet in materiële zin
nodig zijn.
Openbaarheid ABRvS 6 mei 2004 6 Openbaarheid kabinetsformatie
kabinetsformatie Rechtsregel: informatie zoals documenten die tijdens
een kabinetsformatie tussen onderhandelende partijen
worden uitgewisseld, dus die onder een bestuursorgaan
berust is informatie aangaande een bestuurlijke
aangelegenheid (art. 1 Wob)
Arubaanse HR 18 november 7 Vrij mandaat
verkiezingsafspraak Rechtsregel: vanwege het beginsel van vrije mandaat is
het niet mogelijk dat Kamerleden worden gedwongen hun
zetel af te staan.
Relevante artikelen: Arubaanse regels komen overeen
met art. 50, 53, 54 en 67 Grondwet.
CP'86/’Eigen volk eerst' HR 30 september 7 Politieke partij een criminele organisatie
Rechtsregel: is rechtspersoon die deelneemt aan een
organisatie zoals bedoeld in artikel 140 WvSr
De Bourbon/Naundorf HR 5 oktober 1849 9 Budgetrecht
Essentie: De staat is gehouden een door ministers
namens de staat gesloten overeenkomst betreffende de
mededeling van militaire geheimen en uitvindingen na te
komen, ondanks eventuele gevolgen voor de begroting.
Ten aanzien van een begrotingswet kan worden
geconcludeerd dat noch het bestaan, noch het ontbreken
van een begrotingspost externe werking heeft.
Mr. Van A.- de Staat HR 8 mei 1877 9 Budgetrecht
Essentie: begrotingswet heeft interne werking (het
parlement machtigt de ministers tot het doen van
bepaalde uitgaven) dus roept geen burgerlijk rechterlijke
verbintenis in het leven; vanuit die
gedachte is het logisch dat derden geen aanspraken
kunnen ontlenen aan (posten opgenomen in) een
begrotingswet.
Meerenberg HR 13 januari 12 Regelgevende bevoegdheid regering: wetsbegrip
1879 Rechtsvraag: kan er aan de koning een bevoegdheid tot
wetgeving worden toegeschreven als deze niet
uitdrukkelijk in de Grondwet of door middel van delegatie
door een wet in formele zin in verleend?
Rechtsregel voor 1887: wetgevende macht kan slechts
door de Kroon worden uitgeoefend indien deze is
1
, toebedeeld door de GW of uitdrukkelijk gedelegeerd door
een wet in formele zin.
Rechtsregel na 1887: De Kroon is zelfstandig bevoegd
om Algemene Maatregelen van Bestuur op te stellen,
zonder dat dit is toebedeeld in de Grondwet of
gedelegeerd door een wet in formele zin. Als de Algemene
Maatregel van Bestuur echter voorschriften bevat door
straffen te handhaven, dient dit gebaseerd te zijn op een
wet in formele zin (alleen delegatie is hier niet
voldoende).
Relevante artikelen: art. 140 GW (oud) en art. 89 lid 1
en 2 Grondwet.
Jodiumzout HR 10 april 1984 12 Omvang delegatiebevoegdheid
Rechtsregel: of er gedelegeerd mag worden kan bepaald
worden a.d.h.v. de volgende vragen:
a. Is er door een hoger orgaan gedelegeerd?
b. Welke bevoegdheid is er precies gedelegeerd?
c. Mocht er inderdaad ook gedelegeerd worden?
Staatsblad HR 4 november 12 Inwerkingtreding amvb
1975 Essentie: De amvb heeft zelf een tijdstip van
inwerkingtreding bepaald. Het Staatsblad is echter pas op
4 dagen later verschenen. Het tijdstip van
inwerkingtreding moet minimaal 2 dagen na de
verschijningsdatum zijn (bekendmakingswet). Verdachte
kan terzake niet worden vervolgd.
Bronbeek ARRvS 26 januari 12 Klein KB (eenmalig toegestaan)
1984 Essentie: een bij een zelfstandig (dus een wettelijke
grondslag ontbreekt) klein KB vastgestelde algemene
regeling kan niet worden aangemerkt als een avv, omdat
dit in strijd is met art 89 lid 1 GW. Een zelfstandig klein KB
is geen wet in materiële zin (soms kan een dergelijke
regeling als beleidsregel worden aangemerkt).
Bromfietsvalhelmen HR 11 januari 12 Uitvoering
1977 Rechtsregel: de minister is bevoegd nadere regels te
stellen omtrent de technische veiligheidseisen van
helmen, ook al wordt er in de WVW geen (sub)delegatie
toegestaan (er staat namelijk “bij amvb” - dit is nodig om
de vereiste werking van de bepaling te verzekeren). In
casu géén sprake van ongeoorloofde subdelegatie van
regelgevende bevoegdheid, maar van (geoorloofde)
gebonden uitvoering.
Jamin HR 25 januari 12 Verboden delegatie
1926 Essentie: (sub)delegatie was niet toegestaan terwijl dit
wel gebeurde – bepaling uit de Arbeidswet stelt dat
nadere regels “bij AMvB” bepaald worden. Het stellen van
regels door het districtshoofd kan niet meer als uitvoering
beschouwd worden. Het betrof dus een wetgevende
bevoegdheid zonder een wettelijke grondslag. Het
districtshoofd was onbevoegd en dus was er een
schending van het legaliteitsbeginsel.
Leidraad HR 28 maart 1990 12 Beleidsregels, art. 99 RO
administratieve boeten Rechtsregel: de eis voor een rechtsregel is algemene en
externe werking, het vereiste van een wettelijke
grondslag is niet meer noodzakelijk (volgt uit een
algemene bestuursbevoegdheid). De HR oordeelde dat
burgers aan beleidsregels aanspraken kunnen ontlenen
mits:
1. de beleidsregels behoorlijk bekend gemaakt zijn
(bijvoorbeeld in de Staatscourant of een ander vanwege
de overheid algemeen verkrijgbaar gesteld publicatieblad)
en
2. de beleidsregels 'zich naar inhoud en strekking ertoe
lenen jegens de desbetreffende regeling betrokkenen als
rechtsregels te worden toegepast'.
De HR voegde daar wel aan toe dat dit niet betekent dat
beleidsregels opgevat kunnen worden als algemeen
2
