Geschiedenis H6.1 | Een wereldeconomie
wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
Bevolking van de Republiek groeit hard → handel met graan voor genoeg eten
→ Boeren van de Republiek gaan zich specialiseren
⤷ Moedernegotie / Oostzeehandel
Kooplieden richtten een compagnie (=handelsbedrijf) op voor reis naar Indië
→ Handel was belangrijk geworden → Door handel in luxeproducten: ontstaan kapitalisme
→ Economisch systeem: personen stoppen geld in onderneming voor winst en productiemiddelen
zijn privébezit
⤷ Handelaren hadden leiding en zetten arbeiders aan het werk: bezig met handel én nijverheid:
→ Handelskapitalisme
In tijd van regenten en vorsten (1600-1700) kwam handelskapitalisme tot bloei
→ Nederland actief in Azië en de handelscompagnieën werd 1 groot bedrijf: VOC (onderlinge
concurrentie over handel in Indië was moordend → winsten daalden snel)
Rechten van VOC:
- kreeg monopolie: mocht als enige Nederlandse onderneming handelen in Azië
- mochten verdragen sluiten met vorsten, oorlog voeren en gebieden besturen
VOC verdiende geld door aandelen (=mede-eigenaar bedrijf) te verkopen
→ Ze konden daardoor alles betalen voor de handel
→ 1e bedrijf ter wereld met aandeelhouders die geld in onderneming lieten zitten: belangrijke
vernieuwing → niet telkens voor 1 reis betalen en aandeelhouders geen leiding
→ In Azië werd gouverneur-generaal aangesteld als bestuurder
VOC wilde vooral specerijen hebben: groeide alleen op Molukken → VOC veroverde daar een
monopolie en Molukken gedwongen om alleen met hun te handelen
→ Opstand → veel Molukken vermoord
⤷ VOC stichtte plantages met slaven op de (nu lege) eilanden
Gouverneur-generaal liet Bandanezen uitroeien: Jakarta vernietigd
→ Nieuwe stad gesticht: Batavia (=hoofdkwartier van VOC)
→ VOC werd een multinational (=vestigingen in meerdere landen)
Europeanen haalden in Afrika goud en slaven: Trans-Atlantische slavenhandel / driehoekshandel
(Afrika→Amerika→Europa)
, Nederlandse kooplieden werden ook actief op Atlantische Oceaan:
→ WIC werd opgericht → kreeg monopolie bij Atlantische Oceaan
⤷ WIC hield zich eerst bezig met oorlog tegen Spanje: aanvoer naar Spanje hinderen
→ Kaapvaart (=piraterij met toestemming) zorgde voor veel succes
VOC was grootste Europese onderneming in Azië
→ Wereldwijde handelscontacten vormden begin van de wereldeconomie (=economisch systeem
van wereldwijde handelscontacten): door handel raakte iedereen verbonden en verdienden ze geld
wereldwijde handelscontacten, handelskapitalisme en het begin van een wereldeconomie
Bevolking van de Republiek groeit hard → handel met graan voor genoeg eten
→ Boeren van de Republiek gaan zich specialiseren
⤷ Moedernegotie / Oostzeehandel
Kooplieden richtten een compagnie (=handelsbedrijf) op voor reis naar Indië
→ Handel was belangrijk geworden → Door handel in luxeproducten: ontstaan kapitalisme
→ Economisch systeem: personen stoppen geld in onderneming voor winst en productiemiddelen
zijn privébezit
⤷ Handelaren hadden leiding en zetten arbeiders aan het werk: bezig met handel én nijverheid:
→ Handelskapitalisme
In tijd van regenten en vorsten (1600-1700) kwam handelskapitalisme tot bloei
→ Nederland actief in Azië en de handelscompagnieën werd 1 groot bedrijf: VOC (onderlinge
concurrentie over handel in Indië was moordend → winsten daalden snel)
Rechten van VOC:
- kreeg monopolie: mocht als enige Nederlandse onderneming handelen in Azië
- mochten verdragen sluiten met vorsten, oorlog voeren en gebieden besturen
VOC verdiende geld door aandelen (=mede-eigenaar bedrijf) te verkopen
→ Ze konden daardoor alles betalen voor de handel
→ 1e bedrijf ter wereld met aandeelhouders die geld in onderneming lieten zitten: belangrijke
vernieuwing → niet telkens voor 1 reis betalen en aandeelhouders geen leiding
→ In Azië werd gouverneur-generaal aangesteld als bestuurder
VOC wilde vooral specerijen hebben: groeide alleen op Molukken → VOC veroverde daar een
monopolie en Molukken gedwongen om alleen met hun te handelen
→ Opstand → veel Molukken vermoord
⤷ VOC stichtte plantages met slaven op de (nu lege) eilanden
Gouverneur-generaal liet Bandanezen uitroeien: Jakarta vernietigd
→ Nieuwe stad gesticht: Batavia (=hoofdkwartier van VOC)
→ VOC werd een multinational (=vestigingen in meerdere landen)
Europeanen haalden in Afrika goud en slaven: Trans-Atlantische slavenhandel / driehoekshandel
(Afrika→Amerika→Europa)
, Nederlandse kooplieden werden ook actief op Atlantische Oceaan:
→ WIC werd opgericht → kreeg monopolie bij Atlantische Oceaan
⤷ WIC hield zich eerst bezig met oorlog tegen Spanje: aanvoer naar Spanje hinderen
→ Kaapvaart (=piraterij met toestemming) zorgde voor veel succes
VOC was grootste Europese onderneming in Azië
→ Wereldwijde handelscontacten vormden begin van de wereldeconomie (=economisch systeem
van wereldwijde handelscontacten): door handel raakte iedereen verbonden en verdienden ze geld
