Scheikunde
Vwo 4
Hoofdstuk 3 ~ Organische verbindingen
1 – Koolstofverbindingen
Leerdoelen
Je kunt aangeven dat molecuulformules van verschillende organische
verbindingen identiek aan elkaar kunnen zijn (structuurisomerie);
Je kunt in moleculen van organische verbindingen functionele en/of karakteristieke
groepen herkennen.
Alkanen
Alle organische verbindingen zijn moleculaire stoffen.
Waarvan de moleculen zijn opgebouwd uit
voornamelijk koolstof- en waterstofatomen.
In zo’n verbinding kunnen ook andere niet-
metalen voorkomen die met atoombindingen
aan elkaar zijn gekoppeld.
Alkanen -> koolstof en waterstofatomen die met
enkelvoudige atoombindingen aan elkaar zijn
gekoppeld.
Algemene formule: CnH2n+2.
Een ander woord ervoor is verzadigde
koolwaterstoffen.
Want alle H-atomen zijn gekoppeld.
Structuurisomeren
Van de molecuulformules CH4, C2H6 en C3H8 kun je steeds maar een structuurformule
tekenen.
Vanaf C4H10 is dat anders.
Van een molecuul met meer dan 3 C-
atomen kan zowel een structuurformule
met een onvertakte koolstofketen als
met een vertakte koolstofketen worden
getekend.
Isomeren -> stoffen met dezelfde
molecuulformule, maar met een andere
structuurformule.
Ook wel structuurisomerie of isomerie.
Het zijn dus verschillende stoffen met
verschillende eigenschappen en
verschillende namen.
Ze hebben namelijk een verschil in kookpunt.
Alkenen, alkynen en cycloalkanen
Onverzadigde koolwaterstof -> als er dubbele of drievoudige atoombindingen tussen
koolstofatomen in een koolwaterstof voorkomen.
Er kunnen namelijk 2 waterstofatomen aan het molecuul worden toegevoegd als een
dubbele binding overgaat in een enkelvoudige binding.
Bij een drievoudige binding kunnen er 4 waterstofatomen worden toegevoegd.
, Alkenen -> koolwaterstoffen met 1 dubbele binding.
Algemene formule, CnH2n.
Alkynen -> koolwaterstoffen met een drievoudige binding.
Algemen formule, CnH2n-2.
Een meervoudig onverzadigd koolwaterstof heeft meerdere dubbele of drievoudige
atoombindingen.
Cycloalkaan -> een alkaan in een ringstructuur.
Door de vorming van de ringstructuur heeft een cycloalkaan 2 waterstofatomen
minder dan een alkaan met hetzelfde aantal C-atomen.
Cycloalkanen zijn dus isomeren van alkenen.
Hieronder zijn propeen, propyn en cyclopropaan weergegeven.
Benzeen
Benzeen -> cyclische koolwaterstof met daarin 6 koolstofatomen en 3 dubbele bindingen.
De 6 elektronen in de dubbele bindingen in een benzeenring zitten niet op een
vaste plaats.
Ze bewegen voortdurend.
Daarom worden alle bindingen tussen de koolstofatomen in de ring versterkt.
Om dit zichtbaar te maken, worden de 3 dubbele bindingen meestal weergegeven als een
cirkel.
Benzeen is door deze elektronenverdeling in het molecuul een zeer stabiele stof
die niet gemakkelijk reageert.
Benzeenderviaten -> organische verbindingen die een benzeenring bevatten.
Alkenen, alkynen, cycloalkanen en benzeenderivaten zijn belangrijke stoffen in de
chemische industrie.
Waarmee kunststoffen, voedingsadditieven en medicijnen kunnen worden
gemaakt.
Karakteristieke groepen
Vwo 4
Hoofdstuk 3 ~ Organische verbindingen
1 – Koolstofverbindingen
Leerdoelen
Je kunt aangeven dat molecuulformules van verschillende organische
verbindingen identiek aan elkaar kunnen zijn (structuurisomerie);
Je kunt in moleculen van organische verbindingen functionele en/of karakteristieke
groepen herkennen.
Alkanen
Alle organische verbindingen zijn moleculaire stoffen.
Waarvan de moleculen zijn opgebouwd uit
voornamelijk koolstof- en waterstofatomen.
In zo’n verbinding kunnen ook andere niet-
metalen voorkomen die met atoombindingen
aan elkaar zijn gekoppeld.
Alkanen -> koolstof en waterstofatomen die met
enkelvoudige atoombindingen aan elkaar zijn
gekoppeld.
Algemene formule: CnH2n+2.
Een ander woord ervoor is verzadigde
koolwaterstoffen.
Want alle H-atomen zijn gekoppeld.
Structuurisomeren
Van de molecuulformules CH4, C2H6 en C3H8 kun je steeds maar een structuurformule
tekenen.
Vanaf C4H10 is dat anders.
Van een molecuul met meer dan 3 C-
atomen kan zowel een structuurformule
met een onvertakte koolstofketen als
met een vertakte koolstofketen worden
getekend.
Isomeren -> stoffen met dezelfde
molecuulformule, maar met een andere
structuurformule.
Ook wel structuurisomerie of isomerie.
Het zijn dus verschillende stoffen met
verschillende eigenschappen en
verschillende namen.
Ze hebben namelijk een verschil in kookpunt.
Alkenen, alkynen en cycloalkanen
Onverzadigde koolwaterstof -> als er dubbele of drievoudige atoombindingen tussen
koolstofatomen in een koolwaterstof voorkomen.
Er kunnen namelijk 2 waterstofatomen aan het molecuul worden toegevoegd als een
dubbele binding overgaat in een enkelvoudige binding.
Bij een drievoudige binding kunnen er 4 waterstofatomen worden toegevoegd.
, Alkenen -> koolwaterstoffen met 1 dubbele binding.
Algemene formule, CnH2n.
Alkynen -> koolwaterstoffen met een drievoudige binding.
Algemen formule, CnH2n-2.
Een meervoudig onverzadigd koolwaterstof heeft meerdere dubbele of drievoudige
atoombindingen.
Cycloalkaan -> een alkaan in een ringstructuur.
Door de vorming van de ringstructuur heeft een cycloalkaan 2 waterstofatomen
minder dan een alkaan met hetzelfde aantal C-atomen.
Cycloalkanen zijn dus isomeren van alkenen.
Hieronder zijn propeen, propyn en cyclopropaan weergegeven.
Benzeen
Benzeen -> cyclische koolwaterstof met daarin 6 koolstofatomen en 3 dubbele bindingen.
De 6 elektronen in de dubbele bindingen in een benzeenring zitten niet op een
vaste plaats.
Ze bewegen voortdurend.
Daarom worden alle bindingen tussen de koolstofatomen in de ring versterkt.
Om dit zichtbaar te maken, worden de 3 dubbele bindingen meestal weergegeven als een
cirkel.
Benzeen is door deze elektronenverdeling in het molecuul een zeer stabiele stof
die niet gemakkelijk reageert.
Benzeenderviaten -> organische verbindingen die een benzeenring bevatten.
Alkenen, alkynen, cycloalkanen en benzeenderivaten zijn belangrijke stoffen in de
chemische industrie.
Waarmee kunststoffen, voedingsadditieven en medicijnen kunnen worden
gemaakt.
Karakteristieke groepen
