Week 1 I
Art. 7:610-7:692a BW regelen de arbeidsovereenkomst + heel veel andere bijzondere
wetten
Deze wetten hebben allemaal gezamenlijke kenmerken
ongelijkheidscompensatie; uitschakelen concurrentie op arbeidsvoorwaarden.
Contractsvrijheid zorgde eigenlijk voor slechte arbeidsomstandigheden etc.
Drie instrumenten die helpen bij het vormgeven van de ongelijkheidscompensatie:
1. Beperking van de contractsvrijheid
- Volledig dwingend recht (elke afwijking is nietig/vernietigbaar)
- ¾-dwingend recht (afwijking slechts bij CAO)
5
- dwingend recht (afwijking bij CAO of collectieve regeling)
8
- Semi-dwingend recht (afwijking slechts bij geschrift)
2. Rechtsvermoedens / verlichting bewijslast
3. Toedelen rol aan vakorganisaties of medezeggenschapsorganen
Alleen wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst, komt een werknemer in
aanmerking voor al deze beschermende bepalingen. Maar wanneer is er sprake van
een arbeidsovereenkomst in de zin van titel 10 boek 7 BW?
De arbeidsovereenkomst (art. 7:610 lid 1 BW) is een overeenkomst in de zin van art.
6:217 BW. Als er een beroep wordt gedaan op het ontbreken van
wilsovereenstemming kan deze dus vernietigd worden.
1. ‘Loon’ in de zin van het BW volgens de Hoge Raad:
= de door de werkgever verschuldigde tegenprestatie (in geld of natura), ter zake
van de bedongen arbeid.
Door de werkgever zelf (fooi etc. valt dus niet onder loon) + verschuldigd (bonussen
etc. die vanuit vrijgevigheid worden gegeven vallen niet onder loon)
2. Arbeid
Ruim begrip: dit hoeft niet per sé te gaan over dingen die fysiek zijn, ook hoeft dit
niet inspannend te zijn. Zelfs alleen het beschikbaar zijn voor de werkgever (bijv.
slaapdiensten) kunnen vallen onder arbeid.
+ arbeid is van waarde voor de wederpartij. Dus niet in de eerste plaats gericht op
uitbreiding eigen kennis en ervaring van de werkende (zoals stage)
Uitgangspunt = werknemer moet zelf arbeid verrichten, is niet (volledig) vrij zich te
laten vervangen art. 7:659 BW
Deliveroo 3.3.5: vrijheid om zich te laten vervangen staat op zichzelf niet in de weg
aan arbeidsovereenkomst. Is afhankelijk van verdere omstandigheden van het geval.
, 3. In dienst
Er moet gezagsverhouding/ondergeschiktheid bestaan. De werkgever moet de
bevoegdheid hebben om aanwijzingen/instructies te geven (leiding en toezicht). Dit
hoeft niet per sé inhoudelijk te zijn maar kan ook gaan over organisatie of orde
binnen het werk. art. 7:660 BW
Ook bij overeenkomst van opdracht kunnen aanwijzingen mogelijk zijn art. 7:402
BW
7:750 lid 1 BW: ‘aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de
aannemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt om buiten
dienstbetrekking een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren,
tegen een door de opdrachtgever te betalen prijs in geld’
7:400 lid 1 BW: ‘de overeenkomst van opdracht is de overeenkomst waarbij de ene
partij, de opdrachtnemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt
anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst werkzaamheden te verrichten
die in iets anders bestaan dan het tot stand brengen van een werk van stoffelijke
aard, het bewaren van zaken, het uitgeven van werken of het vervoeren of doen
vervoeren van personen of zaken’
Afbakening arbeidsovereenkomst t.o.v. de overeenkomst van opdracht
Groen/Schoevers: ‘stel de inhoud van de overeenkomst vast aan de hand van
hetgeen partijen bij het aangaan daarvan voor ogen stond en de feitelijke uitvoering
van de overeenkomst’
Niet één enkel kenmerk is beslissend; rekening houden met alle
omstandigheden van het geval (holistische benadering), waaronder ook de
maatschappelijke positie van de betrokkene.
X/Gemeente Amsterdam – de bedoeling van de partijen is slechts van belang voor
het vaststellen van de inhoud van de overeenkomst, niet voor de kwalificatie.
Verschillende omstandigheden die van belang zijn voor de kwalificatie:
Deliveroo, 3.2.5: gezichtspunten
- De aard en duur van de werkzaamheden
- De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald
- De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in
de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de
werkzaamheden worden verricht
- Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te
voeren
- De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen
tot stand is gekomen
- De wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt
uitgekeerd
- De hoogte van deze beloningen
- Of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt
, - Of hij zich In het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan
gedragen, mede gelet op het aantal opdrachtgevers voor wie hij werkt of
heeft gewerkt en het duur waarvoor hij zich doorgaans aan een bepaalde
opdrachtgever verbindt.
Ook voor werknemers is het moeilijk om vast te stellen of te bewijzen dat er sprake is
van een arbeidsovereenkomst. Daarom bestaat er een rechtsvermoeden van
arbeidsovereenkomst in artikel 7:610a BW:
- Ten behoeve van een ander arbeid verrichten
- Tegen beloning
- Gedurende 3 opeenvolgende maanden
- Elke week, of ten minste 20 uur per maandag
Wederpartij kan tegenbewijs leveren
Uitzendovereenkomst (art. 7:690-7:692a BW)
Kring van verzekerden in de werknemersverzekeringen:
- Privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking (art. 3 Ziektewet
en Werkloosheidswet)
- Gelijkgestelde arbeidsverhouding (art. 4 en 5 ZW en WW jo. het
Rariteitenbesluit)
- Uitgezonderde arbeidsverhoudingen (art. 6 ZW en WW)
Art. 7:610-7:692a BW regelen de arbeidsovereenkomst + heel veel andere bijzondere
wetten
Deze wetten hebben allemaal gezamenlijke kenmerken
ongelijkheidscompensatie; uitschakelen concurrentie op arbeidsvoorwaarden.
Contractsvrijheid zorgde eigenlijk voor slechte arbeidsomstandigheden etc.
Drie instrumenten die helpen bij het vormgeven van de ongelijkheidscompensatie:
1. Beperking van de contractsvrijheid
- Volledig dwingend recht (elke afwijking is nietig/vernietigbaar)
- ¾-dwingend recht (afwijking slechts bij CAO)
5
- dwingend recht (afwijking bij CAO of collectieve regeling)
8
- Semi-dwingend recht (afwijking slechts bij geschrift)
2. Rechtsvermoedens / verlichting bewijslast
3. Toedelen rol aan vakorganisaties of medezeggenschapsorganen
Alleen wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst, komt een werknemer in
aanmerking voor al deze beschermende bepalingen. Maar wanneer is er sprake van
een arbeidsovereenkomst in de zin van titel 10 boek 7 BW?
De arbeidsovereenkomst (art. 7:610 lid 1 BW) is een overeenkomst in de zin van art.
6:217 BW. Als er een beroep wordt gedaan op het ontbreken van
wilsovereenstemming kan deze dus vernietigd worden.
1. ‘Loon’ in de zin van het BW volgens de Hoge Raad:
= de door de werkgever verschuldigde tegenprestatie (in geld of natura), ter zake
van de bedongen arbeid.
Door de werkgever zelf (fooi etc. valt dus niet onder loon) + verschuldigd (bonussen
etc. die vanuit vrijgevigheid worden gegeven vallen niet onder loon)
2. Arbeid
Ruim begrip: dit hoeft niet per sé te gaan over dingen die fysiek zijn, ook hoeft dit
niet inspannend te zijn. Zelfs alleen het beschikbaar zijn voor de werkgever (bijv.
slaapdiensten) kunnen vallen onder arbeid.
+ arbeid is van waarde voor de wederpartij. Dus niet in de eerste plaats gericht op
uitbreiding eigen kennis en ervaring van de werkende (zoals stage)
Uitgangspunt = werknemer moet zelf arbeid verrichten, is niet (volledig) vrij zich te
laten vervangen art. 7:659 BW
Deliveroo 3.3.5: vrijheid om zich te laten vervangen staat op zichzelf niet in de weg
aan arbeidsovereenkomst. Is afhankelijk van verdere omstandigheden van het geval.
, 3. In dienst
Er moet gezagsverhouding/ondergeschiktheid bestaan. De werkgever moet de
bevoegdheid hebben om aanwijzingen/instructies te geven (leiding en toezicht). Dit
hoeft niet per sé inhoudelijk te zijn maar kan ook gaan over organisatie of orde
binnen het werk. art. 7:660 BW
Ook bij overeenkomst van opdracht kunnen aanwijzingen mogelijk zijn art. 7:402
BW
7:750 lid 1 BW: ‘aanneming van werk is de overeenkomst waarbij de ene partij, de
aannemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt om buiten
dienstbetrekking een werk van stoffelijke aard tot stand te brengen en op te leveren,
tegen een door de opdrachtgever te betalen prijs in geld’
7:400 lid 1 BW: ‘de overeenkomst van opdracht is de overeenkomst waarbij de ene
partij, de opdrachtnemer, zich jegens de andere partij, de opdrachtgever, verbindt
anders dan op grond van een arbeidsovereenkomst werkzaamheden te verrichten
die in iets anders bestaan dan het tot stand brengen van een werk van stoffelijke
aard, het bewaren van zaken, het uitgeven van werken of het vervoeren of doen
vervoeren van personen of zaken’
Afbakening arbeidsovereenkomst t.o.v. de overeenkomst van opdracht
Groen/Schoevers: ‘stel de inhoud van de overeenkomst vast aan de hand van
hetgeen partijen bij het aangaan daarvan voor ogen stond en de feitelijke uitvoering
van de overeenkomst’
Niet één enkel kenmerk is beslissend; rekening houden met alle
omstandigheden van het geval (holistische benadering), waaronder ook de
maatschappelijke positie van de betrokkene.
X/Gemeente Amsterdam – de bedoeling van de partijen is slechts van belang voor
het vaststellen van de inhoud van de overeenkomst, niet voor de kwalificatie.
Verschillende omstandigheden die van belang zijn voor de kwalificatie:
Deliveroo, 3.2.5: gezichtspunten
- De aard en duur van de werkzaamheden
- De wijze waarop de werkzaamheden en de werktijden worden bepaald
- De inbedding van het werk en degene die de werkzaamheden verricht in
de organisatie en de bedrijfsvoering van degene voor wie de
werkzaamheden worden verricht
- Het al dan niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te
voeren
- De wijze waarop de contractuele regeling van de verhouding van partijen
tot stand is gekomen
- De wijze waarop de beloning wordt bepaald en waarop deze wordt
uitgekeerd
- De hoogte van deze beloningen
- Of degene die de werkzaamheden verricht daarbij commercieel risico loopt
, - Of hij zich In het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan
gedragen, mede gelet op het aantal opdrachtgevers voor wie hij werkt of
heeft gewerkt en het duur waarvoor hij zich doorgaans aan een bepaalde
opdrachtgever verbindt.
Ook voor werknemers is het moeilijk om vast te stellen of te bewijzen dat er sprake is
van een arbeidsovereenkomst. Daarom bestaat er een rechtsvermoeden van
arbeidsovereenkomst in artikel 7:610a BW:
- Ten behoeve van een ander arbeid verrichten
- Tegen beloning
- Gedurende 3 opeenvolgende maanden
- Elke week, of ten minste 20 uur per maandag
Wederpartij kan tegenbewijs leveren
Uitzendovereenkomst (art. 7:690-7:692a BW)
Kring van verzekerden in de werknemersverzekeringen:
- Privaatrechtelijke of publiekrechtelijke dienstbetrekking (art. 3 Ziektewet
en Werkloosheidswet)
- Gelijkgestelde arbeidsverhouding (art. 4 en 5 ZW en WW jo. het
Rariteitenbesluit)
- Uitgezonderde arbeidsverhoudingen (art. 6 ZW en WW)
