Geschiedenis. Gebruik & misbruik. MacMillan
Inleiding (p. 7-9)
Geschiedenis om identiteit te bevestigen. Om lessen en goede raad aan te ontlenen. Bevestigen van
groepsidentiteit of eisen of rechtvaardiging van bepaalde doelen. Ook misbruik: creëren van
onvolledige of vervalste geschiedenis om te rechtvaardigen. Uitkiezen wat het beste uitkomt in
plaats van volledige verhaal.
H. 1 De geschiedenisrage (10-20)
Geschiedenis populair door marktwerking. Veel regeringen een speciaal departement ervoor
bewaren van het erfgoed van de natie. Geschiedenis voorziet in verschillende behoeften, van een
groter begrip van onszelf en de wereld tot antwoorden op vraag wat te moeten doen. Geschiedenis
heeft normen en waarden gevormd. Het verleden heeft macht.
Francis Fukuyama: einde van de geschiedenis door einde Koude Oorlog.
Misha Glenny: wedergeboorte van de geschiedenis ook door Koude Oorlog. oude conflicten
werden weer actueel.
H. 2 Geschiedenis als houvast (21-41)
Geschiedenis kan eenvoud bieden. ‘vroeger was het overzichtelijker’.
Geschiedenis voor het bepalen van normen en waarden. als toetsing van huidige leiders
(wantrouwen).
Door secularisatie geeft geschiedenis de norm van goed en kwaad en van deugd en ondeugd.
Door verantwoordelijkheid te aanvaarden en boetedoening te doen is er een heilzame werking van
het ‘moeilijke’ verleden mogelijk. zoals in Zuid-Afrika.
H. 3 Van wie is het verleden? (42-60)
Geschiedenis is geen exacte wetenschap.
Slechte geschiedschrijvers vertellen gecompliceerde verhalen slechts ten dele. ongenuanceerde
generalisaties.
Historici moeten zich hiertegen verzetten. Ranke: ‘wat er werkelijk is gebeurd’.
Causaliteit en opeenvolging zijn van cruciaal belang om het verleden te begrijpen.
Historici hebben meegewerkt aan het creëren van slechte en tendentieuze geschiedschrijving.
Openhartige geschiedschrijving wordt historici niet altijd in dank afgenomen. voorbeeld
geallieerden bombardementen op Duistland aan het einde van WO II.
Collingwood: ‘Historici onderzoeken het verleden met een scherpe blik, ook als dat het ontzenuwen
van dierbare mythen met zich meebrengt.
Historici zijn niet de eigenaars van het verleden. maar wel beter in staat erover te oordelen.
Ooggetuigen niet beter in staat te oordelen. is wel een breed gedeeld idee. soms is het
tegendeel juist het geval.
Maurice Halwachs ‘collectieve herinnering’ dingen die wij denken zeker te weten over het
verleden van onze eigen samenleving.
Collectieve herinnering heeft meer te maken met het heden dan met het verleden omdat zij een
wezenlijk onderdeel is van het beeld dat de groep van zichzelf heeft. Chinees bord met verbod
voor Chinezen en honden.
H. 4 Geschiedenis en identiteit (61-89)
Geschiedenis reële betekenis voor het heden. daarom veel discussie. Gebruik van geschiedenis
om: motivatie voor doelen in toekomst te verwezenlijken, om aanspraak op iets te maken, om
anderen te kleineren. Wij zien onszelf als individu en als lid van een groep. Benedict Anderson:
imagined community.
Geschiedenis is een middel om de imagined community af te dwingen. voorbeeld de
dovengemeenschap.
Ook middel voor ideologieën. verleden wordt een profetie. voorbeeld marxisme.
Geen plaats voor logica en rede binnen gesloten wereldbeschouwelijke systemen.
1
Inleiding (p. 7-9)
Geschiedenis om identiteit te bevestigen. Om lessen en goede raad aan te ontlenen. Bevestigen van
groepsidentiteit of eisen of rechtvaardiging van bepaalde doelen. Ook misbruik: creëren van
onvolledige of vervalste geschiedenis om te rechtvaardigen. Uitkiezen wat het beste uitkomt in
plaats van volledige verhaal.
H. 1 De geschiedenisrage (10-20)
Geschiedenis populair door marktwerking. Veel regeringen een speciaal departement ervoor
bewaren van het erfgoed van de natie. Geschiedenis voorziet in verschillende behoeften, van een
groter begrip van onszelf en de wereld tot antwoorden op vraag wat te moeten doen. Geschiedenis
heeft normen en waarden gevormd. Het verleden heeft macht.
Francis Fukuyama: einde van de geschiedenis door einde Koude Oorlog.
Misha Glenny: wedergeboorte van de geschiedenis ook door Koude Oorlog. oude conflicten
werden weer actueel.
H. 2 Geschiedenis als houvast (21-41)
Geschiedenis kan eenvoud bieden. ‘vroeger was het overzichtelijker’.
Geschiedenis voor het bepalen van normen en waarden. als toetsing van huidige leiders
(wantrouwen).
Door secularisatie geeft geschiedenis de norm van goed en kwaad en van deugd en ondeugd.
Door verantwoordelijkheid te aanvaarden en boetedoening te doen is er een heilzame werking van
het ‘moeilijke’ verleden mogelijk. zoals in Zuid-Afrika.
H. 3 Van wie is het verleden? (42-60)
Geschiedenis is geen exacte wetenschap.
Slechte geschiedschrijvers vertellen gecompliceerde verhalen slechts ten dele. ongenuanceerde
generalisaties.
Historici moeten zich hiertegen verzetten. Ranke: ‘wat er werkelijk is gebeurd’.
Causaliteit en opeenvolging zijn van cruciaal belang om het verleden te begrijpen.
Historici hebben meegewerkt aan het creëren van slechte en tendentieuze geschiedschrijving.
Openhartige geschiedschrijving wordt historici niet altijd in dank afgenomen. voorbeeld
geallieerden bombardementen op Duistland aan het einde van WO II.
Collingwood: ‘Historici onderzoeken het verleden met een scherpe blik, ook als dat het ontzenuwen
van dierbare mythen met zich meebrengt.
Historici zijn niet de eigenaars van het verleden. maar wel beter in staat erover te oordelen.
Ooggetuigen niet beter in staat te oordelen. is wel een breed gedeeld idee. soms is het
tegendeel juist het geval.
Maurice Halwachs ‘collectieve herinnering’ dingen die wij denken zeker te weten over het
verleden van onze eigen samenleving.
Collectieve herinnering heeft meer te maken met het heden dan met het verleden omdat zij een
wezenlijk onderdeel is van het beeld dat de groep van zichzelf heeft. Chinees bord met verbod
voor Chinezen en honden.
H. 4 Geschiedenis en identiteit (61-89)
Geschiedenis reële betekenis voor het heden. daarom veel discussie. Gebruik van geschiedenis
om: motivatie voor doelen in toekomst te verwezenlijken, om aanspraak op iets te maken, om
anderen te kleineren. Wij zien onszelf als individu en als lid van een groep. Benedict Anderson:
imagined community.
Geschiedenis is een middel om de imagined community af te dwingen. voorbeeld de
dovengemeenschap.
Ook middel voor ideologieën. verleden wordt een profetie. voorbeeld marxisme.
Geen plaats voor logica en rede binnen gesloten wereldbeschouwelijke systemen.
1
