Samenvatting huisvestingsmanagement
9. programmeren
Een goede afstemming tussen vraag en aanbod vereist een grondig inzicht in de eisen en wensen van
de gebruikers en hun doelstellingen en activiteiten, zowel individueel als van de organisatie als
geheel. De mate waarin een gebouw de gebruikers en hun activiteiten en behoeften adequaat
faciliteert is bepalend voor de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde.
Gebruikswaarde (usability) wordt vaak samengevat als efficiënt, effectief en tevreden. Het kan ook
experience zijn: aantrekkelijk qua ervaring en beleving. Ook moet de huisvesting voldoen aan externe
eisen en wensen vanuit maatschappij of wet en regelgeving.
9.1 doel van een programma van eisen
Een programma van eisen zou je kunnen omschrijven als de vertaling van “wat er in een gebouw
moet kunnen” naar “wat het gebouw moet kunnen”. Het is een geordende verzameling van
gegevens over de huisvestingsbehoefte van een organisatie en de vereiste prestaties van de locatie,
het gebouw, de ruimten, de gebouwdelen en de voorzieningen.
Het in kaart brengen van eisen, wensen en randvoorwaarden wordt in het bouwproces
programmeren genoemd.
In een PvE worden behoeften, eisen, wensen en verwachtingen van de opdrachtgever en huidige en
toekomstige gebruikers vastgelegd, op basis van heldere uitgangspunten en rekening houdend meet
relevante randvoorwaarden.
Een PvE heeft meerdere functies:
Dwingt opdrachtgever en andere betrokkenen tot reflectie op huisvestingsopgave
Belangrijk document voor overdragen van informatie
Vroeg statium van planontwikkeling te toetsen of alles haalbaar is
Goede basis voor contractvorming
9.2 opbouw en inhoud van een programma van eisen
Zie samenvatting PvE
9.2.3 SBR 421.04
SBR 421.04 onderscheidt 6 bouwstenen bij het maken van PvE:
1. Projectdefinitie: algemene beschrijving van huisvestingsopgave, geeft direct een indruk van
de aard van de opgave, de ambities en betrokkenen
2. Gebruiksfuncties: waarin de locatie moet voorzien en waaraan het gebouw onderdak moet
bieden. Worden vastgelegd door het analyseren van de organisatie. Hierbij is aandacht nodig
voor relevante omgevingsfactoren, de bedrijfsprocessen, de uiteenlopende activiteiten
binnen die processen en de dagelijkse bezigheden van gebruikers.
3. Waarden: beschrijft de waarden die de organisatie uit het oogpunt van de
gebruiksmogelijkheden aan de gebruiksfuncties toekent. Belangrijke onderwerpen zijn de
capaciteit, bruikbaarheid, beleving, gezondheid, veiligheid en flexibiliteit
, 4. Beeldvorming: bestaat uit maatstudies, referentiebeelden en oplossingsprincipes. Geeft
inzicht in de werking en ruimtelijke en technische consequenties van de gebruiksfuncties met
de daaraan toegekende waarden. Dit is nodig om realistische budgetten te kunnen bepalen.
5. Budgetten: vermeldt het beschikbare budget voor de investering en de exploitatie van het
gebouw. Het hangt samen met de gebruiksfuncties, waarden en beeldvorming
6. Normen: zijn technische vertaling van de in “gebruikerstaal” verwoorde waarden en dienen
als maatstaven waarmee het ontwerp voor het gebouw kan worden getoetst.
9.2.4 overeenkomsten en verschillen
Er wordt onderscheid gemaakt in een functioneel PvE of ruimtelijk PvE (vierkante meters, ruimtelijke
relaties, gebouwvorm) en technisch PvE (bouwfysische eisen, veiligheid)
9.3 organisatieconcept en huisvestingsconcept
Het PvE is een nadere concretisering van de huisvestingsstrategie op gebouwniveau en een belangrijk
product in het proces “van organisatie naar huisvesting’. Je kunt 2 niveaus onderscheiden:
conceptueel niveau en de concrete uitwerking. Een concept is een paradigma, leidend beginsel, over
hoe een organisatie wat wil bereiken.
Belangrijke elementen van een organisatieconcept zijn:
De visie, missie en strategie van een organisatie
Het organigram (schematische weergave van de organisatiestructuur met de opbouw in
afdelingen, relaties tussen afdelingen, taken en bevoegdheden)
De organisatiecultuur (normen en waarden)
De bedrijfsprocessen
Belangrijke elementen van een huisvestingsconcept zijn:
De algemene uitgangspunten ten aanzien van de toedeling en het gebruik van ruimten en
voorzieningen
De verschijningsvorm (van buiten en van binnen)
Het type gebouw (wijze van stapelen en schakelen van ruimten)
De materialisatie
In een kantoorgebouw is de keuze voor een kantoorconcept van grote invloed op de ruimtebehoefte,
de indeling van het gebouw en het gebruik van het gebouw.
In de sector verpleging en verzorging is de laatste decennia een duidelijke verschuiving zichtbaar in
het zorgconcept van medisch model naar genormaliseerd wonen.
De keuze van een concept wordt sterk bepaald door de intensiteit van de samenwerking en daarmee
samenhangde gradaties van gemeenschappelijk ruimtegebruik.
Het blijkt dat de begrippen concept en type nauw aan elkaar verwant zijn. Een type is een abstracte
geschematiseerde weergave van een reeks objecten met overeenkomende kenmerken. Alleen
essentiële kenmerken worden in beeld gebracht op het niveau van de organisatie, op het niveau van
de werkprocessen en op het niveau van de huisvesting of de verschijningsvorm.
9. programmeren
Een goede afstemming tussen vraag en aanbod vereist een grondig inzicht in de eisen en wensen van
de gebruikers en hun doelstellingen en activiteiten, zowel individueel als van de organisatie als
geheel. De mate waarin een gebouw de gebruikers en hun activiteiten en behoeften adequaat
faciliteert is bepalend voor de gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde.
Gebruikswaarde (usability) wordt vaak samengevat als efficiënt, effectief en tevreden. Het kan ook
experience zijn: aantrekkelijk qua ervaring en beleving. Ook moet de huisvesting voldoen aan externe
eisen en wensen vanuit maatschappij of wet en regelgeving.
9.1 doel van een programma van eisen
Een programma van eisen zou je kunnen omschrijven als de vertaling van “wat er in een gebouw
moet kunnen” naar “wat het gebouw moet kunnen”. Het is een geordende verzameling van
gegevens over de huisvestingsbehoefte van een organisatie en de vereiste prestaties van de locatie,
het gebouw, de ruimten, de gebouwdelen en de voorzieningen.
Het in kaart brengen van eisen, wensen en randvoorwaarden wordt in het bouwproces
programmeren genoemd.
In een PvE worden behoeften, eisen, wensen en verwachtingen van de opdrachtgever en huidige en
toekomstige gebruikers vastgelegd, op basis van heldere uitgangspunten en rekening houdend meet
relevante randvoorwaarden.
Een PvE heeft meerdere functies:
Dwingt opdrachtgever en andere betrokkenen tot reflectie op huisvestingsopgave
Belangrijk document voor overdragen van informatie
Vroeg statium van planontwikkeling te toetsen of alles haalbaar is
Goede basis voor contractvorming
9.2 opbouw en inhoud van een programma van eisen
Zie samenvatting PvE
9.2.3 SBR 421.04
SBR 421.04 onderscheidt 6 bouwstenen bij het maken van PvE:
1. Projectdefinitie: algemene beschrijving van huisvestingsopgave, geeft direct een indruk van
de aard van de opgave, de ambities en betrokkenen
2. Gebruiksfuncties: waarin de locatie moet voorzien en waaraan het gebouw onderdak moet
bieden. Worden vastgelegd door het analyseren van de organisatie. Hierbij is aandacht nodig
voor relevante omgevingsfactoren, de bedrijfsprocessen, de uiteenlopende activiteiten
binnen die processen en de dagelijkse bezigheden van gebruikers.
3. Waarden: beschrijft de waarden die de organisatie uit het oogpunt van de
gebruiksmogelijkheden aan de gebruiksfuncties toekent. Belangrijke onderwerpen zijn de
capaciteit, bruikbaarheid, beleving, gezondheid, veiligheid en flexibiliteit
, 4. Beeldvorming: bestaat uit maatstudies, referentiebeelden en oplossingsprincipes. Geeft
inzicht in de werking en ruimtelijke en technische consequenties van de gebruiksfuncties met
de daaraan toegekende waarden. Dit is nodig om realistische budgetten te kunnen bepalen.
5. Budgetten: vermeldt het beschikbare budget voor de investering en de exploitatie van het
gebouw. Het hangt samen met de gebruiksfuncties, waarden en beeldvorming
6. Normen: zijn technische vertaling van de in “gebruikerstaal” verwoorde waarden en dienen
als maatstaven waarmee het ontwerp voor het gebouw kan worden getoetst.
9.2.4 overeenkomsten en verschillen
Er wordt onderscheid gemaakt in een functioneel PvE of ruimtelijk PvE (vierkante meters, ruimtelijke
relaties, gebouwvorm) en technisch PvE (bouwfysische eisen, veiligheid)
9.3 organisatieconcept en huisvestingsconcept
Het PvE is een nadere concretisering van de huisvestingsstrategie op gebouwniveau en een belangrijk
product in het proces “van organisatie naar huisvesting’. Je kunt 2 niveaus onderscheiden:
conceptueel niveau en de concrete uitwerking. Een concept is een paradigma, leidend beginsel, over
hoe een organisatie wat wil bereiken.
Belangrijke elementen van een organisatieconcept zijn:
De visie, missie en strategie van een organisatie
Het organigram (schematische weergave van de organisatiestructuur met de opbouw in
afdelingen, relaties tussen afdelingen, taken en bevoegdheden)
De organisatiecultuur (normen en waarden)
De bedrijfsprocessen
Belangrijke elementen van een huisvestingsconcept zijn:
De algemene uitgangspunten ten aanzien van de toedeling en het gebruik van ruimten en
voorzieningen
De verschijningsvorm (van buiten en van binnen)
Het type gebouw (wijze van stapelen en schakelen van ruimten)
De materialisatie
In een kantoorgebouw is de keuze voor een kantoorconcept van grote invloed op de ruimtebehoefte,
de indeling van het gebouw en het gebruik van het gebouw.
In de sector verpleging en verzorging is de laatste decennia een duidelijke verschuiving zichtbaar in
het zorgconcept van medisch model naar genormaliseerd wonen.
De keuze van een concept wordt sterk bepaald door de intensiteit van de samenwerking en daarmee
samenhangde gradaties van gemeenschappelijk ruimtegebruik.
Het blijkt dat de begrippen concept en type nauw aan elkaar verwant zijn. Een type is een abstracte
geschematiseerde weergave van een reeks objecten met overeenkomende kenmerken. Alleen
essentiële kenmerken worden in beeld gebracht op het niveau van de organisatie, op het niveau van
de werkprocessen en op het niveau van de huisvesting of de verschijningsvorm.
