Samenvatting Blok 2.3: Afstemming tussen Opvoeding en Onderwijs

Probleem 1 – De ecologie van ontwikkeling
Leerdoel 1: Wat houdt het model van Bronfenbrenner in?
Vanuit een ecologisch perspectief hadden modellen ANDERS DAN Bronfenbrenner 2 tekortkomingen:
1. Ze zien de impact van nonsociale aspecten van de omgeving over het hoofd. Inclusief de
inhoudelijke aard van de activiteiten.
2. Ze delimiteren het concept van de omgeving als een enkele directe setting, het subject
bevattend. Dit ziet Bronfenbrenner enkel als het microsysteem (er is dus nog veel meer dan
alleen het microsysteem).
Model van Bronfenbrenner/Bio-ecologisch model: De menselijke ontwikkeling is een product van de interactie
tussen het groeiende menselijke organisme en zijn (steeds veranderende) omgeving. Specifiek het principe dat
gedrag zich ontwikkeld als een functie van het spel tussen de persoon en de omgeving. Het proces wordt beïnvloed
door de relaties tussen de settingen en door de grotere context waarin de settingen zijn ingebed.
Drie kenmerken van het model van Bronfenbrenner:
• De ontwikkelende persoon is geen tabula rasa (geen ongeschreven blad). Een kind heeft een
bepaald temperament en ‘lokt’ de omgeving dus uit en hetgeen wat er in de omgeving gebeurt
heeft vervolgens weer invloed op het kind.
• De interactie tussen mens en omgeving is bidirectioneel (wederkerigheid).
• Een persoon heeft te maken met meerdere settingen en connecties tussen deze settingen

Er is zelden aandacht besteed aan het gedrag van een persoon in meer dan één setting of de manier waarop
relaties tussen settingen invloed kunnen hebben op wat er gebeurd met hen. Het begrijpen van de menselijke
ontwikkeling vraagt meer dan alleen directe observatie van gedrag op het moment van 1 of 2 mensen op
dezelfde plaats. Het vereist een onderzoek naar multi persoonlijke systemen van interactie die niet gelimiteerd
zijn aan een enkele setting en het moet ook rekening houden met aspecten van de omgeving die verder gaan dan
alleen de directe situaties. Moeilijkere omgevingen en ervaringen zorgen er voor dat een mens zich verder kan
ontwikkelen. Deze ontwikkeling vind gelijktijdig plaats in alle vier de systemen en gaat om karakteristieken die
in stand blijven en niet situatie gebonden zijn. Dit gebeurt op de twee domeinen perceptie en actie.
Een ecologische transitie vindt plaats wanneer de positie van een persoon in de ecologische omgeving verandert
als een resultante van een verandering in rol, setting, of beiden. (Bijvoorbeeld het worden van een moeder,
slagen voor je VWO, trouwen, en de allerlaatste transitie die iedereen door maakt: dood gaan). Deze
veranderingen kunnen voor komen op elk van de 4 levels van de ecologische omgeving.
De lagen van het model van Bronfenbrenner:
• Het microsysteem is een patroon van activiteiten, rollen en interpersoonlijke relaties die ervaren
worden door de ontwikkelende persoon in een gegeven setting met bepaalde fysieke en
materiele eigenschappen (dus direct van invloed op het individu). Het woord ervaring in deze
definitie is van cruciaal belang: dit geeft aan dat het niet alleen objectief is, maar ook dat het
gaat om hoe die persoon het in die omgeving heeft ervaren. Hier kan ook proximale processen
aan gekoppeld worden = interactie tussen individu en persoon uit de omgeving.
• Een mesosyteem bestaat uit de interrelaties onder twee of meer settingen waarin de
ontwikkelende persoon actief aan deelneemt, dus twee of meer settingen van het microsysteem
(zoals voor een kind de relaties thuis, op school, de buurt en de leeftijdsgenootjes). Het wordt
gevormd of uitgebreid wanneer de ontwikkelende persoon doorgaat naar een nieuwe setting.
• Een exosysteem refereert naar één of meer settingen die niet betrokken zijn bij de ontwikkelende
persoon als een actieve deelnemer, maar waarin gebeurtenissen voorkomen die van invloed zijn
op wat er gebeurt in de setting waar de ontwikkelende persoon zich wel in bevindt. Voorbeelden
van een exosysteem kunnen in het geval van een kind het werk van de ouders zijn, de school
van een broer of zusje etc.
• Het macrosysteem bestaat uit vaststaande aspecten die invloed hebben op die andere systemen.
Bijvoorbeeld de wetgeving in verschillende landen, cultuur.

1