Probleem 1 - ‘Kattenkwaad of criminaliteit’
Leerdoel 1: Wat is criminaliteit?
De grens tussen handelingen die wel of niet onder misdaden vallen is vaak ver weg van eenvoudig. Een
eenvoudige manier om misdaden te zien is door naar overtredingen van de wet te kijken. Alhoewel overtredingen
ook historisch en cultureel gezien verschillen. De manier waarop we tegen de samenleving (en dus tegen
criminaliteit) aankijken verschilt van mens tot mens, verandert over tijd en verschilt per cultuur.
Over de aard en omvang van het begrip zijn veel verschillende perspectieven geweest:
- Er werd vaak gesproken over een natuurlijke misdaad; een concept dat sterk gekoppeld was aan het
religieuze idee van zonde. Veel van de morele normen die in het strafrecht besloten liggen, zijn terug te
voeren op de tien geboden uit de Bijbel.
- Hierna werd criminaliteit meer los gezien van dergelijke religieuze connotaties en bracht het in verband
met culturele ontwikkeling. Criminaliteit was een normaal maatschappelijke verschijnsel. Hij zag
criminaliteit als een universele inbreuk op het collectieve moraal. Alleen door het kwaad aan te wijzen
herkennen we het goede, zo stelde hij. Het draagt dus bij aan de vorming van een collectief geweten.
- Een ander ging weer verder in op dit culturele idee en stelde in zijn visie dat criminaliteit een
subcategorie is van alle immorele en maatschappelijke schadelijke handelingen waartegen de
overheid door middel van straf optreedt. Hij bleef met deze visie wel in de buurt van het idee dat
criminaliteit zich richt op het moraal.
- Hierna ontstond het idee dat criminaliteit ook met gedrag te maken heeft. Criminologen dienen
algemene gedragsnormen te bestuderen. ‘Criminaliteit’ is slechts één van de vele vormen van regel
overtredend gedrag die het object van hun studie vormt. . Er werd gesteld dat het begrip sterk
afhankelijk is van tijd en cultuur (bijv. immigranten met botsende culturen).
- Hierna kwam een meer pluralistische kijk op normen en waarden. Namelijk dat sommige sociale
groepen hun normen aan anderen opleggen. Volgens hem kan je het begrip criminaliteit ook
vervangen door deviant gedrag (afwijkend gedrag).
- Het labelingsproces van criminaliteit verloopt volgens Becker in 3 fasen: regels maken, regels
toepassen en het krijgen van een etiket van een buitenstaander (gelabeld als crimineel gedrag).
- Black schrijft over criminaliteit als sociale controle dat criminelen het idee hebben dat ze iets goed
doen voor de maatschappij met hun daad. Hij beschrijft voorbeelden waarin mensen met het plegen van
delicten een verkeerde situatie recht proberen te zetten.
- Criminaliteit als een sociaal construct: Misdaad is iets dat het product is van cultureel gebonden sociale
interactie. De afkomst van labelen komt van ‘sociale constructionisme’: het idee dat misdaad als
andere sociaal fenomeen de uitkomst of product is van interactie en onderhandeling is tussen
mensen levende in complexe sociale groepen.
- Sutherland kwam met het begrip witteboordencriminaliteit: Niet alles wordt als crimineel gezien omdat
veel praktijken niet strafbaar waren. Ze stelden hiermee dus dat de strafrechtelijke definitie niet voldoet.
- Criminaliteit is dus een containerbegrip: waaronder zeer uiteenlopende handelingen vallen.
- De visie kan positief zijn (carnaval van de criminaliteit =; moedwillig doorbreken van normen,
uitlachen van autoriteiten en schijnbaar irrationeel gedrag wordt gevierd) en anderzijds heeft het iets
treurigs en negatiefs (zoals een junkie die steeds opgepakt wordt voor diefstel van een autoradio).
- Er zijn twee benaderingen op criminaliteit:
o Strafrecht: Misdaad is gedrag (een intentionele daad) in strijd met de wet
o Sociaal: Een misdaad is contextafhankelijk omdat het gaat om een proces van sociale interactie
Conclusie: Een strikte afbakening van het begrip criminaliteit is niet te geven; het ligt namelijk niet vast wat et
wordt verstaan over criminaliteit. De manier waarop we tegen de samenleving (en dus tegen criminaliteit)
aankijken verschilt van mens tot mens, verandert over tijd en verschilt per cultuur. In de meeste criminologische
theorieën wordt er van uitgegaan dat criminaliteit moreel verwerpelijk en maatschappelijk schadelijk
handelingen impliceert. Er wordt gesproken over neutraliseringstechnieken van sociale controle.
Datgene dat strafrechtelijk het zwaarst wordt gesanctioneerd (zoals drugs) loopt niet
parallel met wat de bevolking het ergst vindt (moord, verkrachting ect.).
1
Leerdoel 1: Wat is criminaliteit?
De grens tussen handelingen die wel of niet onder misdaden vallen is vaak ver weg van eenvoudig. Een
eenvoudige manier om misdaden te zien is door naar overtredingen van de wet te kijken. Alhoewel overtredingen
ook historisch en cultureel gezien verschillen. De manier waarop we tegen de samenleving (en dus tegen
criminaliteit) aankijken verschilt van mens tot mens, verandert over tijd en verschilt per cultuur.
Over de aard en omvang van het begrip zijn veel verschillende perspectieven geweest:
- Er werd vaak gesproken over een natuurlijke misdaad; een concept dat sterk gekoppeld was aan het
religieuze idee van zonde. Veel van de morele normen die in het strafrecht besloten liggen, zijn terug te
voeren op de tien geboden uit de Bijbel.
- Hierna werd criminaliteit meer los gezien van dergelijke religieuze connotaties en bracht het in verband
met culturele ontwikkeling. Criminaliteit was een normaal maatschappelijke verschijnsel. Hij zag
criminaliteit als een universele inbreuk op het collectieve moraal. Alleen door het kwaad aan te wijzen
herkennen we het goede, zo stelde hij. Het draagt dus bij aan de vorming van een collectief geweten.
- Een ander ging weer verder in op dit culturele idee en stelde in zijn visie dat criminaliteit een
subcategorie is van alle immorele en maatschappelijke schadelijke handelingen waartegen de
overheid door middel van straf optreedt. Hij bleef met deze visie wel in de buurt van het idee dat
criminaliteit zich richt op het moraal.
- Hierna ontstond het idee dat criminaliteit ook met gedrag te maken heeft. Criminologen dienen
algemene gedragsnormen te bestuderen. ‘Criminaliteit’ is slechts één van de vele vormen van regel
overtredend gedrag die het object van hun studie vormt. . Er werd gesteld dat het begrip sterk
afhankelijk is van tijd en cultuur (bijv. immigranten met botsende culturen).
- Hierna kwam een meer pluralistische kijk op normen en waarden. Namelijk dat sommige sociale
groepen hun normen aan anderen opleggen. Volgens hem kan je het begrip criminaliteit ook
vervangen door deviant gedrag (afwijkend gedrag).
- Het labelingsproces van criminaliteit verloopt volgens Becker in 3 fasen: regels maken, regels
toepassen en het krijgen van een etiket van een buitenstaander (gelabeld als crimineel gedrag).
- Black schrijft over criminaliteit als sociale controle dat criminelen het idee hebben dat ze iets goed
doen voor de maatschappij met hun daad. Hij beschrijft voorbeelden waarin mensen met het plegen van
delicten een verkeerde situatie recht proberen te zetten.
- Criminaliteit als een sociaal construct: Misdaad is iets dat het product is van cultureel gebonden sociale
interactie. De afkomst van labelen komt van ‘sociale constructionisme’: het idee dat misdaad als
andere sociaal fenomeen de uitkomst of product is van interactie en onderhandeling is tussen
mensen levende in complexe sociale groepen.
- Sutherland kwam met het begrip witteboordencriminaliteit: Niet alles wordt als crimineel gezien omdat
veel praktijken niet strafbaar waren. Ze stelden hiermee dus dat de strafrechtelijke definitie niet voldoet.
- Criminaliteit is dus een containerbegrip: waaronder zeer uiteenlopende handelingen vallen.
- De visie kan positief zijn (carnaval van de criminaliteit =; moedwillig doorbreken van normen,
uitlachen van autoriteiten en schijnbaar irrationeel gedrag wordt gevierd) en anderzijds heeft het iets
treurigs en negatiefs (zoals een junkie die steeds opgepakt wordt voor diefstel van een autoradio).
- Er zijn twee benaderingen op criminaliteit:
o Strafrecht: Misdaad is gedrag (een intentionele daad) in strijd met de wet
o Sociaal: Een misdaad is contextafhankelijk omdat het gaat om een proces van sociale interactie
Conclusie: Een strikte afbakening van het begrip criminaliteit is niet te geven; het ligt namelijk niet vast wat et
wordt verstaan over criminaliteit. De manier waarop we tegen de samenleving (en dus tegen criminaliteit)
aankijken verschilt van mens tot mens, verandert over tijd en verschilt per cultuur. In de meeste criminologische
theorieën wordt er van uitgegaan dat criminaliteit moreel verwerpelijk en maatschappelijk schadelijk
handelingen impliceert. Er wordt gesproken over neutraliseringstechnieken van sociale controle.
Datgene dat strafrechtelijk het zwaarst wordt gesanctioneerd (zoals drugs) loopt niet
parallel met wat de bevolking het ergst vindt (moord, verkrachting ect.).
1
