Aardrijkskunde samenvatting groep 7,8 deel 2 PABAO714X2

Aardrijkskunde samenvatting groep 7/8 deel 2

Les 1 Kringloop van het gesteente – endogene krachten

Endogene krachten: krachten die in de aardkorst werken, zoals de vorming van gebergten of het
wegzakken van stukken grond.

De aarde is opgebouwd uit drie lagen:

1. De kern
- binnenste laag van de aarde
- zeer hete bol
- binnenkern is vast materiaal  door de hoge druk kan hij niet smelten
- buitenkern is vloeibaar materiaal  bestaat uit ijzer en nikkel
2. De mantel (asthenosfeer)
- middelste laag van de aarde
- 80% van het totale volume van de aarde
- hoe dieper je de aarde ingaat, hoe warmer  daardoor smelt gesteente in de mantel
- vloeibaar  stroperige massa
3. De aardkorst (lithosfeer)
- dunne buitenkant van de aarde
- vast gesteente  gestold
- bestaat uit continentale en oceanische korst
- drijft op vloeibare mantel
- onder de oceanen is de korst dunner dan onder de continenten

Platentektoniek
Convectiestromen:
- Door het temperatuurverschil tussen de kern en de aardkorst is de mantel voortdurend in
beweging.
- Zorgen ervoor dat aardplaten verschuiven.
1. De platen drijven op het magma van de mantel.
2. Door de warmte vanuit de kern (bol) wordt het magma omhoog gestuwd en ontstaan er
stromingen in de mantel.
3. Deze stromen botsen tegen de aardkorst en buigen naar links en rechts.
4. Het magma koelt zich af en gaat weer terug naar de mantel.

Twee soorten platen
1. Continentale platen: ongeveer 40 km dik
2. Oceanische platen: ongeveer 7 km dik

, Tektonische platen – plaatbewegingen
1. Convergentie: platen die naar elkaar toe bewegen. Drie mogelijkheden:

- Botsing van twee continentale platen: er ontstaan plooiingen in de aardkorst.
 Gevolg: bergen. Bijvoorbeeld de Alpen, Himalaya, Rocky Mountains en Pyreneeën.

- Botsing van twee oceanische platen: subductie. De zwaarste en de oudste plaat schuift
onder de jonge plaat.
 Gevolg: diepzeetroggen in de subductiezone
 Gevolg: plooiing (gebergtes) van de rand van de oceanische plaat
 Gevolg: vulkanische eilanden, als de plaat in de aarde smelt, dan komt magma boven de
aardkorst. Zeer explosief

- Botsing van een continentale en oceanische plaat: subductie. De oceanische plaat zal onder
de continentale plaat schuiven
 Gevolg: heftige aardbevingen en vulkanisme.
 Gevolg: troggen in de subductiezone: smalle diepe kloven in de zeebodem. Op de
wereldkaarten worden deze aangeven in het donkerblauw.
 Gevolg: vulkanen op de rand van de continentale plaat. Zeer explosief.

2. Divergentie: twee oceanische platen drijven uit elkaar. Er ontstaat een ruimte tussen de platen en
die ruimte wordt gevuld met magma. Als magma aan de aardoppervlakte komt, stolt het.
 Gevolg: Mid-oceanische rug. Deze rug kan in de vorm van een eiland boven de zee uitkomen. Een
voorbeeld van zo’n eiland is IJsland.
 Gevolg rug: vulkaan. Eruptie is rustig.
 Gevolg: nieuw land bijvoorbeeld IJsland.

3. Transversaal: langs elkaar schuivende platen.
 Gevolg: aardbevingen, omdat de beweging veel wrijving oproept. De aardkorst scheurt zich en er
ontstaan breuken. Bijvoorbeeld de westkust van Verenigde Staten, vlakbij San Francisco.
- Bij een verticale breuk kunnen delen naar beneden zakken of juist naar boven worden geduwd.
Slenken een stuk van de aardkorst zakt naar beneden langs breuken.
Horsten: een stuk van de aardkorst wordt omhooggeduwd. Belangrijk als er in de ondergrond
delfstof zit.
 Gevolg: vulkanen. Mensen wonen dichtbij vulkanen, omdat de aswolken vruchtbaar zijn.