Samenvatting H3 - Inleiding organisatiekunde
3.1 inleiding
De organisatiestructuur laat zien hoe binnen de organisatie de functies zijn verdeeld, wie welke
bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft en hoe de coördinatie plaatsvindt.
Bij het vormgeven van de organisatiestructuur spelen dus drie elementen een rol: (1) de manier
waarop de functies (en daarbinnen de taken) worden verdeeld, een functieomschrijving (die bestaat uit
taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden) geeft de doelstellingen aan die bereikt moeten
worden, (2) de manier waarop de beslissingsbevoegdheden worden verdeeld (het gaat daarbij om het
vraagstuk van centralisatie en decentralisatie) en (3) de manier waarop de coördinatie gestalte krijgt
en er dus gecommuniceerd wordt.
Structure follows strategy (Chandler, 1962) stelt dat de vastgestelde strategie invloed heeft op de vast
te stellen structuur, deze wordt tevens beïnvloed door de interne mogelijkheden van de organisatie.
Organisaties zijn doelgerichte samenwerkingsverbanden waarbinnen mensen en middelen op
verschillende manieren in combinatie met elkaar kunnen worden ingezet (alternatieve wendbaarheid)
om zo doelgericht (effectief) mogelijk bezig te zijn. Daarnaast moet een organisatie zo efficiënt
mogelijk te werk gaan (met zo min mogelijk kosten het doel bereiken).
Het organisatieschema (ook organogram genoemd) is een vereenvoudigde weergave van de formele
functie- of taakverdeling.
De formele organisatiestructuur bestaat uit de officiële, door de leiding vastgestelde functie- en
taakverdeling, de bijbehorende bevoegdheden en verantwoordelijkheden en de manieren waarop de
communicatie plaatsvindt.
, Binnen de formele organisatiestructuur wordt onderscheid gemaakt van: (1) organieke structuur
(verschillende organen worden hier weergeven) en (2) personele structuur (ook namen van de chefs
van de afdelingen en de aantallen medewerkers per afdeling vermeld).
3.2 arbeidsverdeling (functie- en taakverdeling) en coördinatie
Bij het ontwerpen van een organisatiestructuur komen arbeidsverdeling en coördinatie bij elkaar.
Wanneer de arbeidsverdeling toeneemt neemt ook de noodzaak tot coördinatie toe. Coördinatie is
immers nodig om gelijk gerichtheid in de organisatie tot stand te brengen (alle neuzen dezelfde kant
op bestuursmotief.
Kostenmotief houdt in dat de organisatie zo goedkoop mogelijk diensten kan aanbieden.
Het sociale motief stelt dat functies een zekere aantrekkelijkheid moeten hebben.
Het maatschappelijk motief kan gezien worden als een aanvulling op her sociale motief, het duidt op
de eisen die de maatschappij (en daarbinnen met name de overheid) stelt aan de wijze waarop
functies vervuld worden.
De Arbowet is de afkorting van arbeidsomstandigheden en is een Nederlandse wet die regels bevat
voor werkgevers en werknemers om de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van werknemers en
zelfstandige ondernemers te bevorderen.
3.3 taakverdeling
Horizontale taakverdeling is de verdeling van functies (meestal afdelingen) op een bepaald niveau, en
binnen zo’n niveau over verschillende functionarissen.
Bij de indeling naar gelijksoortigheid (interne differentiatie) worden werkzaamheden samengevoegd
die naar hun aard bij elkaar of bij een deelproces binnen het totale bedrijfsgebeuren horen.
Van de indeling naar samenhang (interne specialisatie) is sprake als medewerkers van verschillende
disciplines bij elkaar worden gezet en samen de marktbewerking verzorgen van één product of een
productgroep.
De verticale taakverdeling is de verdeling van functies en bevoegdheden over verschillende
organisatieniveaus, en binnen die niveaus over verschillende functionarissen.
In beginsel kan iedere zakelijke organisatie een Raad van Commissarissen instellen en deze
opnemen in het organogram. De taak van een Raad van Commissarissen is om toezicht te houden op
het beleid van de directie en op de algemene gang van zaken in de organisatie. Om die taak uit te
kunnen voeren dient de Raad van Commissarissen te bestaan uit deskundigen uit verschillende
kennisgebieden.
Bij structuurvennootschappen is een Raad van Commissarissen verplicht, evenals een
ondernemingsraad. Een structuurvennootschap is een grote vennootschap, een NV of BV met een
personeelsbestand van minimaal 100 medewerkers en een aandelenkapitaal (met inbegrip van
reserves) van minimaal 16 miljoen euro.
De Raad van Commissarissen van structuurvennootschappen heeft naast de toezichthoudende
functie ook een aantal extra taken. De benoeming en het ontslag van de directie, de vaststelling van
de jaarrekening en het goedkeuren van belangrijke besluiten.
In organisaties met een publiekrechtelijk karakter wordt de Raad van Commissarissen ook wel de
Raad van Toezicht genoemd.
3.1 inleiding
De organisatiestructuur laat zien hoe binnen de organisatie de functies zijn verdeeld, wie welke
bevoegdheden en verantwoordelijkheden heeft en hoe de coördinatie plaatsvindt.
Bij het vormgeven van de organisatiestructuur spelen dus drie elementen een rol: (1) de manier
waarop de functies (en daarbinnen de taken) worden verdeeld, een functieomschrijving (die bestaat uit
taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden) geeft de doelstellingen aan die bereikt moeten
worden, (2) de manier waarop de beslissingsbevoegdheden worden verdeeld (het gaat daarbij om het
vraagstuk van centralisatie en decentralisatie) en (3) de manier waarop de coördinatie gestalte krijgt
en er dus gecommuniceerd wordt.
Structure follows strategy (Chandler, 1962) stelt dat de vastgestelde strategie invloed heeft op de vast
te stellen structuur, deze wordt tevens beïnvloed door de interne mogelijkheden van de organisatie.
Organisaties zijn doelgerichte samenwerkingsverbanden waarbinnen mensen en middelen op
verschillende manieren in combinatie met elkaar kunnen worden ingezet (alternatieve wendbaarheid)
om zo doelgericht (effectief) mogelijk bezig te zijn. Daarnaast moet een organisatie zo efficiënt
mogelijk te werk gaan (met zo min mogelijk kosten het doel bereiken).
Het organisatieschema (ook organogram genoemd) is een vereenvoudigde weergave van de formele
functie- of taakverdeling.
De formele organisatiestructuur bestaat uit de officiële, door de leiding vastgestelde functie- en
taakverdeling, de bijbehorende bevoegdheden en verantwoordelijkheden en de manieren waarop de
communicatie plaatsvindt.
, Binnen de formele organisatiestructuur wordt onderscheid gemaakt van: (1) organieke structuur
(verschillende organen worden hier weergeven) en (2) personele structuur (ook namen van de chefs
van de afdelingen en de aantallen medewerkers per afdeling vermeld).
3.2 arbeidsverdeling (functie- en taakverdeling) en coördinatie
Bij het ontwerpen van een organisatiestructuur komen arbeidsverdeling en coördinatie bij elkaar.
Wanneer de arbeidsverdeling toeneemt neemt ook de noodzaak tot coördinatie toe. Coördinatie is
immers nodig om gelijk gerichtheid in de organisatie tot stand te brengen (alle neuzen dezelfde kant
op bestuursmotief.
Kostenmotief houdt in dat de organisatie zo goedkoop mogelijk diensten kan aanbieden.
Het sociale motief stelt dat functies een zekere aantrekkelijkheid moeten hebben.
Het maatschappelijk motief kan gezien worden als een aanvulling op her sociale motief, het duidt op
de eisen die de maatschappij (en daarbinnen met name de overheid) stelt aan de wijze waarop
functies vervuld worden.
De Arbowet is de afkorting van arbeidsomstandigheden en is een Nederlandse wet die regels bevat
voor werkgevers en werknemers om de gezondheid, de veiligheid en het welzijn van werknemers en
zelfstandige ondernemers te bevorderen.
3.3 taakverdeling
Horizontale taakverdeling is de verdeling van functies (meestal afdelingen) op een bepaald niveau, en
binnen zo’n niveau over verschillende functionarissen.
Bij de indeling naar gelijksoortigheid (interne differentiatie) worden werkzaamheden samengevoegd
die naar hun aard bij elkaar of bij een deelproces binnen het totale bedrijfsgebeuren horen.
Van de indeling naar samenhang (interne specialisatie) is sprake als medewerkers van verschillende
disciplines bij elkaar worden gezet en samen de marktbewerking verzorgen van één product of een
productgroep.
De verticale taakverdeling is de verdeling van functies en bevoegdheden over verschillende
organisatieniveaus, en binnen die niveaus over verschillende functionarissen.
In beginsel kan iedere zakelijke organisatie een Raad van Commissarissen instellen en deze
opnemen in het organogram. De taak van een Raad van Commissarissen is om toezicht te houden op
het beleid van de directie en op de algemene gang van zaken in de organisatie. Om die taak uit te
kunnen voeren dient de Raad van Commissarissen te bestaan uit deskundigen uit verschillende
kennisgebieden.
Bij structuurvennootschappen is een Raad van Commissarissen verplicht, evenals een
ondernemingsraad. Een structuurvennootschap is een grote vennootschap, een NV of BV met een
personeelsbestand van minimaal 100 medewerkers en een aandelenkapitaal (met inbegrip van
reserves) van minimaal 16 miljoen euro.
De Raad van Commissarissen van structuurvennootschappen heeft naast de toezichthoudende
functie ook een aantal extra taken. De benoeming en het ontslag van de directie, de vaststelling van
de jaarrekening en het goedkeuren van belangrijke besluiten.
In organisaties met een publiekrechtelijk karakter wordt de Raad van Commissarissen ook wel de
Raad van Toezicht genoemd.
