Samenvatting Gemotiveerd leren en lesgeven hoofdstuk 2
De rol van de leraar in het bieden van autonomie
2.1 Wat is autonomie?
Zelfdeterminatietheorie → gaat ervan uit dat mensen van nature gericht zijn op groei en
ontwikkeling, dat zij het vermogen hebben om te kiezen en zelf hun handelen te bepalen
vanuit authentieke behoeften. Een optimale ontwikkeling van binnenuit is alleen
mogelijk als er aan de drie basisbehoeften wordt voldaan (RCA), er ontstaat dan
intrinsieke motivatie.
Autonomie → primair. Het gevoel dat je je handelingen zelf kiest en deze keuze
voortdurend ondersteunt. Hoge graad van flexibiliteit tijdens de handeling en geen druk
van buitenaf. Sterk verbonden met structuur, structuur geeft leerlingen het gevoel dat zij
zelf controle hebben over hun opdrachten. Autonomie is géén synoniem voor
onafhankelijkheid of zelfstandigheid, autonomie gaat om een vrije keuze.
2.2 Aspecten van autonomie
Wanneer de volgende vier aspecten ervaren worden, is er sprake van autonomie:
o Keuze → aanbieden van keuzes verhoogt de intrinsieke motivatie. Keuzes moeten
afgestemd zijn op het ontwikkelingsgebied. Er wordt gesproken van echte keuzes
wanneer deze in overeenstemming zijn met de behoeften, opvattingen en
waarden. Een oneindig aantal keuzes zorgt voor demotivatie.
Zelfdeterminatietheorie:
Optiekeuzes → beperkt aantal keuzes die iemand anders aanbiedt. Geen
garantie voor motivatie.
Actiekeuzes → leerlingen bepalen zelf of zij meedoen met de activiteit.
Geheel vrije keuze. Meer positieve invloed op de intrinsieke motivatie.
o Innerlijke bekrachtiging → zelf kiezen voor datgene wat je doet. ‘Ja’ zeggen tegen
een opdracht, omdat je het écht wil. Innerlijke bekrachtiging leidt tot flow/drive
(enorme betrokkenheid).
o Flexibiliteit → Neotene trek/drive: eigenschap waarover een kind bij de geboorte
beschikt en die hem/haar aanzetten om zichzelf verder te ontwikkelen tot een
gezonde en evenwichtige persoon. Flexibiliteit is het meest zichtbaar bij jonge
kinderen, jonge kinderen zien vooral mogelijkheden en geen beperkingen.
Flexibiliteit binnen een opdracht: zijwegen verkennen, komen tot een ander
eindproduct etc.
o Weinig druk → het is belangrijk dat de leerling zelf eigenaar blijft van het
leerproces en geen druk van buitenaf ervaart. Zelfdeterminatietheorie: leerlingen
betrekken bij wat ze doen erg belangrijk. Vertrouwen hebben in leerling. Manier
waarop er met cijfergegevens wordt omgegaan erg bepalend. Laat leerlingen
inspraak hebben in het bepalen van deadlines en de manier van toetsing. Druk
zorgt ervoor dat bepaald gedrag slechts tijdelijk wordt volgehouden. Externe
beloningen (bijvoorbeeld stickers) verruilen intrinsieke motivatie voor extrinsieke
motivatieafhankelijkheid. Belonen en straffen hoort bij extrinsieke motivatie.
De rol van de leraar in het bieden van autonomie
2.1 Wat is autonomie?
Zelfdeterminatietheorie → gaat ervan uit dat mensen van nature gericht zijn op groei en
ontwikkeling, dat zij het vermogen hebben om te kiezen en zelf hun handelen te bepalen
vanuit authentieke behoeften. Een optimale ontwikkeling van binnenuit is alleen
mogelijk als er aan de drie basisbehoeften wordt voldaan (RCA), er ontstaat dan
intrinsieke motivatie.
Autonomie → primair. Het gevoel dat je je handelingen zelf kiest en deze keuze
voortdurend ondersteunt. Hoge graad van flexibiliteit tijdens de handeling en geen druk
van buitenaf. Sterk verbonden met structuur, structuur geeft leerlingen het gevoel dat zij
zelf controle hebben over hun opdrachten. Autonomie is géén synoniem voor
onafhankelijkheid of zelfstandigheid, autonomie gaat om een vrije keuze.
2.2 Aspecten van autonomie
Wanneer de volgende vier aspecten ervaren worden, is er sprake van autonomie:
o Keuze → aanbieden van keuzes verhoogt de intrinsieke motivatie. Keuzes moeten
afgestemd zijn op het ontwikkelingsgebied. Er wordt gesproken van echte keuzes
wanneer deze in overeenstemming zijn met de behoeften, opvattingen en
waarden. Een oneindig aantal keuzes zorgt voor demotivatie.
Zelfdeterminatietheorie:
Optiekeuzes → beperkt aantal keuzes die iemand anders aanbiedt. Geen
garantie voor motivatie.
Actiekeuzes → leerlingen bepalen zelf of zij meedoen met de activiteit.
Geheel vrije keuze. Meer positieve invloed op de intrinsieke motivatie.
o Innerlijke bekrachtiging → zelf kiezen voor datgene wat je doet. ‘Ja’ zeggen tegen
een opdracht, omdat je het écht wil. Innerlijke bekrachtiging leidt tot flow/drive
(enorme betrokkenheid).
o Flexibiliteit → Neotene trek/drive: eigenschap waarover een kind bij de geboorte
beschikt en die hem/haar aanzetten om zichzelf verder te ontwikkelen tot een
gezonde en evenwichtige persoon. Flexibiliteit is het meest zichtbaar bij jonge
kinderen, jonge kinderen zien vooral mogelijkheden en geen beperkingen.
Flexibiliteit binnen een opdracht: zijwegen verkennen, komen tot een ander
eindproduct etc.
o Weinig druk → het is belangrijk dat de leerling zelf eigenaar blijft van het
leerproces en geen druk van buitenaf ervaart. Zelfdeterminatietheorie: leerlingen
betrekken bij wat ze doen erg belangrijk. Vertrouwen hebben in leerling. Manier
waarop er met cijfergegevens wordt omgegaan erg bepalend. Laat leerlingen
inspraak hebben in het bepalen van deadlines en de manier van toetsing. Druk
zorgt ervoor dat bepaald gedrag slechts tijdelijk wordt volgehouden. Externe
beloningen (bijvoorbeeld stickers) verruilen intrinsieke motivatie voor extrinsieke
motivatieafhankelijkheid. Belonen en straffen hoort bij extrinsieke motivatie.
