Fia 1.1
Uitwerking colleges,
leesvragen, groepsopdracht en
individuele schrijfopdracht
Sabine van Rooy
,Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Inhoud
Dag 1 ...................................................................................................................................................... 2
College 1 ............................................................................................................................................ 2
Leesvragen dag 1 ............................................................................................................................. 4
Dag 2 ...................................................................................................................................................... 6
College 2: ........................................................................................................................................... 6
Leesvragen dag 2 ............................................................................................................................. 9
Practicum 2: ..................................................................................................................................... 11
Dag 3 .................................................................................................................................................... 12
College 3 Een kwestie van medicalisering of normalisering: ................................................... 12
Leesvragen dag 3: .......................................................................................................................... 15
Practicum 3: ..................................................................................................................................... 17
College Maurice Wasserman:....................................................................................................... 17
Veldnotities .......................................................................................................................................... 18
Groepsopdracht .................................................................................................................................. 20
Individuele schrijfopdracht ................................................................................................................. 32
,Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Dag 1
College 1
- Zelftechieken: bijvoorbeeld een dagboek schrijven -> dingen die jezelf doet om
gezonder en beter te maken.
- Wat is beschaving? Norbert Elias -> vervangen door Ivan Illich & medicaliseringsdebat.
- Quantified self en medicalisering
Veel variabelen
Bijvoorbeeld eerst kinderen bij de moeder en nu wordt dat uit handen genomen
Aanpassingen op school
Botox, oplossingen kaal, rimpels etc.
- Debat over medicalisering en medische macht:
Medicalisering gaat over het proces waarin non-medische problemen benaderd gaan
worden als medische problemen, meestal in termen van ziekte en stoornis (Conrad,
1992)
Uitbreiden van medische macht gaat volgens critici ten koste van autonomie, zelfzorg
en collectieve actie
- Medicalisering is een vorm van macht
- Maar wat is medische macht, wie heeft die macht? Doktoren, bureaucraten, technici,
zelfmeters, bedrijven
- Hoe raak je betrokken? Anne Wright & personal science
- Ivan Illich (1926-2002)
Kritiek op moderne geïndustrialiseerde samenleving: school maakt mensen
dom (je leert niet zelf nadenken), gemotoriseerd transport tast benen en
leefomgeving aan en geneeskunde maakt mensen ziek.
Gezondheid een deugd: Gezondheid betekent een proces van aanpassing, het
is niet het resultaat van een instinct, maar van een zelfstandige, en toch
cultureel bepaalde reactie op een maatschappelijk geschapen werkelijkheid.
Gezondheid duidt het vermogen aan, zich aan te passen aan veranderingen in
het milieu, aan opgroeien en ouder worden, aan genezen als men door ziekte
of letsel getroffen is, aan lijden en aan het rustig afwachten van de dood.
Nemesis bij de Grieken: Goddelijke wraak of antwoord van de natuur op de
hoogmoed van mensen.
Medische nemesis bij Illich: antwoord van organismen op medische hoogmoed
en onteigenen van gezondheid door medische macht. (grenzen aan de
geneeskunde)
Iatrogenese:
Iatro = medisch
Genese = geboorte
3 soorten iatrogene schade: klinisch, sociaal en structureel (cultureel)
Klinische iatrogene schade:
Slordigheid
Grootschalig knippen van amandelen (tonsillectomie)
Chemotherapie (levensreddend, maar ook heel schadelijk)
Het ontstaan van therapieresistente bacteriën. (door gebruik antibiotica)
Er ontstaan nieuwe gebreken
Van ethisch naar een technisch probleem:
o De arts werd van handswerkman met een vaardigheid tot een
technicus die wetenschappelijke regels volgde.
o Wat vroeger misbruik van vertrouwen was geweest of een
morele fout kan nu verklaard worden als toevallige storing van
apparatuur of een tekortschieten van bedienend personeel.
Sociale iatrogene schade: medicalisering
, Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Geneeskunde ondermijnt het totale sociale milieu waarin mensen voor
zichzelf kunnen zorgen en goed kunnen leven.
Dokters beschermen een destructieve sociale orde (denk aan grote
fabrieken vroeger -> verdoezelen de slechte leefomstandigheden)
Leven als medisch probleem (je geeft de controle teveel uit handen)
Morele vraagstukken worden medisch-technische vragen
(arbeidsongeschiktheidsverklaring)
Structurele iatrogene schade:
Het medisch bedrijf neemt de wil van de mensen weg om de realiteit te
aanvaarden (lijden, pijn, verval en dood worden niet geaccepteerd).
Medicalisering gaat ten koste van levenskunst
Leven met vergankelijkheid en dood (we willen liever eeuwig jong
blijven)
Medicalisering volgens Illich is een vorm van iatrogene schade:
Medicalisering (vorm iatrogene schade) van het gewone leven leidt tot
sociale en structurele schade:
o Medici leiden aandacht af van ongezond milieu en politieke actie
o Verlies van zelfzorg en autonomie van mensen
o Medisch monopoly over maatschappelijke en morele
vraagstukken
Verlies van andere culturele bronnen voor levenskunst
3 discussies over medicalisering:
Geen passieve ontvangers van medicalisering (probleem zien als
medisch probleem)
Positieve gezondheid?
o Gezondheid als het vermogen je aan te passen en je eigen regie
te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele
uitdagingen van het leven.
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen
Vrouwen geen passieve slachtoffers: medicalisering van meopause en
voortplanting.
- Analyse:
Alle dagboeken van je werkgroep samen vormen bevindingen over de app
Je bevindingen ga je analyseren vanuit 2 perspectieven: Illich en
medicaliseringsdebat en Foucault en normalisering
Iatrogene schade: gezondheid, sociaal en cultureel
Draagt de app bij aan medicalisering van het alledaagse? Welke betekenis van
medicalisering? Verandert er iets in wat Illich gezondheid als deugt noemt?
Uitwerking colleges,
leesvragen, groepsopdracht en
individuele schrijfopdracht
Sabine van Rooy
,Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Inhoud
Dag 1 ...................................................................................................................................................... 2
College 1 ............................................................................................................................................ 2
Leesvragen dag 1 ............................................................................................................................. 4
Dag 2 ...................................................................................................................................................... 6
College 2: ........................................................................................................................................... 6
Leesvragen dag 2 ............................................................................................................................. 9
Practicum 2: ..................................................................................................................................... 11
Dag 3 .................................................................................................................................................... 12
College 3 Een kwestie van medicalisering of normalisering: ................................................... 12
Leesvragen dag 3: .......................................................................................................................... 15
Practicum 3: ..................................................................................................................................... 17
College Maurice Wasserman:....................................................................................................... 17
Veldnotities .......................................................................................................................................... 18
Groepsopdracht .................................................................................................................................. 20
Individuele schrijfopdracht ................................................................................................................. 32
,Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Dag 1
College 1
- Zelftechieken: bijvoorbeeld een dagboek schrijven -> dingen die jezelf doet om
gezonder en beter te maken.
- Wat is beschaving? Norbert Elias -> vervangen door Ivan Illich & medicaliseringsdebat.
- Quantified self en medicalisering
Veel variabelen
Bijvoorbeeld eerst kinderen bij de moeder en nu wordt dat uit handen genomen
Aanpassingen op school
Botox, oplossingen kaal, rimpels etc.
- Debat over medicalisering en medische macht:
Medicalisering gaat over het proces waarin non-medische problemen benaderd gaan
worden als medische problemen, meestal in termen van ziekte en stoornis (Conrad,
1992)
Uitbreiden van medische macht gaat volgens critici ten koste van autonomie, zelfzorg
en collectieve actie
- Medicalisering is een vorm van macht
- Maar wat is medische macht, wie heeft die macht? Doktoren, bureaucraten, technici,
zelfmeters, bedrijven
- Hoe raak je betrokken? Anne Wright & personal science
- Ivan Illich (1926-2002)
Kritiek op moderne geïndustrialiseerde samenleving: school maakt mensen
dom (je leert niet zelf nadenken), gemotoriseerd transport tast benen en
leefomgeving aan en geneeskunde maakt mensen ziek.
Gezondheid een deugd: Gezondheid betekent een proces van aanpassing, het
is niet het resultaat van een instinct, maar van een zelfstandige, en toch
cultureel bepaalde reactie op een maatschappelijk geschapen werkelijkheid.
Gezondheid duidt het vermogen aan, zich aan te passen aan veranderingen in
het milieu, aan opgroeien en ouder worden, aan genezen als men door ziekte
of letsel getroffen is, aan lijden en aan het rustig afwachten van de dood.
Nemesis bij de Grieken: Goddelijke wraak of antwoord van de natuur op de
hoogmoed van mensen.
Medische nemesis bij Illich: antwoord van organismen op medische hoogmoed
en onteigenen van gezondheid door medische macht. (grenzen aan de
geneeskunde)
Iatrogenese:
Iatro = medisch
Genese = geboorte
3 soorten iatrogene schade: klinisch, sociaal en structureel (cultureel)
Klinische iatrogene schade:
Slordigheid
Grootschalig knippen van amandelen (tonsillectomie)
Chemotherapie (levensreddend, maar ook heel schadelijk)
Het ontstaan van therapieresistente bacteriën. (door gebruik antibiotica)
Er ontstaan nieuwe gebreken
Van ethisch naar een technisch probleem:
o De arts werd van handswerkman met een vaardigheid tot een
technicus die wetenschappelijke regels volgde.
o Wat vroeger misbruik van vertrouwen was geweest of een
morele fout kan nu verklaard worden als toevallige storing van
apparatuur of een tekortschieten van bedienend personeel.
Sociale iatrogene schade: medicalisering
, Filosofie in Actie
Sabine van Rooij
Geneeskunde ondermijnt het totale sociale milieu waarin mensen voor
zichzelf kunnen zorgen en goed kunnen leven.
Dokters beschermen een destructieve sociale orde (denk aan grote
fabrieken vroeger -> verdoezelen de slechte leefomstandigheden)
Leven als medisch probleem (je geeft de controle teveel uit handen)
Morele vraagstukken worden medisch-technische vragen
(arbeidsongeschiktheidsverklaring)
Structurele iatrogene schade:
Het medisch bedrijf neemt de wil van de mensen weg om de realiteit te
aanvaarden (lijden, pijn, verval en dood worden niet geaccepteerd).
Medicalisering gaat ten koste van levenskunst
Leven met vergankelijkheid en dood (we willen liever eeuwig jong
blijven)
Medicalisering volgens Illich is een vorm van iatrogene schade:
Medicalisering (vorm iatrogene schade) van het gewone leven leidt tot
sociale en structurele schade:
o Medici leiden aandacht af van ongezond milieu en politieke actie
o Verlies van zelfzorg en autonomie van mensen
o Medisch monopoly over maatschappelijke en morele
vraagstukken
Verlies van andere culturele bronnen voor levenskunst
3 discussies over medicalisering:
Geen passieve ontvangers van medicalisering (probleem zien als
medisch probleem)
Positieve gezondheid?
o Gezondheid als het vermogen je aan te passen en je eigen regie
te voeren in het licht van de sociale, fysieke en emotionele
uitdagingen van het leven.
Sociaaleconomische gezondheidsverschillen
Vrouwen geen passieve slachtoffers: medicalisering van meopause en
voortplanting.
- Analyse:
Alle dagboeken van je werkgroep samen vormen bevindingen over de app
Je bevindingen ga je analyseren vanuit 2 perspectieven: Illich en
medicaliseringsdebat en Foucault en normalisering
Iatrogene schade: gezondheid, sociaal en cultureel
Draagt de app bij aan medicalisering van het alledaagse? Welke betekenis van
medicalisering? Verandert er iets in wat Illich gezondheid als deugt noemt?
