samenvatting H1 prehistorie en oudheid MEMO havo 4

Hoofdstuk 1 prehistorie en oudheid
1.1 de agrarische revolutie
de moderne mens
140.000 v.C. ontstond in Afrika de nieuwe diersoort: homo sapiens, de
moderne mens. Hij trok rond 100.000 v.C. naar Azië en rond 40.000 v.C. naar
Europa. Jagers-verzamelaars waren bijna altijd nomaden: zodra er geen voedsel
meer te vinden was trokken ze verder, leefden in groep van 20/30.
De agrarische revolutie
Tussen 9000 en 6000 v.C. ontstonden in het Midden-Oosten
landbouwsamenlevingen. Rond 7000 v.C. verspreidde het zich naar Noord-
Afrika en rond 6000 v.C. naar Europa. De overgang naar een boerenbestaan is
een van de belangrijkste gebeurtenissen geweest in de prehistorie. 7500 v.C.
begonnen ze met veeteelt. Door de grote gevolgen van het boerenbestaan
spreken we van een agrarische revolutie. Overschakeling van zwervend naar
gevestigd. Een ander gevolg was snelle bevolkingsgroei. Doordat boeren veel
mensen konden onderhouden kwamen er grote dorpen. De nieuwe levenswijze
stimuleerde de uitvinding van nieuwe technieken.
Nadelen
De mensen die van de landbouw leefden waren ongezond. Ze leden vaker aan
ziektes etc. Boeren verrichtte zwaar werk, en zodra er een misoogst was
dreigde er hongersnood. Doordat bevolking dicht op elkaar kwam was er risico
op ziekten en het vee bracht ook ziekten mee.
Ongelijkheid
Sommige boeren waren succesvoller dan de andere waardoor er verschillen
kwam in rijkdom, macht en aanzien. Voor het eerst ontstond er een hiërarchie,
wat nooit meer zal verdwijnen.
Ontstaan van steden en het schrift
3300 v.C. ontstonden de eerste steden. De goede oogsten in Mesopotamië had
belangrijke gevolgen. Ten eerste kon de bevolking groeien en zo ontstonden er
steden. Ten tweede hoefde niet iedereen zich bezig te houden met
voedselvoorziening. Waardoor er nieuwe beroepen ontstonden. Kooplieden
vormden een welvarende en invloedrijke groep. Mensen die zich specialiseerde
in contact met goden waren de priesters. In de stedelijke gemeenschappen

, ontstonden sociale lagen, die van elkaar verschilden in rijkdom en macht.
Onderaan de boeren, het grootste deel van de bevolking.
Bestuur
De bestuurders van steden handhaafden orde, beschermden de stad tegen
vijanden en onderhielden waterwerken. Er werden dijken gebouwd om dorpen
te beschermen. Na een tijd werd een van de bestuurders koning en werd zijn
positie erfelijk.
Andere gebieden
Tussen 2700 en 300 v.C. verschenen ook in andere gebieden in de wereld
vruchtbare grond.
Schrift
3300 v.C. werd het eerste schrift uitgevonden. Om een stad te besturen is het
handig om dingen vast te kunnen leggen. Met de uitvinding van het schrift
verlieten de Soemeriërs als eersten de prehistorie. Egypte volgde in 3100 v.C.. In
Nederland werd het schrift voor het eerst gebruikt in 50 v.C. met komst van de
romeinen. Het schrift werd een essentieel onderdeel van de menselijke cultuur.
1.2 machtige rijken in het Midden-Oosten
de vroegste staten
een Egyptisch rijk was ontstaan 3100 v.C. toen het noordelijke en zuidelijke deel
van het nijlgebied werden verenigd. Het was de eerste staat ter wereld.
Een gebied met een centraal bestuur
Een staat is een afgebakend gebied met een centraal bestuur. Een staat heeft
ook een rechtssysteem dat voor het hele gebied geldt. De farao was de hoogste
rechterlijke macht, want hij was een god en wist wat juist was. In een staat mag
alleen de overheid geweld gebruiken. De overheid heeft geweldsmonopolie. De
farao was ook veranderd woordelijk voor de verdeling van de grenzen van de
staat.
De rol van ambtenaren
Boeren moesten een deel van hun oogst afdragen aan de farao. Hiermee
betaalde de farao zijn ambtenaren, soldaten en alle arbeiders. De ambtenaren
waren onmisbaar voor de farao daarom beloonde hij hun goed. Wanneer een