Lindenbaum-Cohen = Een duidelijk voorbeeld waarbij de Hoge Raad een
herformulering werd gegeven die in feite een nieuwe rechtsregel opleverde.
Als gevolg van dit arrest werd het begrip onrechtmatige daad verder uitgewerkt,
waardoor het niet meer enkel mogelijk was om een onrechtmatige daad aan te
nemen bij een strijd met de wet.
Cohen had een werknemer van Lindenbaum omgekocht voor bedrijfsspionage, toen
Lindenbaum daarachter kwam wou hij een vergoeding van zijn schade, maar volgens
de jurisprudentie die toen gold had Cohen niet onregelmatig gehandeld. Er was geen
bepaling die het omkopen van werknemers verbood dus niet tegen de wet. Elke
‘onrechtmatige daad’ moest worden vergoed, maar in die tijd alleen als het tegen de
geschreven wet was.
Het probleem met de vordering van Lindenbaum was dat de bedrijfsspionage van
Cohen niet in strijd met de wet was. Volgens de dan heersende vaste rechtspraak
kon van onrechtmatige daad alleen sprake zijn als iemand handelde in strijd met een
rechtsplicht. Door de Lindenbaum-Cohen zaak werd het begrip ‘onrechtmatige daad
verruimd, waardoor handelen in strijden met normen van ongeschreven recht ook
strafbaar werd.
HBU-Saladin = ‘Het is dus niet een algemene regel die de rechtsbetrekking tussen
partijen bepaalt, maar een contextueel bepaalde norm’
De redelijkheid en billijkheid kunnen een beperkende werking hebben.
Saladin kreeg ongevraagd beleggingsadvies van zijn bank, HBU waardoor hij de
bank opdracht geeft om aandelen te kopen. De aankoop wordt een ramp en Saladin
beroept zich op de clausule om onder aansprakelijkheid voor de schade uit te
komen. Saladin spreekt HBU tot vergoeding van de beleggingsschade aan. De bank
verweert zich onder meer met een beroep op de overeenkomst tussen HBU en
Saladin, die door Saladin was ondertekend en waarin door HBU werd bepaald:
“Hoewel de ons ten dienste staande informaties over Savard en Hart gunstig luiden
kunnen wij echter generlei aansprakelijkheid voor deze transactie op ons nemen”
De HR oordeelt dat de vraag om een exoneratieclausule (= clausule die
aansprakelijkheid beperkt of uitsluit) niet zomaar kan worden beantwoord, maar dat
er veel omstandigheden spelen.
de zwaarte van de schuld, met daarbij de aard en ernst van de belangen
de aard en verdere inhoud van de overeenkomst
de maatschappelijke positie en de onderlinge verhouding van partijen
de wijze waarop het beding tot stand is gekomen
de mate waarin de wederpartij van strekking van het beding op de hoogte was
De Hoge Raad oordeelt aan de hand van deze vijf omstandigheden dat HBU een
geslaagd beroep op het exoneratiebeding kan doen.
Haviltex = Maakte duidelijk hoe belangrijk de concrete omstandigheden van het
geval zijn bij de uitleg van overeenkomsten
Bij de totstandkoming van een overeenkomst staat niet de zuiver taalkundige uitleg,
maar de bedoeling van de partijen centraal, dit wordt ook wel de Haviltex-formule
genoemd.
Ernst en Langerwerf verkopen op 2 februari 1976 aan Haviltex een machine met de
overeenkomst: “Tot eind 1976 heeft de koper recht de machine terug te geven voor
$20.000 exclusief BTW”. Op 16 juni wil Haviltex de machine teruggeven en verzoekt
terugbetaling van de koopsom. De verkopers accepteerde dit echter niet omdat
Haviltex geen goede reden aangaf over waarom hij de machine terug wilde geven.
herformulering werd gegeven die in feite een nieuwe rechtsregel opleverde.
Als gevolg van dit arrest werd het begrip onrechtmatige daad verder uitgewerkt,
waardoor het niet meer enkel mogelijk was om een onrechtmatige daad aan te
nemen bij een strijd met de wet.
Cohen had een werknemer van Lindenbaum omgekocht voor bedrijfsspionage, toen
Lindenbaum daarachter kwam wou hij een vergoeding van zijn schade, maar volgens
de jurisprudentie die toen gold had Cohen niet onregelmatig gehandeld. Er was geen
bepaling die het omkopen van werknemers verbood dus niet tegen de wet. Elke
‘onrechtmatige daad’ moest worden vergoed, maar in die tijd alleen als het tegen de
geschreven wet was.
Het probleem met de vordering van Lindenbaum was dat de bedrijfsspionage van
Cohen niet in strijd met de wet was. Volgens de dan heersende vaste rechtspraak
kon van onrechtmatige daad alleen sprake zijn als iemand handelde in strijd met een
rechtsplicht. Door de Lindenbaum-Cohen zaak werd het begrip ‘onrechtmatige daad
verruimd, waardoor handelen in strijden met normen van ongeschreven recht ook
strafbaar werd.
HBU-Saladin = ‘Het is dus niet een algemene regel die de rechtsbetrekking tussen
partijen bepaalt, maar een contextueel bepaalde norm’
De redelijkheid en billijkheid kunnen een beperkende werking hebben.
Saladin kreeg ongevraagd beleggingsadvies van zijn bank, HBU waardoor hij de
bank opdracht geeft om aandelen te kopen. De aankoop wordt een ramp en Saladin
beroept zich op de clausule om onder aansprakelijkheid voor de schade uit te
komen. Saladin spreekt HBU tot vergoeding van de beleggingsschade aan. De bank
verweert zich onder meer met een beroep op de overeenkomst tussen HBU en
Saladin, die door Saladin was ondertekend en waarin door HBU werd bepaald:
“Hoewel de ons ten dienste staande informaties over Savard en Hart gunstig luiden
kunnen wij echter generlei aansprakelijkheid voor deze transactie op ons nemen”
De HR oordeelt dat de vraag om een exoneratieclausule (= clausule die
aansprakelijkheid beperkt of uitsluit) niet zomaar kan worden beantwoord, maar dat
er veel omstandigheden spelen.
de zwaarte van de schuld, met daarbij de aard en ernst van de belangen
de aard en verdere inhoud van de overeenkomst
de maatschappelijke positie en de onderlinge verhouding van partijen
de wijze waarop het beding tot stand is gekomen
de mate waarin de wederpartij van strekking van het beding op de hoogte was
De Hoge Raad oordeelt aan de hand van deze vijf omstandigheden dat HBU een
geslaagd beroep op het exoneratiebeding kan doen.
Haviltex = Maakte duidelijk hoe belangrijk de concrete omstandigheden van het
geval zijn bij de uitleg van overeenkomsten
Bij de totstandkoming van een overeenkomst staat niet de zuiver taalkundige uitleg,
maar de bedoeling van de partijen centraal, dit wordt ook wel de Haviltex-formule
genoemd.
Ernst en Langerwerf verkopen op 2 februari 1976 aan Haviltex een machine met de
overeenkomst: “Tot eind 1976 heeft de koper recht de machine terug te geven voor
$20.000 exclusief BTW”. Op 16 juni wil Haviltex de machine teruggeven en verzoekt
terugbetaling van de koopsom. De verkopers accepteerde dit echter niet omdat
Haviltex geen goede reden aangaf over waarom hij de machine terug wilde geven.
