Casus 3: Stemmingsstoornissen
Leerdoel: Neurobiologie (unipolaire stoornis)
Serotinerge systeem
De serotenerge neuronen bevinden zich in de raphe nuclei en de medulla oblongata. Ze lopen onder
andere naar de PFC, thalamus en het cerebellum. Ze hebben invloed op stemming, slaap, emoties,
seksuele activiteit, eetlust en verslaving. Serotonine is een belangrijke regulator van dopamine.
Serotonine receptoren
1. 5-HT-1a
De stimulatie van deze receptoren op pyramidale neuronen in de cortex werkt stimulerend op de
dopamine afgifte in het striatum. De glutamaat afgifte in de hersenstam wordt verminderd en
inhibitoir GABA wordt niet afgegeven. 1A receptor agonisme zorgt dus voor stimulatie van de
dopamine afgifte in het striatum. 1A receptoren bevinden zich niet alleen post synaptisch door
de hersenen maar ook presynaptisch op dendrieten en cellichamen van serotonerge neuronen in
de raphe kern van de middenhersenen. 1A receptoren zijn de enige presynaptische serotenerge
receptoren. Een stimulatie van deze presynaptische receptoren zorgt voor een
autoreceptorfunctie welke de neuronale impulsstroom vertraagd en de serotonine afgifte
verminderd. Wanneer serotonine een presynaptische 1A autoreceptor in de raphe kernen
stimuleert, remt dit de serotonine afgifte. De serotonine pathways van raphe kenrnen, naar de
substantia nigra, naar striatum worden ook geremd. Als resultaat hiervan wordt serotonine niet
afgegeven en kan het geen 2A receptoren op nigrostriatale neuronen stimuleren, wat de
dopamine afgifte in het striatum zou remmen. Hierdoor wordt de dopamine afgifte gestimuleerd.
2. 5-HT-1B/D
Deze receptor bevindt zich ook presynaptisch. Echter, deze bevindt zich aan de kant van het
uiteinde van het axon (wordt ook wel terminal autoreceptor genoemd). Deze receptor detecteert
5HT in de synapsspleet en stimulatie van deze receptor zorgt voor een blokkade van de 5HT
afgifte, hierdoor wordt dopamine afgifte gestimuleerd.
3. 5-HT-2A
Alle 2A receptoren bevinden zich post synaptisch en deze receptoren zijn gelokaliseerd in velen
hersenregio’s. Wanneer deze receptoren op corticale pyramidale neuronen gelokaliseerd zijn,
zijn ze excitatoir. Ze zorgen zo voor een glutamaat afgifte van deze neuronen. Glutamaat
reguleert dopamine afgifte, deze kan zowel stimuleren als blokkeren. De 2A receptoren hebben
via deze weg een invloed op de dopamine afgifte. De 2A receptor stimulatie op een corticaal
pyramidaal neuron door serotonine zorgt voor een blokkade van de dopamine afgifte in het
striatum. De glutamaat afgifte in de hersenstam wordt gestimuleerd, waarna inhibitoir GABA
wordt getriggerd, wat vervolgens dopamine remt door dopaminerge neuronen in de substantia
nigra te blokkeren. 5-HT-2A antagonisme van corticale pyramidale neuronen door een atypisch
antipsychoticum zorgt dus via deze weg voor een stimulatie van de dopamine afgifte in het
striatum > leidt tot minder extrapyramidale symptomen. Normaal zou dopamine de prolactine
afgifte remmen. Serotonine stimuleert echter de prolactine afgifte > dit geeft een lage
hyperprolactinemie. Deze receptoren reguleren op deze manier de dopamine afgifte van
nigrostriatale dopamine neuronen in verschillende hersengebieden.
Leerdoel: Neurobiologie (unipolaire stoornis)
Serotinerge systeem
De serotenerge neuronen bevinden zich in de raphe nuclei en de medulla oblongata. Ze lopen onder
andere naar de PFC, thalamus en het cerebellum. Ze hebben invloed op stemming, slaap, emoties,
seksuele activiteit, eetlust en verslaving. Serotonine is een belangrijke regulator van dopamine.
Serotonine receptoren
1. 5-HT-1a
De stimulatie van deze receptoren op pyramidale neuronen in de cortex werkt stimulerend op de
dopamine afgifte in het striatum. De glutamaat afgifte in de hersenstam wordt verminderd en
inhibitoir GABA wordt niet afgegeven. 1A receptor agonisme zorgt dus voor stimulatie van de
dopamine afgifte in het striatum. 1A receptoren bevinden zich niet alleen post synaptisch door
de hersenen maar ook presynaptisch op dendrieten en cellichamen van serotonerge neuronen in
de raphe kern van de middenhersenen. 1A receptoren zijn de enige presynaptische serotenerge
receptoren. Een stimulatie van deze presynaptische receptoren zorgt voor een
autoreceptorfunctie welke de neuronale impulsstroom vertraagd en de serotonine afgifte
verminderd. Wanneer serotonine een presynaptische 1A autoreceptor in de raphe kernen
stimuleert, remt dit de serotonine afgifte. De serotonine pathways van raphe kenrnen, naar de
substantia nigra, naar striatum worden ook geremd. Als resultaat hiervan wordt serotonine niet
afgegeven en kan het geen 2A receptoren op nigrostriatale neuronen stimuleren, wat de
dopamine afgifte in het striatum zou remmen. Hierdoor wordt de dopamine afgifte gestimuleerd.
2. 5-HT-1B/D
Deze receptor bevindt zich ook presynaptisch. Echter, deze bevindt zich aan de kant van het
uiteinde van het axon (wordt ook wel terminal autoreceptor genoemd). Deze receptor detecteert
5HT in de synapsspleet en stimulatie van deze receptor zorgt voor een blokkade van de 5HT
afgifte, hierdoor wordt dopamine afgifte gestimuleerd.
3. 5-HT-2A
Alle 2A receptoren bevinden zich post synaptisch en deze receptoren zijn gelokaliseerd in velen
hersenregio’s. Wanneer deze receptoren op corticale pyramidale neuronen gelokaliseerd zijn,
zijn ze excitatoir. Ze zorgen zo voor een glutamaat afgifte van deze neuronen. Glutamaat
reguleert dopamine afgifte, deze kan zowel stimuleren als blokkeren. De 2A receptoren hebben
via deze weg een invloed op de dopamine afgifte. De 2A receptor stimulatie op een corticaal
pyramidaal neuron door serotonine zorgt voor een blokkade van de dopamine afgifte in het
striatum. De glutamaat afgifte in de hersenstam wordt gestimuleerd, waarna inhibitoir GABA
wordt getriggerd, wat vervolgens dopamine remt door dopaminerge neuronen in de substantia
nigra te blokkeren. 5-HT-2A antagonisme van corticale pyramidale neuronen door een atypisch
antipsychoticum zorgt dus via deze weg voor een stimulatie van de dopamine afgifte in het
striatum > leidt tot minder extrapyramidale symptomen. Normaal zou dopamine de prolactine
afgifte remmen. Serotonine stimuleert echter de prolactine afgifte > dit geeft een lage
hyperprolactinemie. Deze receptoren reguleren op deze manier de dopamine afgifte van
nigrostriatale dopamine neuronen in verschillende hersengebieden.
