ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen
1
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................... 2
ICT-contracten 1 college 1 (Inleiding) .................................................................................................... 4
E-commerce......................................................................................................................................... 4
EDI en andere variaties ....................................................................................................................... 4
ICT-contracten 1 college 2 (Regulering) ................................................................................................. 5
Internationaal: UN Convention en regulering in Europa..................................................................... 5
Nationale wetgeving ............................................................................................................................ 6
Zelfregulering ...................................................................................................................................... 7
Technoregulering................................................................................................................................. 7
ICT-contracten 1 college 3 (Geautomatiseerde totstandkoming) ............................................................ 8
Juridisch kader..................................................................................................................................... 8
Wil, verklaring en vertrouwen............................................................................................................. 8
Wilsgebreken ....................................................................................................................................... 9
ICT-contracten 1 college 4 (Aanbod en aanvaarding; communicatie en derden) ................................. 10
Aanbod en aanvaarding ..................................................................................................................... 10
Communicatie en derden ................................................................................................................... 11
ICT-contracten 1 college 5 (Verzenden en ontvangen) ......................................................................... 12
Juridisch kader: Ontvangst of verneming? ........................................................................................ 12
Correctieven en afwijkende regulering ............................................................................................. 13
Ontvangen en bewijsrecht ................................................................................................................. 13
Stappenplan ....................................................................................................................................... 13
ICT-contracten 1 college 6 (Vertrouwensdiensten, vorm en bewijs) .................................................... 14
Vertrouwen in communicatie ............................................................................................................ 14
Vertrouwensdiensten ......................................................................................................................... 14
Vormvereisten ................................................................................................................................... 15
ICT-contracten 1 college 7 (De elektronische bestelomgeving) ........................................................... 16
Oriëntatiefase..................................................................................................................................... 17
Bestelproces en invoerfouten ............................................................................................................ 17
Informatie over kernbedingen en algemene voorwaarden ................................................................ 18
Ontvangstbevestiging ........................................................................................................................ 19
ICT-contracten 1 college 8 (De overeenkomst op afstand I) ................................................................. 19
Achtergrond ....................................................................................................................................... 19
Definitie en reikwijdte ....................................................................................................................... 19
Informatieplichten (precontractueel en postcontractueel) ................................................................. 20
ICT-contracten 1 college 9 (De overeenkomst op afstand II) ............................................................... 22
2
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
Inleiding ............................................................................................................................................ 22
Het herroepingsrecht ......................................................................................................................... 22
ICT-contracten 1 college 10 (De online koopovereenkomst) ............................................................... 24
Toepasselijkheid informatieplichten ................................................................................................. 24
Beoordeling conformiteit .................................................................................................................. 24
Voorstel richtlijn online koop............................................................................................................ 26
Derdenbescherming ........................................................................................................................... 26
ICT-contracten 1 college 11 (Elektronische betaling) ........................................................................... 28
Betaalvormen..................................................................................................................................... 28
Actoren .............................................................................................................................................. 28
Rechtsgevolgen van de betaling ........................................................................................................ 28
Cryptocurrencies ............................................................................................................................... 29
ICT-contracten 1 college 12 (Geautomatiseerd contracteren) ............................................................... 31
'Do ut des' .......................................................................................................................................... 31
Geautomatiseerde totstandkoming .................................................................................................... 31
Geautomatiseerde nakoming ............................................................................................................. 31
Smart contracting .............................................................................................................................. 32
'Do ut des' revisited ........................................................................................................................... 33
3
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
ICT-contracten 1 college 1 (Inleiding)
Een van de ontwikkelingen van de laatste decennia is dat contracteren steeds meer geschiedt zonder
directe tussenkomst van mensen. Dit duidt men ook wel aan met de term smart-contracting. Dit vak
heeft betrekking op het recht dat verweven is met deze steeds meer elektronische wijzen van contracte-
ren. Het elektronisch contractenrecht laat zich kenschetsen als een lappendeken van internationale (en
Europese) en nationale regelgeving die tezamen op een casus van toepassing kunnen zijn. Ook ziet
men dat de nationale wetgever bij de implementatie van Europese wetgeving heeft geprobeerd aanslui-
ting te zoeken bij bestaand nationaal (contracten)recht. Voorbeelden van internationale regelgeving
zijn (het voorstel van de) Richtlijn online koop, de Richtlijn e-commerce (gericht op het weghalen van
vestigingsbeperkingen), de Eidas-verordening (gericht op het tot stand brengen van een Digital Single
Market), en verordeningen van de UNCITRAL (in het kader van de VN).
E-commerce
Bij de bespreking van de verschillende onderwerpen die verwant zijn aan elektronisch contracteren
kan gebruik worden gemaakt van een casus waarbij een persoon in een webwinkel een fiets koopt (dit
noemt men ook wel e-commerce). Deze casus roept onder meer de volgende aan het burgerlijk recht
verwande rechtsvragen op:
Hoe komt de consument aan informatie over de aanbieder, het product en de prijs?
Wat als de informatie op de website fout is?
Kan de consument nog van de koop af?
Hoe moet de consument betalen en hoe moet de aanbieder leveren?
Sommige bestaande regels van het verbintenissenrecht moeten in de elektronische omgeving worden
ingepast, zoals de wilsvertrouwensleer van art. 3:33 en art. 3:35 BW. Andere bestaande regels kunnen
niet rechtstreeks op de elektronische omgeving worden toegepast, zodat de wetgeving eerst moet wor-
den aangepast. De voorgaande casus had betrekking op e-commerce, bestelomgevingen die speciaal
zijn ontworpen voor de verkoop van goederen of diensten. Elektronisch contracteren is echter breder
(daaronder valt ook bijvoorbeeld individueel contracteren via de e-mail). Elektronisch contracteren
ziet echter alleen op de totstandkoming van overeenkomsten via de elektronische weg, maar elektro-
nisch contractenrecht is echter nog breder, omdat dat recht tevens ziet op de inhoud en nakoming van
elektronische overeenkomsten.
EDI en andere variaties
Men kan ook variaties bedenken op de voorgenoemde casus. Zo kan men de plaats aanpassen waar de
leverancier gevestigd is, hetgeen gepaard kan gaan met rechtsmachtsvragen, het verminderen van ves-
tigingsbeperkingen en de wens om een Digital Single Market tot stand te brengen.
Ook de contracterende personen kunnen worden aangepast. In plaats van de B2C-relatie uit de
casus kan men zich ook B2B-relaties voorstellen, waarbij leveranciers niet met consumenten maar met
andere leveranciers of bedrijven handelen. Deze relatie B2B kenmerkt zich door verregaande gestruc-
tureerde en geautomatiseerde netwerkcommunicatie (Electronic data interchange), zoals vaak plaats-
vindt bij de geautomatiseerde aanvulling van de voorraden van supermarkten. Electronic data inter-
chage (EDI) is de communicatie via internet of andere elektronische netwerken van berichten door
bedrijfssystemen, opgemaakt in een standaardformulier geschikt voor automatische verwerking (zon-
der menselijke tussenkomst). EDI is de aanzet geweest voor elektronisch contracteren in de B2C-
relaties (Business to Consumer). Dit betekent echter niet dat computers autonoom contracteren, maar
wel geautomatiseerd: de achterliggende natuurlijke personen stellen het systeem in en bepalen op ba-
sis van parameters wanneer het systeem zelf transacties initieert, maar de uiteindelijke wil(sverklaring)
gaat uit van de natuurlijke persoon. Men onderscheidt bilaterale van multilaterale EDI. In het eerste
geval gaat het om twee partijen die ervan gebruik maken, en in het tweede geval sluiten andere partij-
en (zoals leveranciers en supermarktketens) zich erbij aan. Bij multilaterale EDI doet zich de vraag
voor hoe toe- en uittreding moet worden geregeld. Ook technische aspecten, beveiligingsaspecten en
juridische aspecten (de interchange agreement) spelen een rol. De interchange agreement (de raam-
4
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen
1
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..................................................................................................................................... 2
ICT-contracten 1 college 1 (Inleiding) .................................................................................................... 4
E-commerce......................................................................................................................................... 4
EDI en andere variaties ....................................................................................................................... 4
ICT-contracten 1 college 2 (Regulering) ................................................................................................. 5
Internationaal: UN Convention en regulering in Europa..................................................................... 5
Nationale wetgeving ............................................................................................................................ 6
Zelfregulering ...................................................................................................................................... 7
Technoregulering................................................................................................................................. 7
ICT-contracten 1 college 3 (Geautomatiseerde totstandkoming) ............................................................ 8
Juridisch kader..................................................................................................................................... 8
Wil, verklaring en vertrouwen............................................................................................................. 8
Wilsgebreken ....................................................................................................................................... 9
ICT-contracten 1 college 4 (Aanbod en aanvaarding; communicatie en derden) ................................. 10
Aanbod en aanvaarding ..................................................................................................................... 10
Communicatie en derden ................................................................................................................... 11
ICT-contracten 1 college 5 (Verzenden en ontvangen) ......................................................................... 12
Juridisch kader: Ontvangst of verneming? ........................................................................................ 12
Correctieven en afwijkende regulering ............................................................................................. 13
Ontvangen en bewijsrecht ................................................................................................................. 13
Stappenplan ....................................................................................................................................... 13
ICT-contracten 1 college 6 (Vertrouwensdiensten, vorm en bewijs) .................................................... 14
Vertrouwen in communicatie ............................................................................................................ 14
Vertrouwensdiensten ......................................................................................................................... 14
Vormvereisten ................................................................................................................................... 15
ICT-contracten 1 college 7 (De elektronische bestelomgeving) ........................................................... 16
Oriëntatiefase..................................................................................................................................... 17
Bestelproces en invoerfouten ............................................................................................................ 17
Informatie over kernbedingen en algemene voorwaarden ................................................................ 18
Ontvangstbevestiging ........................................................................................................................ 19
ICT-contracten 1 college 8 (De overeenkomst op afstand I) ................................................................. 19
Achtergrond ....................................................................................................................................... 19
Definitie en reikwijdte ....................................................................................................................... 19
Informatieplichten (precontractueel en postcontractueel) ................................................................. 20
ICT-contracten 1 college 9 (De overeenkomst op afstand II) ............................................................... 22
2
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
Inleiding ............................................................................................................................................ 22
Het herroepingsrecht ......................................................................................................................... 22
ICT-contracten 1 college 10 (De online koopovereenkomst) ............................................................... 24
Toepasselijkheid informatieplichten ................................................................................................. 24
Beoordeling conformiteit .................................................................................................................. 24
Voorstel richtlijn online koop............................................................................................................ 26
Derdenbescherming ........................................................................................................................... 26
ICT-contracten 1 college 11 (Elektronische betaling) ........................................................................... 28
Betaalvormen..................................................................................................................................... 28
Actoren .............................................................................................................................................. 28
Rechtsgevolgen van de betaling ........................................................................................................ 28
Cryptocurrencies ............................................................................................................................... 29
ICT-contracten 1 college 12 (Geautomatiseerd contracteren) ............................................................... 31
'Do ut des' .......................................................................................................................................... 31
Geautomatiseerde totstandkoming .................................................................................................... 31
Geautomatiseerde nakoming ............................................................................................................. 31
Smart contracting .............................................................................................................................. 32
'Do ut des' revisited ........................................................................................................................... 33
3
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, ICT-contracten 1 Collegeaantekeningen 2017/2018
ICT-contracten 1 college 1 (Inleiding)
Een van de ontwikkelingen van de laatste decennia is dat contracteren steeds meer geschiedt zonder
directe tussenkomst van mensen. Dit duidt men ook wel aan met de term smart-contracting. Dit vak
heeft betrekking op het recht dat verweven is met deze steeds meer elektronische wijzen van contracte-
ren. Het elektronisch contractenrecht laat zich kenschetsen als een lappendeken van internationale (en
Europese) en nationale regelgeving die tezamen op een casus van toepassing kunnen zijn. Ook ziet
men dat de nationale wetgever bij de implementatie van Europese wetgeving heeft geprobeerd aanslui-
ting te zoeken bij bestaand nationaal (contracten)recht. Voorbeelden van internationale regelgeving
zijn (het voorstel van de) Richtlijn online koop, de Richtlijn e-commerce (gericht op het weghalen van
vestigingsbeperkingen), de Eidas-verordening (gericht op het tot stand brengen van een Digital Single
Market), en verordeningen van de UNCITRAL (in het kader van de VN).
E-commerce
Bij de bespreking van de verschillende onderwerpen die verwant zijn aan elektronisch contracteren
kan gebruik worden gemaakt van een casus waarbij een persoon in een webwinkel een fiets koopt (dit
noemt men ook wel e-commerce). Deze casus roept onder meer de volgende aan het burgerlijk recht
verwande rechtsvragen op:
Hoe komt de consument aan informatie over de aanbieder, het product en de prijs?
Wat als de informatie op de website fout is?
Kan de consument nog van de koop af?
Hoe moet de consument betalen en hoe moet de aanbieder leveren?
Sommige bestaande regels van het verbintenissenrecht moeten in de elektronische omgeving worden
ingepast, zoals de wilsvertrouwensleer van art. 3:33 en art. 3:35 BW. Andere bestaande regels kunnen
niet rechtstreeks op de elektronische omgeving worden toegepast, zodat de wetgeving eerst moet wor-
den aangepast. De voorgaande casus had betrekking op e-commerce, bestelomgevingen die speciaal
zijn ontworpen voor de verkoop van goederen of diensten. Elektronisch contracteren is echter breder
(daaronder valt ook bijvoorbeeld individueel contracteren via de e-mail). Elektronisch contracteren
ziet echter alleen op de totstandkoming van overeenkomsten via de elektronische weg, maar elektro-
nisch contractenrecht is echter nog breder, omdat dat recht tevens ziet op de inhoud en nakoming van
elektronische overeenkomsten.
EDI en andere variaties
Men kan ook variaties bedenken op de voorgenoemde casus. Zo kan men de plaats aanpassen waar de
leverancier gevestigd is, hetgeen gepaard kan gaan met rechtsmachtsvragen, het verminderen van ves-
tigingsbeperkingen en de wens om een Digital Single Market tot stand te brengen.
Ook de contracterende personen kunnen worden aangepast. In plaats van de B2C-relatie uit de
casus kan men zich ook B2B-relaties voorstellen, waarbij leveranciers niet met consumenten maar met
andere leveranciers of bedrijven handelen. Deze relatie B2B kenmerkt zich door verregaande gestruc-
tureerde en geautomatiseerde netwerkcommunicatie (Electronic data interchange), zoals vaak plaats-
vindt bij de geautomatiseerde aanvulling van de voorraden van supermarkten. Electronic data inter-
chage (EDI) is de communicatie via internet of andere elektronische netwerken van berichten door
bedrijfssystemen, opgemaakt in een standaardformulier geschikt voor automatische verwerking (zon-
der menselijke tussenkomst). EDI is de aanzet geweest voor elektronisch contracteren in de B2C-
relaties (Business to Consumer). Dit betekent echter niet dat computers autonoom contracteren, maar
wel geautomatiseerd: de achterliggende natuurlijke personen stellen het systeem in en bepalen op ba-
sis van parameters wanneer het systeem zelf transacties initieert, maar de uiteindelijke wil(sverklaring)
gaat uit van de natuurlijke persoon. Men onderscheidt bilaterale van multilaterale EDI. In het eerste
geval gaat het om twee partijen die ervan gebruik maken, en in het tweede geval sluiten andere partij-
en (zoals leveranciers en supermarktketens) zich erbij aan. Bij multilaterale EDI doet zich de vraag
voor hoe toe- en uittreding moet worden geregeld. Ook technische aspecten, beveiligingsaspecten en
juridische aspecten (de interchange agreement) spelen een rol. De interchange agreement (de raam-
4
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
