FILDIS FINALS POINTERS
• PROSESO SA PAGBUO NG AKSYON NA estadistika, literatura, at mga obserbasyon. Mahalaga
PANANALIKSIK (ACTION RESEARCH) ang bahaging ito ng pag-aaral sapagkat isa ito sa mga
1. Pagtukoy sa mg suliranin pamantayan upang maipakita ang kredibilidad ng
2. Pagbuo ng plano isinagawang pag-aaral.
3. Pangangalap ng datos 5. Pagbuo ng plano upang maging batayan ng aksyon o
4. Pagsusuri ng datos pagkilos sa hinaharap.
5. Pagbuo ng plano upang maging batayan ng aksyon
o pagkilos sa hinaharap. • MGA HAKBANG SA REBYU NG LITERATURA
NAHAHATI SA MGA SUMUSUNOD NA
Ang mga sumusunod ay ang mga hakbang na dapat isagawa HAKBANG ANG REBYU NG LITERATURA:
upang makabuo ng isang mahusay o higit na kapaki-pakinabang 1. Pagbibigay ng kahulugan sa paksa at sakop ng rebyu;
na aksyon na pananaliksik (action research): 2. Tingnan ang katalogo sa silid-aklatan, tiyak na mga database
1. Pagtukoy sa mga suliranin - pamamalakad o sistema, at kagamitan upang matukoy ang mga sanggunian na may
ugnayan ng tao, polisiya. Hindi kailangan na tumingin kaugnayan sa kasalukuyang pag-aaral;
sa malayo o hanapin ang suliranin ng iba sapagkat 3. Basahin at bigyan ng ebalwasyon ang mga sanggunian upang
pinaniniwalaan ng ganitong uri ng 102 pananaliksik na matukoy ang kanilang kakayahan na tumugon sa
higit na makatutulong ang isang pag-aaral kung kaya pangangailangan na maunawaan ang paksa;
nitong mapaunlad ang mga tao sa loob ng isang 4. Analisahin, bigyan ng interpretasyon, at talakayin ang mga
institusyon o organisasyon na kung saan ang natuklasan at kongklusyon ang mga sanggunian na iyong pinili.
mananaliksik ay may kontrol.
2. Pagbuo ng plano - ang hakbang na ito ay tumutukoy • ILANG KONBENSYON SA PAGSULAT NG
kung paano matutugunan ang pangangailangan ng REBYU
usapin ay maaaring gamitin ang sumunod na hakbang 1. Pagbubuod
ng pananaliksik. Dapat na maging tiyak o kongkreto 2. Pagpaparirata ng orihinal na teksto (paraphrasing)
ang plano na kayang mabigyan ng implementasyon sa 3. Direktang sipi
loob ng maikling panahon. 4. Personal na Komento
3. Pangangalap ng datos - ang mananaliksik ay 5. Kombinasyon ng dalawa o higit pa sa apat na
kailangang magsagawa ng pangangalap ng datos binanggit.
hinggil sa paksa ng kaniyang pag-aaral na kung saan
ay may ganap na kontrol. Case Study - ay isang metodo na kinasasangkutan ng
Halimbawa: malapit (up-close), malalim, (in-depth), at detalyadong
Pamagat: Paggamit ng Video Presentation sa Pagtuturo ng Wika pagsusuri sa paksa ng pag-aaraal (case), maging ng mga
at Panitikang Pilipino kaugnay na kondisyong kontekstwal.
Mga Suliranin:
1. Ano ang propayl ng mga mag-aaral na respondente ng pag- Action Research - Pananaliksik ito na nakatuon sa
paglutas ng ispesipikong suliranin sa loob ng silid-aralan,
aaral batay sa:
o kaya’y kaugnay ng proseso ng pagkatuto sa isang
1.1 Edad;
partikular na sitwasyon. Ginagamit ang ganitong uri ng
1.2 Kasarian; pananaliksik upang sikapin na mapaunlad ang kalidad ng
1.3 Antas ng pag-aaral? isang organisasyon o samahan.
2. Paano ginagamit ng dalubguro ang video presentation sa
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino batay sa: Archival Research - isa itong porma ng pananaliksik na
2.1 Midyum; historikal na nakatuon sa pagsusuri ng mga dokumento sa
2.2 Haba ng oras; arkibo (archives) gaya ng mga lumang manuskrito, dyaryo,
2.3 Genre ng wika; at iba pa. isa rin itong uri ng pananaliksik na kung saan ang
2.4 Interes ng mga mag-aaral? mga nasaliksik ay itinatago at maaring gamitin pa ng mga
3. Ano-ano ang kalakasan at kahinaan ng video presentation sa susunod na mananaliksik. Ang pananaliksik arkibo ay
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino batay sa pananaw ng isang pagsisiyasat ng hard data mula sa mga file na
mga respondente ng pag-aaral? mayroon ang mga organisasyon o kumpanya.
4. May makabuluhan bang ugnayan ang propayl ng mga
Rhoderick Nuncio - Ang pantawang pananaw ni
respondente ng pag-aaral sa kanilang pagtasa sa kanilang
Rhoderick Nuncio ay nakapokus naman sa katutubong
pagtasa sa kalakasan at kahinaan ng video presentation sa pagsipat sa paraan ng pagpapatawa ng mga Pilipino.
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino? Mababasa sa artikulong “Saysay at Salaysay ng Pantawang
Pananaw Mula Pamumusong Hanggang Impersonasyon”
4. Pagsusuri ng datos - ang mga datos na makakalap ay pagsusuri ni Nuncio (2010) sa kasaysayan ng pagpapatawa
kailangang dumaan sa proseso ng pagsusuri gamit ang sa bansa.
, FILDIS FINALS POINTERS
at kung paano nila tinitingnan o ipinaliliwanag ang mga
Prospero Covar - Ang teoryang banga ay mula naman sa bagay-bagay.
ideya ni Prospero Covar (1993). Masasalamin ito sa
kaniyang “Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong Kwalitatibong Pananaliksik – tumutukoy sa pag-aaral ng
Pilipino.” Ayon kay Covar, “Tambalang lapit ang mga kaso
pamamaraan sa pagdalumat ng pagkataong Pilipino: kung
may labas, may loob; kung may kaluluwa, may budhi. Deskriptibong Pananaliksik – ito sa deskriptibo o
palarawang paglalahad ng mga katangian ng isang tao,
Virgilio Enriquez - isang kilalang sikologong Pilipino, grupo, sitwasyon, bagay, penomenon, at iba pa na
ang mga ideya kaugnay ng Sikolohiyang Pilipino. Ayon sinusuri/pinag-aaralan.
kay Enriquez (1994), ang Sikolohiyang Pilipino ay
tumutukoy sa siyentipikong pag-aaral ng etnisidad, Komparatibong Pananaliksik – ay naglalayong
lipunan, at kultura ng tao at ang gamit nito sa sikolohikal maghambing ng anomang konsepto, kultura, bagay,
na pagsasanay ng katutubong karunungan na nag-uugat sa pangyayari, at iba pa. Madalas itong gamitin sa mga cross-
etnikong pamana at kamalayan ng mga tao. national na pag-aaral upang mailatag ang mga pagkakaiba
at pagkakatulad sa pagitan ng mga lipunan, kultura, at
Dr. Zeus A. Salazar - Ang pantayong pananaw (San Juan, institusyon.
et al., 2019) ay isang konsepto at hinuha ng multilinggwal
na historyador na si Dr. Zeus A. Salazar mula sa Kwantitatibong Pananaliksik – nagbibigay diin sa mga
Unibersidad ng Pilipinas na nag-aadhika ng isang sukat ng layunin at ang statistical, matematika, o numerical
nagsasariling diskurso ng mga Pilipino sa wikang analysis ng data na nakolekta sa pamamagitan ng mga
pambansa para sa kasaysayan at agham panlipunan. botohan, mga questionnaire, at mga survey, o sa
pamamagitan ng pagmamanipula ng mga umiiral nang
Marxismo – sa ganitong konteksto ay inaalam ang uring statistical data gamit ang computational techniques.
panlipunan na nasa teksto, pelikula, at iba pa. Ito ay isang
metodo ng sosyo-ekonomikong pagsusuri na kung saan ay Istrukturadong Panayam / Structured Interview - cang
tinitignan ang ugnayan ng klase (class relations) at interview kung ibinigay na kaagad ang mga tanong bago pa
tunggaliang panlipunan (class conflict) gamit ang ang interbyu, at halos walang follow-up na tanong sa
materyalistang interpretasyon ng pag-unlad ng kasaysayan mismong interview.
(materialist interpretation of historical development) at
ginagamitan din ng diyalektikal na pananaw ng Hindi Istrukturadong Panayaman/ Non-Structured
transpormasyong panlipunan o social transformation. Interview - g higit na impormal ang interbyu at
karaniwang maraming follow-up na tanong.
Feminismo - Ang Feminismo na maituturing na malapit na
malapit sa Marxismo ay isa rin batayang teoretikal. Ang Teoya ng Banga - Ang teoryang banga ay mula naman sa
pokus Femininismo ay nakatuon naman sa pang-aapi o ideya ni Prospero Covar (1993). Masasalamin ito sa
pagsasamantala sa isang partikular na kasarian (babae). kaniyang “Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong
Pilipino.” Ayon kay Covar, “Tambalang lapit ang
Teoryang Dependensiya – ito ay tumutukoy sa pamamaraan sa pagdalumat ng pagkataong Pilipino: kung
pangkalahatang teorya na wala na masyadong may labas, may loob; kung may kaluluwa, may budhi.
tagapagtaguyod.
Bakod, Bukod, Buklod - Ang bakod ay isang patayong
Ang teoryang dependensya na kilala rin sa tawag na Teoria istruktura na nakapaligid sa isang sukat ng lupa na
de la Independencia o Teorya ng Dependensiya at nakaugat maaaring gawa sa bato, kahoy, tabla, kawayan, halaman, o
sa Amerika Latina. Ito ay ang paniniwala na ang punong-kahoy. Ang ibig sabihin naman ng salitang bukod
pinagkukunang-yaman ay dumadaloy mula sa "silid" ng ay tangi, tangi sa rito, nakahiwalay, at hiwalay. Ang bukod
nasa mahihirap na kalagayan tungo sa "sentro" ng ay maaari ding mangahulugan ng layo o nakalayo, nag-iisa,
mayayamang estado, kung saan ang kapalit ng pag-unlad hindi kasama o tiwalag. Ang buklod naman ay bangkat,
ay ang paghirap ng isa. balangkat, kalupkop, bigkis, tali, tangkas, at bitling. Bilang
patalinghaga, ang ibig sabihin ng buklod ay alyansa o
Nasyonalismo – ay kinabibilangan ng tulang “Pag-ibig sa pagkakaisa. Sa Ingles, ang salin ng pagkakabuklod-buklod
Tinubuang Lupa” ay unification bond.
Dulog/Etic – nakapokus mula sa local na obserbasyon, Pantayong Pananaw - isang deskriptibong konsepto na
mga kategorya, paliwanag at interpretasyon ay buhat sa tumutukoy sa anumang kalipunan na nagtataglay ng pinag-
mga antropolohiya, higit na siyentipiko. isa at panloob na artikulasyon ng linggwistik-kultural na
istruktura ng komunikasyon at interaksyon ng kahalagahan
Dulog/Emic – dulog na emic ang pamamaraan kung paano ng pagkakaisa ng layunin at dahilan ng pananatili.
nag-isip ang tao o lipunan. Dito tinitingnan ang kanilang
pananaw, pag-uugali, ano ang makabuluhan para sa kanila,
• PROSESO SA PAGBUO NG AKSYON NA estadistika, literatura, at mga obserbasyon. Mahalaga
PANANALIKSIK (ACTION RESEARCH) ang bahaging ito ng pag-aaral sapagkat isa ito sa mga
1. Pagtukoy sa mg suliranin pamantayan upang maipakita ang kredibilidad ng
2. Pagbuo ng plano isinagawang pag-aaral.
3. Pangangalap ng datos 5. Pagbuo ng plano upang maging batayan ng aksyon o
4. Pagsusuri ng datos pagkilos sa hinaharap.
5. Pagbuo ng plano upang maging batayan ng aksyon
o pagkilos sa hinaharap. • MGA HAKBANG SA REBYU NG LITERATURA
NAHAHATI SA MGA SUMUSUNOD NA
Ang mga sumusunod ay ang mga hakbang na dapat isagawa HAKBANG ANG REBYU NG LITERATURA:
upang makabuo ng isang mahusay o higit na kapaki-pakinabang 1. Pagbibigay ng kahulugan sa paksa at sakop ng rebyu;
na aksyon na pananaliksik (action research): 2. Tingnan ang katalogo sa silid-aklatan, tiyak na mga database
1. Pagtukoy sa mga suliranin - pamamalakad o sistema, at kagamitan upang matukoy ang mga sanggunian na may
ugnayan ng tao, polisiya. Hindi kailangan na tumingin kaugnayan sa kasalukuyang pag-aaral;
sa malayo o hanapin ang suliranin ng iba sapagkat 3. Basahin at bigyan ng ebalwasyon ang mga sanggunian upang
pinaniniwalaan ng ganitong uri ng 102 pananaliksik na matukoy ang kanilang kakayahan na tumugon sa
higit na makatutulong ang isang pag-aaral kung kaya pangangailangan na maunawaan ang paksa;
nitong mapaunlad ang mga tao sa loob ng isang 4. Analisahin, bigyan ng interpretasyon, at talakayin ang mga
institusyon o organisasyon na kung saan ang natuklasan at kongklusyon ang mga sanggunian na iyong pinili.
mananaliksik ay may kontrol.
2. Pagbuo ng plano - ang hakbang na ito ay tumutukoy • ILANG KONBENSYON SA PAGSULAT NG
kung paano matutugunan ang pangangailangan ng REBYU
usapin ay maaaring gamitin ang sumunod na hakbang 1. Pagbubuod
ng pananaliksik. Dapat na maging tiyak o kongkreto 2. Pagpaparirata ng orihinal na teksto (paraphrasing)
ang plano na kayang mabigyan ng implementasyon sa 3. Direktang sipi
loob ng maikling panahon. 4. Personal na Komento
3. Pangangalap ng datos - ang mananaliksik ay 5. Kombinasyon ng dalawa o higit pa sa apat na
kailangang magsagawa ng pangangalap ng datos binanggit.
hinggil sa paksa ng kaniyang pag-aaral na kung saan
ay may ganap na kontrol. Case Study - ay isang metodo na kinasasangkutan ng
Halimbawa: malapit (up-close), malalim, (in-depth), at detalyadong
Pamagat: Paggamit ng Video Presentation sa Pagtuturo ng Wika pagsusuri sa paksa ng pag-aaraal (case), maging ng mga
at Panitikang Pilipino kaugnay na kondisyong kontekstwal.
Mga Suliranin:
1. Ano ang propayl ng mga mag-aaral na respondente ng pag- Action Research - Pananaliksik ito na nakatuon sa
paglutas ng ispesipikong suliranin sa loob ng silid-aralan,
aaral batay sa:
o kaya’y kaugnay ng proseso ng pagkatuto sa isang
1.1 Edad;
partikular na sitwasyon. Ginagamit ang ganitong uri ng
1.2 Kasarian; pananaliksik upang sikapin na mapaunlad ang kalidad ng
1.3 Antas ng pag-aaral? isang organisasyon o samahan.
2. Paano ginagamit ng dalubguro ang video presentation sa
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino batay sa: Archival Research - isa itong porma ng pananaliksik na
2.1 Midyum; historikal na nakatuon sa pagsusuri ng mga dokumento sa
2.2 Haba ng oras; arkibo (archives) gaya ng mga lumang manuskrito, dyaryo,
2.3 Genre ng wika; at iba pa. isa rin itong uri ng pananaliksik na kung saan ang
2.4 Interes ng mga mag-aaral? mga nasaliksik ay itinatago at maaring gamitin pa ng mga
3. Ano-ano ang kalakasan at kahinaan ng video presentation sa susunod na mananaliksik. Ang pananaliksik arkibo ay
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino batay sa pananaw ng isang pagsisiyasat ng hard data mula sa mga file na
mga respondente ng pag-aaral? mayroon ang mga organisasyon o kumpanya.
4. May makabuluhan bang ugnayan ang propayl ng mga
Rhoderick Nuncio - Ang pantawang pananaw ni
respondente ng pag-aaral sa kanilang pagtasa sa kanilang
Rhoderick Nuncio ay nakapokus naman sa katutubong
pagtasa sa kalakasan at kahinaan ng video presentation sa pagsipat sa paraan ng pagpapatawa ng mga Pilipino.
pagtuturo ng wika at Panitikang Pilipino? Mababasa sa artikulong “Saysay at Salaysay ng Pantawang
Pananaw Mula Pamumusong Hanggang Impersonasyon”
4. Pagsusuri ng datos - ang mga datos na makakalap ay pagsusuri ni Nuncio (2010) sa kasaysayan ng pagpapatawa
kailangang dumaan sa proseso ng pagsusuri gamit ang sa bansa.
, FILDIS FINALS POINTERS
at kung paano nila tinitingnan o ipinaliliwanag ang mga
Prospero Covar - Ang teoryang banga ay mula naman sa bagay-bagay.
ideya ni Prospero Covar (1993). Masasalamin ito sa
kaniyang “Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong Kwalitatibong Pananaliksik – tumutukoy sa pag-aaral ng
Pilipino.” Ayon kay Covar, “Tambalang lapit ang mga kaso
pamamaraan sa pagdalumat ng pagkataong Pilipino: kung
may labas, may loob; kung may kaluluwa, may budhi. Deskriptibong Pananaliksik – ito sa deskriptibo o
palarawang paglalahad ng mga katangian ng isang tao,
Virgilio Enriquez - isang kilalang sikologong Pilipino, grupo, sitwasyon, bagay, penomenon, at iba pa na
ang mga ideya kaugnay ng Sikolohiyang Pilipino. Ayon sinusuri/pinag-aaralan.
kay Enriquez (1994), ang Sikolohiyang Pilipino ay
tumutukoy sa siyentipikong pag-aaral ng etnisidad, Komparatibong Pananaliksik – ay naglalayong
lipunan, at kultura ng tao at ang gamit nito sa sikolohikal maghambing ng anomang konsepto, kultura, bagay,
na pagsasanay ng katutubong karunungan na nag-uugat sa pangyayari, at iba pa. Madalas itong gamitin sa mga cross-
etnikong pamana at kamalayan ng mga tao. national na pag-aaral upang mailatag ang mga pagkakaiba
at pagkakatulad sa pagitan ng mga lipunan, kultura, at
Dr. Zeus A. Salazar - Ang pantayong pananaw (San Juan, institusyon.
et al., 2019) ay isang konsepto at hinuha ng multilinggwal
na historyador na si Dr. Zeus A. Salazar mula sa Kwantitatibong Pananaliksik – nagbibigay diin sa mga
Unibersidad ng Pilipinas na nag-aadhika ng isang sukat ng layunin at ang statistical, matematika, o numerical
nagsasariling diskurso ng mga Pilipino sa wikang analysis ng data na nakolekta sa pamamagitan ng mga
pambansa para sa kasaysayan at agham panlipunan. botohan, mga questionnaire, at mga survey, o sa
pamamagitan ng pagmamanipula ng mga umiiral nang
Marxismo – sa ganitong konteksto ay inaalam ang uring statistical data gamit ang computational techniques.
panlipunan na nasa teksto, pelikula, at iba pa. Ito ay isang
metodo ng sosyo-ekonomikong pagsusuri na kung saan ay Istrukturadong Panayam / Structured Interview - cang
tinitignan ang ugnayan ng klase (class relations) at interview kung ibinigay na kaagad ang mga tanong bago pa
tunggaliang panlipunan (class conflict) gamit ang ang interbyu, at halos walang follow-up na tanong sa
materyalistang interpretasyon ng pag-unlad ng kasaysayan mismong interview.
(materialist interpretation of historical development) at
ginagamitan din ng diyalektikal na pananaw ng Hindi Istrukturadong Panayaman/ Non-Structured
transpormasyong panlipunan o social transformation. Interview - g higit na impormal ang interbyu at
karaniwang maraming follow-up na tanong.
Feminismo - Ang Feminismo na maituturing na malapit na
malapit sa Marxismo ay isa rin batayang teoretikal. Ang Teoya ng Banga - Ang teoryang banga ay mula naman sa
pokus Femininismo ay nakatuon naman sa pang-aapi o ideya ni Prospero Covar (1993). Masasalamin ito sa
pagsasamantala sa isang partikular na kasarian (babae). kaniyang “Kaalamang Bayang Dalumat ng Pagkataong
Pilipino.” Ayon kay Covar, “Tambalang lapit ang
Teoryang Dependensiya – ito ay tumutukoy sa pamamaraan sa pagdalumat ng pagkataong Pilipino: kung
pangkalahatang teorya na wala na masyadong may labas, may loob; kung may kaluluwa, may budhi.
tagapagtaguyod.
Bakod, Bukod, Buklod - Ang bakod ay isang patayong
Ang teoryang dependensya na kilala rin sa tawag na Teoria istruktura na nakapaligid sa isang sukat ng lupa na
de la Independencia o Teorya ng Dependensiya at nakaugat maaaring gawa sa bato, kahoy, tabla, kawayan, halaman, o
sa Amerika Latina. Ito ay ang paniniwala na ang punong-kahoy. Ang ibig sabihin naman ng salitang bukod
pinagkukunang-yaman ay dumadaloy mula sa "silid" ng ay tangi, tangi sa rito, nakahiwalay, at hiwalay. Ang bukod
nasa mahihirap na kalagayan tungo sa "sentro" ng ay maaari ding mangahulugan ng layo o nakalayo, nag-iisa,
mayayamang estado, kung saan ang kapalit ng pag-unlad hindi kasama o tiwalag. Ang buklod naman ay bangkat,
ay ang paghirap ng isa. balangkat, kalupkop, bigkis, tali, tangkas, at bitling. Bilang
patalinghaga, ang ibig sabihin ng buklod ay alyansa o
Nasyonalismo – ay kinabibilangan ng tulang “Pag-ibig sa pagkakaisa. Sa Ingles, ang salin ng pagkakabuklod-buklod
Tinubuang Lupa” ay unification bond.
Dulog/Etic – nakapokus mula sa local na obserbasyon, Pantayong Pananaw - isang deskriptibong konsepto na
mga kategorya, paliwanag at interpretasyon ay buhat sa tumutukoy sa anumang kalipunan na nagtataglay ng pinag-
mga antropolohiya, higit na siyentipiko. isa at panloob na artikulasyon ng linggwistik-kultural na
istruktura ng komunikasyon at interaksyon ng kahalagahan
Dulog/Emic – dulog na emic ang pamamaraan kung paano ng pagkakaisa ng layunin at dahilan ng pananatili.
nag-isip ang tao o lipunan. Dito tinitingnan ang kanilang
pananaw, pag-uugali, ano ang makabuluhan para sa kanila,
