Samenvatting Geweld blok 1 (minor Geweld HR)
Literatuur:
Joke de Vries, Geweld het fenomeen, het trauma en de verwerking: H1-6
+ benodigde bijlagen voor de minor Geweld aan de hoge school Rotterdam.
Tekst in het oranje is door docent aangewezen als belangrijk.
Inhoud
Week 1....................................................................................................................................................2
Wat is geweld volgens Hans Achterhuis? ...........................................................................................2
Wie schrijft over geweld, schrijve persoonlijk of schrijve niet: in gesprek met filosoof Hans
Achterhuis..........................................................................................................................................3
Aantal meldingen oorlogsmisdaden neemt toe..................................................................................4
Objectificatie; mensen als dingen behandelen...................................................................................4
Over geweld, Hannah Arendt.............................................................................................................6
Week 2....................................................................................................................................................9
Daar zijn het jongs voor, Sue Lloyd Roberts........................................................................................9
Femicide is geen incident. Moord op vrouwen is structureel, ook in Nederland................................9
Christina Lamb; ons lichaam, jullie slagveld / De rozen van Sarajevo...............................................10
Voorbij het goed en kwaad – Philip Zimbardo, Het Lucifer effect.....................................................11
Hoogmoed_Slachtofferdenken, Martha Nussbaum..........................................................................13
Week 3..................................................................................................................................................14
H1: Geweld in getallen......................................................................................................................14
H2: Denkbeelden over geweld..........................................................................................................15
H3: Geweld onder ogen zien.............................................................................................................17
Eerwraak – Sue Lloyd Roberts...........................................................................................................18
De psychologie van het kwaad – Zimbardo Het lucifer effect...........................................................18
Week 4..................................................................................................................................................19
H4: Definities van geweld.................................................................................................................19
H5: Kindermishandeling...................................................................................................................20
1 op de 4: kindermishandeling, een wicked problem.......................................................................21
1 op de 4: Het doorbreken van patronen..........................................................................................21
Dubbelleven......................................................................................................................................23
Week 5..................................................................................................................................................24
H6: Geweld tussen partners.............................................................................................................24
Alledaags misbruik Wais en Galle.....................................................................................................26
H1: Korte geschiedenis van de voorontwaarding..........................................................................26
H2: Het is gewoon gebeurd; strategieën van verkrachters...........................................................28
H3: Ik kan je niet helpen; de drifttheorie van de verkrachter.......................................................29
1
,Week 1
Wat is geweld volgens Hans Achterhuis?
Steeds als mensen een oorzaak van geweld wilden aanwijzen, leidde dat tot het
gewelddadig proberen te elimineren van die oorzaak. Het valt niet uit te roeien zonder
zelf gewelddadig te worden.
Definitie geweld Joke de vries: “die kracht of energie die de integriteit of de entiteit
van iemands bestaanswijze beschadigt (kapot maakt of doet desintegreren) of dat poogt
te doen (een aanval doet op de integriteit)”.
Definitie geweld Achterhuis: “Geweld bestaat dan in (1) het min of het meer
intentioneel toebrengen of dreigen toe te brengen van schade, (2)aan mensen of (3) aan
voorwerpen.
Elementen van belang bij deze definitie:
De in ieder geval gedeeltelijke intentie (bijv. per ongeluk schade toebrengen)
Verbaal en psychisch geweld/immateriële aard
Geweld tegen dingen/ iets materieels
6 perspectieven op geweld volgens Hans Achterhuis:
1. Het doel-middel schema: is een technisch-instrumentele benadering die stelt dat
iedereen die een obstakel is om je doel te bereiken, met geweld opzij geschoven
mag worden.
2. Structureel geweld: geweld dat voortdurend aanwezig is in een samenleving en
een voortdurende schadelijke invloed uitoefent op mensen. Het ontstaat door de
structuur van de samenleving. Het is minder goed zichtbaar, doordat
maatschappelijke verhoudingen vaak als zelfsprekend worden ervaren. Het wordt
zichtbaar wanneer mensen ertegen in opstand komen.
3. De strijd om erkenning: erkenning van maatschappelijk hiërarchische posities.
Geweld wordt gezien als een reactie van een individu of van een groep op een
gebrek aan erkenning voor de eigen identiteit.
4. Het wij-zij denken: hoe onveiliger, hoe groter de behoefte om op de identiteit van
de groep terug te vallen. (Grieken vs barbaren, Oekraine vs rusland, immigratie
achtergrond vs ‘echte nederlanders’).
5. Mimetische begeerte: de ene mens vergelijkt zich met de ander, wil zijn zoals de
ander. Wil alles wat de ander heeft, bereikt dit met geweld.
6. De dierlijke natuur van de mens: de vijf bovenstaande mechanismen komen ook
voor bij dieren. De menselijke agressie is evolutionair bepaald.
2
, Wie schrijft over geweld, schrijve persoonlijk of schrijve niet: in
gesprek met filosoof Hans Achterhuis
Belangrijke punten uit het interview:
Haat is voor achterhuis iets wat je blijft koesteren en dat je wraak wil nemen voor
iets wat in het verleden is gebeurd.
Van mening dat haat te domesticeren is
Je kan door zonder vergeving. Je kan niet van iedereen verwachten om iedereen
te vergeven, maar ze moeten door.
Geweld is vaak niet makkelijk voor mensen. Je moet ze in een behoorlijk context
plaatsen of ze moeten een bepaalde achtergrond hebben. Onderzoeken laten zien
dat zelfs in oorlogssituaties soldaten vaak niet schieten op de vijand.
In het leger blijkt een solidariteit in een groep te ontstaan en daarvoor vecht en
sterft men. Er wordt niet gepraat over vaderland maar wel over elkaar en wat ze
als groep meemaken.
Als je autonoom wil blijven moet je mimetische begeerte doorzien en die fixatie
loslaten.
Een relatie tussen haat en armoede is geen op zichzelf staande conditie. Armoede
is dat wel wanneer mensen zich mimetisch gaan vergelijken; wij worden
onderdrukt en wij willen hebben wat zij hebben.
Ook vanuit het wij-zij denken; zij zijn de rijken en wij zijn de armen. Zolang
verschil niet zichtbaar is dan zal armoede geen haat veroorzaken denkt
Achterhuis.
Geweld moet je accepteren. Als je het onderdrukt en doet alsof het niet bestaat,
dan komt het op een bepaalde manier weer naar boven, onverwacht. Als je dat
erkent kun je er beter mee omgaan.
Acceptatie op niveau nationale staten; polarisatie, wel geweldloos en binnen de
spelregels van de democratie.
Preventie; publieke ruimte waarin ieder zich vrij en veilig moet kunnen bewegen.
Sociale controle is vanzelfsprekend, ondersteunt door politie. Elkaar blijven
aanspreken.
Er zijn altijd keuzes mogelijk, creëer wel de voorwaarden dat mensen dat kunnen;
instituties.
Verantwoording naar jezelf, daar gaat het om.
Je kan haten zonder geweld te begaan
3
Literatuur:
Joke de Vries, Geweld het fenomeen, het trauma en de verwerking: H1-6
+ benodigde bijlagen voor de minor Geweld aan de hoge school Rotterdam.
Tekst in het oranje is door docent aangewezen als belangrijk.
Inhoud
Week 1....................................................................................................................................................2
Wat is geweld volgens Hans Achterhuis? ...........................................................................................2
Wie schrijft over geweld, schrijve persoonlijk of schrijve niet: in gesprek met filosoof Hans
Achterhuis..........................................................................................................................................3
Aantal meldingen oorlogsmisdaden neemt toe..................................................................................4
Objectificatie; mensen als dingen behandelen...................................................................................4
Over geweld, Hannah Arendt.............................................................................................................6
Week 2....................................................................................................................................................9
Daar zijn het jongs voor, Sue Lloyd Roberts........................................................................................9
Femicide is geen incident. Moord op vrouwen is structureel, ook in Nederland................................9
Christina Lamb; ons lichaam, jullie slagveld / De rozen van Sarajevo...............................................10
Voorbij het goed en kwaad – Philip Zimbardo, Het Lucifer effect.....................................................11
Hoogmoed_Slachtofferdenken, Martha Nussbaum..........................................................................13
Week 3..................................................................................................................................................14
H1: Geweld in getallen......................................................................................................................14
H2: Denkbeelden over geweld..........................................................................................................15
H3: Geweld onder ogen zien.............................................................................................................17
Eerwraak – Sue Lloyd Roberts...........................................................................................................18
De psychologie van het kwaad – Zimbardo Het lucifer effect...........................................................18
Week 4..................................................................................................................................................19
H4: Definities van geweld.................................................................................................................19
H5: Kindermishandeling...................................................................................................................20
1 op de 4: kindermishandeling, een wicked problem.......................................................................21
1 op de 4: Het doorbreken van patronen..........................................................................................21
Dubbelleven......................................................................................................................................23
Week 5..................................................................................................................................................24
H6: Geweld tussen partners.............................................................................................................24
Alledaags misbruik Wais en Galle.....................................................................................................26
H1: Korte geschiedenis van de voorontwaarding..........................................................................26
H2: Het is gewoon gebeurd; strategieën van verkrachters...........................................................28
H3: Ik kan je niet helpen; de drifttheorie van de verkrachter.......................................................29
1
,Week 1
Wat is geweld volgens Hans Achterhuis?
Steeds als mensen een oorzaak van geweld wilden aanwijzen, leidde dat tot het
gewelddadig proberen te elimineren van die oorzaak. Het valt niet uit te roeien zonder
zelf gewelddadig te worden.
Definitie geweld Joke de vries: “die kracht of energie die de integriteit of de entiteit
van iemands bestaanswijze beschadigt (kapot maakt of doet desintegreren) of dat poogt
te doen (een aanval doet op de integriteit)”.
Definitie geweld Achterhuis: “Geweld bestaat dan in (1) het min of het meer
intentioneel toebrengen of dreigen toe te brengen van schade, (2)aan mensen of (3) aan
voorwerpen.
Elementen van belang bij deze definitie:
De in ieder geval gedeeltelijke intentie (bijv. per ongeluk schade toebrengen)
Verbaal en psychisch geweld/immateriële aard
Geweld tegen dingen/ iets materieels
6 perspectieven op geweld volgens Hans Achterhuis:
1. Het doel-middel schema: is een technisch-instrumentele benadering die stelt dat
iedereen die een obstakel is om je doel te bereiken, met geweld opzij geschoven
mag worden.
2. Structureel geweld: geweld dat voortdurend aanwezig is in een samenleving en
een voortdurende schadelijke invloed uitoefent op mensen. Het ontstaat door de
structuur van de samenleving. Het is minder goed zichtbaar, doordat
maatschappelijke verhoudingen vaak als zelfsprekend worden ervaren. Het wordt
zichtbaar wanneer mensen ertegen in opstand komen.
3. De strijd om erkenning: erkenning van maatschappelijk hiërarchische posities.
Geweld wordt gezien als een reactie van een individu of van een groep op een
gebrek aan erkenning voor de eigen identiteit.
4. Het wij-zij denken: hoe onveiliger, hoe groter de behoefte om op de identiteit van
de groep terug te vallen. (Grieken vs barbaren, Oekraine vs rusland, immigratie
achtergrond vs ‘echte nederlanders’).
5. Mimetische begeerte: de ene mens vergelijkt zich met de ander, wil zijn zoals de
ander. Wil alles wat de ander heeft, bereikt dit met geweld.
6. De dierlijke natuur van de mens: de vijf bovenstaande mechanismen komen ook
voor bij dieren. De menselijke agressie is evolutionair bepaald.
2
, Wie schrijft over geweld, schrijve persoonlijk of schrijve niet: in
gesprek met filosoof Hans Achterhuis
Belangrijke punten uit het interview:
Haat is voor achterhuis iets wat je blijft koesteren en dat je wraak wil nemen voor
iets wat in het verleden is gebeurd.
Van mening dat haat te domesticeren is
Je kan door zonder vergeving. Je kan niet van iedereen verwachten om iedereen
te vergeven, maar ze moeten door.
Geweld is vaak niet makkelijk voor mensen. Je moet ze in een behoorlijk context
plaatsen of ze moeten een bepaalde achtergrond hebben. Onderzoeken laten zien
dat zelfs in oorlogssituaties soldaten vaak niet schieten op de vijand.
In het leger blijkt een solidariteit in een groep te ontstaan en daarvoor vecht en
sterft men. Er wordt niet gepraat over vaderland maar wel over elkaar en wat ze
als groep meemaken.
Als je autonoom wil blijven moet je mimetische begeerte doorzien en die fixatie
loslaten.
Een relatie tussen haat en armoede is geen op zichzelf staande conditie. Armoede
is dat wel wanneer mensen zich mimetisch gaan vergelijken; wij worden
onderdrukt en wij willen hebben wat zij hebben.
Ook vanuit het wij-zij denken; zij zijn de rijken en wij zijn de armen. Zolang
verschil niet zichtbaar is dan zal armoede geen haat veroorzaken denkt
Achterhuis.
Geweld moet je accepteren. Als je het onderdrukt en doet alsof het niet bestaat,
dan komt het op een bepaalde manier weer naar boven, onverwacht. Als je dat
erkent kun je er beter mee omgaan.
Acceptatie op niveau nationale staten; polarisatie, wel geweldloos en binnen de
spelregels van de democratie.
Preventie; publieke ruimte waarin ieder zich vrij en veilig moet kunnen bewegen.
Sociale controle is vanzelfsprekend, ondersteunt door politie. Elkaar blijven
aanspreken.
Er zijn altijd keuzes mogelijk, creëer wel de voorwaarden dat mensen dat kunnen;
instituties.
Verantwoording naar jezelf, daar gaat het om.
Je kan haten zonder geweld te begaan
3
