Probleem 8
Leerdoelen:
Dementie:
- Wat is dementie?
- Welke fasen zijn er?
- Welke vormen heb je?
- Hoe ontstaat het?
- Hoe behandel je het?
Delerium
- Wat is delirium?
Amnestische stoornis
- Wat is een amnestische stoornis?
- Welke vormen zijn er?
Bronnen: vd. Molen, Comer, Franken
Dementie
Dementie: een aandoening waarbij er sprake is van een globaal verval van cognitieve funcites.
Het algemeen functioneren is dan aangetast en het gaat vaak samen met veranderingen in
psychologische en emotionele staat.
Kenmerken:
- Vergeetachtigheid geheugenstoornissen: in het begin is de patiënt niet in staat nieuwe
informatie op te slaan. Later kan de patiënt ook geen informatie uit het lange termijn
geheugen ophalen
- Ontregeling van abstract denken ontstaan van oordeels- en begripsstoornissen en
hierdoor nauwelijks of niet begrijpen van nieuwe of ingewikkelde situaties.
o Begrip van woorden en verbanden is aangetast
o Planmatig taken uitvoeren lukt niet (=verlies van executieve functies)
o Decorumverlies: mensen gedragen zich op een manier die niet sociaal aanvaardbaar
wordt gevonden en die niet past bij hun vroegere stijl van leven.
- Minder goede impulscontrole, hierdoor ontremd of antisociaal gedrag.
- Verminderde taalbeheersing:
o Afasie: moeite met het vinden van het juiste woord
o Apraxie: moeite met het uitvoeren van bepaalde motorische handelingen
o Agnosie: niet in staat zijn om voorwerpen te herkennen
o Echolalia: herhalen van wat je hoort
- Veranderende persoonlijkheid door veel cognitief falen:
o Persoon kan slordig worden en zichzelf gaan verwaarlozen
Niveau’s van bewustzijn
- Fase 1 = beginfase: men beseft op zekere hoogte dat psychisch functioneren achteruit
gaat. Dit probeert men te compenseren door:
o Versterking van dwangmatige trekken/handelen
1
, o Bij falen is er compensatie in de vorm van achterdocht en onrechtvaardige
beschuldigingen
o Vermijden van ingewikkelde situaties en soms trekt men zich terug uit sociale
contacten.
- Fase 2 = toename: het lukt men niet meer om de falen te maskeren, hierdoor ontstaat angst
of depressiviteit .
- Fase 3: het inzicht in het eigen disfunctioneren verdwijnt. Hierdoor gaat ook het gevoel
van angst en depressie weg (emotionele reacties nemen af) compensatiegedrag
Mate van ernst:
Dementie tast het algemeen functioneren aan, tussen de mate van ernst bestaat een vloeiende
overgang:
- Lichte dementie: belemmering van sociale activiteiten, maar nog wel voldoende
zelfvermogen aanwezig.
- Matige dementie: zelfstandig wonen wordt te riskant.
- Ernstige dementie: voortdurend toezicht nodig.
Epidemiologie
Prevalentie:
- 230.000 mensen die aan dementie leiden in Nederland
- 2-5% van de 65-jarigen heeft dementie, vanaf 85 jarige leeftijd stijgt dit:
o De kans op dementie is 33% als je 85+ bent
o De kans op dementie is 50% als je 95+ bent
Verhouding tussen mannen en vrouwen = 1:1, maar vrouwen leven langer (dus meer vrouwen
hebben dementie)
Dementie kan op iedere leeftijd ontstaan, maar meestal op oudere leeftijd.
Differentiaaldiagnostiek, comorbiditeit en beloop
Differentiaaldiagnostiek
- Soms is het lastig om goed onderscheid te maken tussen echte depressie en dementie bij
oudere mensen. Dit omdat bij depressie ook geheugenklachten kunnen ontstaan. Het
belangrijkste verschil is dat bij dementie er een objectieve cognitieve uitval aantoonbaar
is, terwijl dit bij depressie juist subjectieve klachten zijn.
- Dementie is wel goed te onderscheiden van een delier. Bij dementie ontbreken de
aandacht en bewustzijnsstoornissen.
Comorbiditeit
- Dementie kan samen gaan met een depressie en psychose
- Dementie kan samen gaan met een delier
- Dementie kan samen gaan met andere cognitieve stoornissen
2
Leerdoelen:
Dementie:
- Wat is dementie?
- Welke fasen zijn er?
- Welke vormen heb je?
- Hoe ontstaat het?
- Hoe behandel je het?
Delerium
- Wat is delirium?
Amnestische stoornis
- Wat is een amnestische stoornis?
- Welke vormen zijn er?
Bronnen: vd. Molen, Comer, Franken
Dementie
Dementie: een aandoening waarbij er sprake is van een globaal verval van cognitieve funcites.
Het algemeen functioneren is dan aangetast en het gaat vaak samen met veranderingen in
psychologische en emotionele staat.
Kenmerken:
- Vergeetachtigheid geheugenstoornissen: in het begin is de patiënt niet in staat nieuwe
informatie op te slaan. Later kan de patiënt ook geen informatie uit het lange termijn
geheugen ophalen
- Ontregeling van abstract denken ontstaan van oordeels- en begripsstoornissen en
hierdoor nauwelijks of niet begrijpen van nieuwe of ingewikkelde situaties.
o Begrip van woorden en verbanden is aangetast
o Planmatig taken uitvoeren lukt niet (=verlies van executieve functies)
o Decorumverlies: mensen gedragen zich op een manier die niet sociaal aanvaardbaar
wordt gevonden en die niet past bij hun vroegere stijl van leven.
- Minder goede impulscontrole, hierdoor ontremd of antisociaal gedrag.
- Verminderde taalbeheersing:
o Afasie: moeite met het vinden van het juiste woord
o Apraxie: moeite met het uitvoeren van bepaalde motorische handelingen
o Agnosie: niet in staat zijn om voorwerpen te herkennen
o Echolalia: herhalen van wat je hoort
- Veranderende persoonlijkheid door veel cognitief falen:
o Persoon kan slordig worden en zichzelf gaan verwaarlozen
Niveau’s van bewustzijn
- Fase 1 = beginfase: men beseft op zekere hoogte dat psychisch functioneren achteruit
gaat. Dit probeert men te compenseren door:
o Versterking van dwangmatige trekken/handelen
1
, o Bij falen is er compensatie in de vorm van achterdocht en onrechtvaardige
beschuldigingen
o Vermijden van ingewikkelde situaties en soms trekt men zich terug uit sociale
contacten.
- Fase 2 = toename: het lukt men niet meer om de falen te maskeren, hierdoor ontstaat angst
of depressiviteit .
- Fase 3: het inzicht in het eigen disfunctioneren verdwijnt. Hierdoor gaat ook het gevoel
van angst en depressie weg (emotionele reacties nemen af) compensatiegedrag
Mate van ernst:
Dementie tast het algemeen functioneren aan, tussen de mate van ernst bestaat een vloeiende
overgang:
- Lichte dementie: belemmering van sociale activiteiten, maar nog wel voldoende
zelfvermogen aanwezig.
- Matige dementie: zelfstandig wonen wordt te riskant.
- Ernstige dementie: voortdurend toezicht nodig.
Epidemiologie
Prevalentie:
- 230.000 mensen die aan dementie leiden in Nederland
- 2-5% van de 65-jarigen heeft dementie, vanaf 85 jarige leeftijd stijgt dit:
o De kans op dementie is 33% als je 85+ bent
o De kans op dementie is 50% als je 95+ bent
Verhouding tussen mannen en vrouwen = 1:1, maar vrouwen leven langer (dus meer vrouwen
hebben dementie)
Dementie kan op iedere leeftijd ontstaan, maar meestal op oudere leeftijd.
Differentiaaldiagnostiek, comorbiditeit en beloop
Differentiaaldiagnostiek
- Soms is het lastig om goed onderscheid te maken tussen echte depressie en dementie bij
oudere mensen. Dit omdat bij depressie ook geheugenklachten kunnen ontstaan. Het
belangrijkste verschil is dat bij dementie er een objectieve cognitieve uitval aantoonbaar
is, terwijl dit bij depressie juist subjectieve klachten zijn.
- Dementie is wel goed te onderscheiden van een delier. Bij dementie ontbreken de
aandacht en bewustzijnsstoornissen.
Comorbiditeit
- Dementie kan samen gaan met een depressie en psychose
- Dementie kan samen gaan met een delier
- Dementie kan samen gaan met andere cognitieve stoornissen
2
