BLOK 10 DIGESTIE
DE HOORCOLLEGES
HOORCOLLEGE 2: ANATOMIE KOP
ALGEMENE PRINCIPES
In de digestie (vertering) spelen een aantal processen een rol:
Mechanisch proces: kauwen, slikken, mengen
Secretie van verteringssappen
Enzymatische afbraak van nutriënten
Absorptie: opnemen via de darmwand naar het bloed
Uitscheiden: met zo min mogelijk watervlies
Aan de ene kant hebben we het over vertering, namelijk die dingen waar je zelf zorg voor
draagt, maar aan de andere kant hebben we het over fermentatie. Fermentatie is iets dat
we niet zélf kunnen, maar waarbij we de hulp nodig hebben van bacteriën of andere
microflora. Daardoor wordt ervoor gezorgd dat het plantaardig materiaal waar zelfs het
lichaam van de koe niets aan heeft, toch uiteindelijk in een bepaalde vorm wordt
aangeboden aan het maagdarmkanaal, zodat we daar wel wat mee kunnen. Ergens heeft
een herbivoor dus een compartiment (pens bij de koe; colon ascendens bij het paard), waar
heel veel bacteriën inzitten, die een soort ‘voor-afbraak’ bewerkstelligen van het
plantaardige materiaal, waarmee je lichaam aan de gang kan. Fermentatie staat dus vooraf
aan de vertering of achteraf, afhankelijk van het dier.
MONDHOLTE: ANATOMIE EN EMBRYOLOGIE
Er bestaan dieren met heel grote mondspleten hebt met heel erg scherpe tanden om de prooi vast te pakken
en het vlees eraf te scheuren. Paarden hebben echter een enorme mond met een enorme kiezen rij, waarbij de
mondopening heel erg klein is. Dit maakt bijvoorbeeld het kiezenraspen erg lastig.
Hiernaast is het embryo weergegeven met de verschillende vliezen, die daar omheen zaten. In het blauw zien
we het zenuwstelsel (ectoderm) met het oog dat gevormd werd. In het groen zien we de oerdarm (endoderm).
De oerdarm werd afgesloten aan de voorkant door een plaat en aan de achterkant door een plaat, waarmee hij
dichtzat in de eerste instantie. De plaat aan de voorkant noemden we de oropharyngeale membraan en deze
geeft de grens aan tussen de mondholte aan de ene kant, die uit de buitenste
huidlaag gevormd wordt (ectoderm) en de keelholte aan de andere kant, die
ontstaat uit de voordarm (endoderm). Het is dus een ecto-endodermale
membraan, die ooit door moet breken om te kunnen eten. De mondholte,
oftewel het stomodeum, is het gedeelte van ectoderm dat als het ware naar
binnen instulpt en dan aansluit op de membraan.
1
DE HOORCOLLEGES
HOORCOLLEGE 2: ANATOMIE KOP
ALGEMENE PRINCIPES
In de digestie (vertering) spelen een aantal processen een rol:
Mechanisch proces: kauwen, slikken, mengen
Secretie van verteringssappen
Enzymatische afbraak van nutriënten
Absorptie: opnemen via de darmwand naar het bloed
Uitscheiden: met zo min mogelijk watervlies
Aan de ene kant hebben we het over vertering, namelijk die dingen waar je zelf zorg voor
draagt, maar aan de andere kant hebben we het over fermentatie. Fermentatie is iets dat
we niet zélf kunnen, maar waarbij we de hulp nodig hebben van bacteriën of andere
microflora. Daardoor wordt ervoor gezorgd dat het plantaardig materiaal waar zelfs het
lichaam van de koe niets aan heeft, toch uiteindelijk in een bepaalde vorm wordt
aangeboden aan het maagdarmkanaal, zodat we daar wel wat mee kunnen. Ergens heeft
een herbivoor dus een compartiment (pens bij de koe; colon ascendens bij het paard), waar
heel veel bacteriën inzitten, die een soort ‘voor-afbraak’ bewerkstelligen van het
plantaardige materiaal, waarmee je lichaam aan de gang kan. Fermentatie staat dus vooraf
aan de vertering of achteraf, afhankelijk van het dier.
MONDHOLTE: ANATOMIE EN EMBRYOLOGIE
Er bestaan dieren met heel grote mondspleten hebt met heel erg scherpe tanden om de prooi vast te pakken
en het vlees eraf te scheuren. Paarden hebben echter een enorme mond met een enorme kiezen rij, waarbij de
mondopening heel erg klein is. Dit maakt bijvoorbeeld het kiezenraspen erg lastig.
Hiernaast is het embryo weergegeven met de verschillende vliezen, die daar omheen zaten. In het blauw zien
we het zenuwstelsel (ectoderm) met het oog dat gevormd werd. In het groen zien we de oerdarm (endoderm).
De oerdarm werd afgesloten aan de voorkant door een plaat en aan de achterkant door een plaat, waarmee hij
dichtzat in de eerste instantie. De plaat aan de voorkant noemden we de oropharyngeale membraan en deze
geeft de grens aan tussen de mondholte aan de ene kant, die uit de buitenste
huidlaag gevormd wordt (ectoderm) en de keelholte aan de andere kant, die
ontstaat uit de voordarm (endoderm). Het is dus een ecto-endodermale
membraan, die ooit door moet breken om te kunnen eten. De mondholte,
oftewel het stomodeum, is het gedeelte van ectoderm dat als het ware naar
binnen instulpt en dan aansluit op de membraan.
1
