BLOK 18 VOORTPLANTING
DE HOORCOLLEGES
HOORCOLLEGE 1: OVERZICHT
WAT IS DE ROL VAN DE DIERENARTS?
Zonder hulp van dierenartsen kunnen de meeste diersoorten zich prima voortplanten. Toch is ook een
dierenarts sterk betrokken bij de reproductie van gehouden dieren. De reden daarvoor is afhankelijk van het
gebruiksdoel van het dier. Gezelschapsdieren worden vaak ter gezelschap gehouden en worden hobbymatig
gefokt. Honden en katten kunnen uiteraard ook commercieel gefokt worden, maar vaker zie je dat dit gebeurt
bij de landbouwhuisdieren. Bij deze tak van fok spelen uiteraard economische factoren een rol. Het gaat er dan
dus niet alleen om dat het lukt, maar het moet ook economisch rendabel zijn. Bovendien houden dierenartsen
zich bezig met het fokken van wildlife of bedreigde diersoorten. Soms zijn van een bepaalde diersoort namelijk
nog maar zo weinig individuen over dat ze elkaar haast niet meer tegenkomen in het voortplantingsseizoen.
Om te voorkomen dat deze diersoorten uitsterven grijpen dierenartsen in bij de voortplanting van deze dieren.
De dierenarts kan zich daarentegen ook bezighouden met de anticonceptie als voorkomen moet worden dat
nakomelingen verwekt worden. Vooral bij honden en katten wordt heel veel gedaan om een stokje te steken
voor de voortplanting. Al met al zorgt de dierenarts dat de reproductie optimaal verloopt.
FERTILITEITSBEGELEIDING
Vooral bij landbouwhuisdierenartsen en paardendierenartsen bestaat het
grootste deel van het werk uit fertiliteitsbegeleiding. Allereerst geven zij advies
over de keuze van de fokdieren. Tegenwoordig worden in de
landbouwhuisdierensector steeds meer genetische gegevens gebruikt bij het
kiezen van de juiste fokdieren. Dit heeft als resultaat dat fokpopulaties steeds
kleiner worden, doordat steeds alleen maar met de beste beesten gefokt wordt.
De effectieve populatie wordt hiermee helaas steeds kleiner gemaakt, waardoor
het inteeltgehalte toeneemt. Dit heeft weer als consequentie dat erfelijke
gebreken sneller de kop op zetten. Het is dus zaak om als dierenarts maatregelen te nemen om dit in de
toekomst te voorkomen. Daarnaast zijn dierenartsen betrokken bij het oplossen van onvruchtbaarheid. Bij
koeien is de oplossing vaak gemakkelijk: de slacht. Bij een geliefde, onvruchtbare hond of merrie is dat wel
anders, omdat de eigenaar per se van dit dier nakomelingen wil hebben.
Ook is de dierenarts betrokken bij het garanderen van veiligheid voor dier en mens tijdens de
fertiliteitsbegeleiding. Hengsten en stieren zijn gevaarlijke dieren, waardoor het dekproces een risicovolle
gebeurtenis is. Behalve de fysieke veiligheid moet ook gedacht worden aan ziekten. De dierenarts moet
namelijk zoveel mogelijk vermijden dat besmettelijke ziekten overgedragen worden tijdens de reproductie.
Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan seksueel overdraagbare aandoeningen, maar ook ‘normale’
contact-gebonden ziekten. Als bijvoorbeeld een mannelijk en vrouwelijk dier niet met elkaar in contact komen,
1
DE HOORCOLLEGES
HOORCOLLEGE 1: OVERZICHT
WAT IS DE ROL VAN DE DIERENARTS?
Zonder hulp van dierenartsen kunnen de meeste diersoorten zich prima voortplanten. Toch is ook een
dierenarts sterk betrokken bij de reproductie van gehouden dieren. De reden daarvoor is afhankelijk van het
gebruiksdoel van het dier. Gezelschapsdieren worden vaak ter gezelschap gehouden en worden hobbymatig
gefokt. Honden en katten kunnen uiteraard ook commercieel gefokt worden, maar vaker zie je dat dit gebeurt
bij de landbouwhuisdieren. Bij deze tak van fok spelen uiteraard economische factoren een rol. Het gaat er dan
dus niet alleen om dat het lukt, maar het moet ook economisch rendabel zijn. Bovendien houden dierenartsen
zich bezig met het fokken van wildlife of bedreigde diersoorten. Soms zijn van een bepaalde diersoort namelijk
nog maar zo weinig individuen over dat ze elkaar haast niet meer tegenkomen in het voortplantingsseizoen.
Om te voorkomen dat deze diersoorten uitsterven grijpen dierenartsen in bij de voortplanting van deze dieren.
De dierenarts kan zich daarentegen ook bezighouden met de anticonceptie als voorkomen moet worden dat
nakomelingen verwekt worden. Vooral bij honden en katten wordt heel veel gedaan om een stokje te steken
voor de voortplanting. Al met al zorgt de dierenarts dat de reproductie optimaal verloopt.
FERTILITEITSBEGELEIDING
Vooral bij landbouwhuisdierenartsen en paardendierenartsen bestaat het
grootste deel van het werk uit fertiliteitsbegeleiding. Allereerst geven zij advies
over de keuze van de fokdieren. Tegenwoordig worden in de
landbouwhuisdierensector steeds meer genetische gegevens gebruikt bij het
kiezen van de juiste fokdieren. Dit heeft als resultaat dat fokpopulaties steeds
kleiner worden, doordat steeds alleen maar met de beste beesten gefokt wordt.
De effectieve populatie wordt hiermee helaas steeds kleiner gemaakt, waardoor
het inteeltgehalte toeneemt. Dit heeft weer als consequentie dat erfelijke
gebreken sneller de kop op zetten. Het is dus zaak om als dierenarts maatregelen te nemen om dit in de
toekomst te voorkomen. Daarnaast zijn dierenartsen betrokken bij het oplossen van onvruchtbaarheid. Bij
koeien is de oplossing vaak gemakkelijk: de slacht. Bij een geliefde, onvruchtbare hond of merrie is dat wel
anders, omdat de eigenaar per se van dit dier nakomelingen wil hebben.
Ook is de dierenarts betrokken bij het garanderen van veiligheid voor dier en mens tijdens de
fertiliteitsbegeleiding. Hengsten en stieren zijn gevaarlijke dieren, waardoor het dekproces een risicovolle
gebeurtenis is. Behalve de fysieke veiligheid moet ook gedacht worden aan ziekten. De dierenarts moet
namelijk zoveel mogelijk vermijden dat besmettelijke ziekten overgedragen worden tijdens de reproductie.
Hierbij moet niet alleen gedacht worden aan seksueel overdraagbare aandoeningen, maar ook ‘normale’
contact-gebonden ziekten. Als bijvoorbeeld een mannelijk en vrouwelijk dier niet met elkaar in contact komen,
1
