MS

Casus 19 - Multiple sclerose
MS = chronisch progressieve ziekte in het CZS in algemeen
- demyelinisatie ziekte
- witte stof ziekte
- geen verbetering in pathologie
- gradueel vermindering in functies
- geen genezing
- oorzaak voornamelijk onbekend of kan niet worden beïnvloed
- vaak gecombineerd met psychische tekens en symptomen
- nr 3. Meest voorkomende ontzenuwende ziekte in CZS in NL (na dementie en broerte)
- vaak tussen 20-40 jaar diagnose gesteld

Doel fysiotherapie
- behouden van functies
- vertragen van progressie
- vermijden van provocerende situaties/activiteiten

Oorzaken:
- MS komt veel meer voor in landen met koud klimaat
- Lijkt vaker voor te komen in familie (identieke tweeling)
- MS is auto-immuun ziekte
o Auto-antilichamen zijn aanwezig tegen myeline producerende cellen (glia cellen, Schwann
cellen)
- Precieze antigeen is nog steeds onbekend
o Trigger dat zorgt voor immuuncellen om op te hopen en aan te vallen is onbekend
o Ideeen: vitamine D tekort, virale infectie, sensitiviteit aan immunologische verstoringen

“MS begint in hersenen, niet in immuunsysteem” (onderzoek J. Geurts)

Criteria voor diagnose MS
- bewijs vinden van schade op minstens 2 verschillende gebieden in CZS EN
- bewijs vinden voor dat de schade is optrad met minstens 1 maand er tussen EN
- andere diagnoses uitsluiten

Classificatie
1. Benigne MS: 1-2 recidieven met volledig herstel, resulteert niet in een handicap
2. Relapsing-remitting MS: terugkerende discrete recidieven met periodes van remissie, tonen gedeeltelijk of
volledig herstel
3. Secundair progressieve MS: begint met relapse-remitting met progressieve verslechtering, met of zonder
exacerbaties met toenemende handicap
4. Primair progressieve MS: progressieve cumulatieve neurologische tekorten zonder remissies, met
exacerbaties

Intentie tremor – cerebellair, lijkt op verschijnselen wanneer iemand dronken is, dan wordt cerebellum ook als eerst
verstoort

Psychologische verstoringen:
- stemmingswisselingen:
o depressie
o angst
- cognitieve stoornis

Lopen, balans en coördinatie
- zwakte; een algemeen loop moeilijkheid door; toe drag, foot drop, vaulting (compensatie techniek, hiel
wordt opgerezen (op teen gaan staan) van sterkste been zodat het makkelijker is om het zwakke been
door te zwaaien)
- spasticiteit (vaak antispasticiteit medicatie zoals baclofen of tizanidine)
- verlies van balans; resulteert in zwaaing van romp, een dronken loopje bekend als ataxia
- sensorische vermindering
- vermoeidheid
- autonomische functies;
o blaas problemen door spasticiteit, slapheid



1

, o darm problemen; constipatie
o verstoring van seksuele functies
- Overig: visuele symptomen (optische neuritis), emotionele functies, cognitieve functies (geheugen,
concentratie, visueel-verbale functies)

Probleem bij MS
= myeline sheets van de zenuwbanen in CZS verdwijnen door ontstekingsreacties. Deze worden vervangen door
sclerotisch bindweefsel. Dit proces neemt plaats op verschillende plaatsen in CZS

Medische behandeling, fysiotherapie
1. Medicatie om progressie te beïnvloeden
a. Drugs om immuunsysteem te onderdrukken
i. Corticosteroïden (verlaagd exacerbatie) – kort termijn
ii. Interferon Bèta (verlaagd progressie ook in ver gevorderd stadium van de ziekte)
b. Monoclonaal antilichamen
i. etuximax, biologics (onderdrukken auto-immuun ontsteking)
2. Symptomatische medicatie
a. Spasticiteit
i. Baclofen (een GABA-receptor antagonist)
1. Bijwerkingen – verlaagde spiertonus, verdoving
ii. Dantroleen (vermindering spierspasme, niet echt effect op vrijwillige contracties dus
minder kans op spierzwakte)
iii. Botuline toxine (injectie om spasme te verlagen, zorgt ook voor spierzwakte)
b. Tremor (in cerebellair disfunctie)
i. Bèta blokkers
ii. Barbituraten
iii. Diepe brein stimulatie
c. Zwakte
i. Geen goede resultaten in medicatie
d. Pijn
i. Anti-epileptische medicatie (carbamazepine, sodium valproate, gabapentin)
ii. Antidepressant (amitriptyline)
iii. Corticosteroïden
iv. Cannabis


Fysiotherapeutische behandeling van patiënten met MS
- Handhaaf resterende adl-functies
- Optimaliseren belasting vermogen
- Oefen nieuwe technieken: transfers
- Raadpleging met betrekking tot het gebruik van nieuwe andere apparatuur / hulpmiddelen

Valkuilen voor fysiotherapeut
- Zwakte, uitputting van de patiënt
- Patiënt kan te optimistisch zijn
- Verhoogde gevoeligheid voor warmte
- Andere ziekten kunnen er uitzien als M.S.
- Overschatting van de belasting vermogen van de patiënt

Setting – Bij mevrouw thuis!
Algemeen
- 12 jaar geleden vastgesteld – progressieve vorm
- afhankelijk van rolstoel
- gehuwd, 3 kinderen van 16, 18, 22 jr. (2 thuiswonend)
- aangepaste woning
- vroeger heel actief leven
o volleybalwedstrijden van kinderen
Variant 1.
- 1 mnd in ziekenhuis door longontsteking
- erg moe
- zelfverzorging duurt lang, waarna ze rust moet nemen
 Wil weer kunnen niveau als voor pneumonie bereiken

Anamnese
- Vermoeidheid in loop van de dag




2