Pathologie Bewegingsapparaat bovenste extremiteit
Stationstoets
Bovenste extremiteit
SCHOUDER
Frozen shoulder
Bij een frozen shoulder is er:
1. In de eerste fase met name (nacht)pijn.
2. In de 2e fase: proggresieve passieve en actieve bewegingsbeperking van het glenohumerale
gewricht door een verminderde elasticiteit van het kapsel.
3. Functie neemt weer toe: Na 2-3 jaar verdwijnt het grootste deel van de bewegingsbeperking.
De oorzaak is onbekend. Soms ontstaat het secundair door een (gering) trauma, immunologische,
inflammatoire of endocriene oorzaken.
Diagnose:
- Passief bewegingsonderzoek: exorotatie 0⁰, abductie 45⁰.
- Beweging van de schouder is grotendeels scapulothoracaal.
- Röntgenfoto niet afwijkend, soms geringe ontkalking.
- Artrografisch onderzoek: gewrichtsvolume en recessus axillaris verkleind.
Behandeling:
- Conservatief: pijnmedicatie, ontstekingsremmers en fysiotherapie.
- Indien niet effectief: operatie.
Impingement syndroom
Patiënt heeft pijn in de deltoïdeusregio. De pijn neemt toe bij gebruik van de hand boven
schouderniveau en ’s nachts. Door de pijn zijn er functionele beperkingen.
Tijdens humerale flexie raken de pees van de m. supraspinatus en de bursa bekneld tussen het
acromion en tuberositas major.
Diagnose:
- Drukpijn onder de voorpunt van het acromion. AC-gewricht en bicepspees t.h.v. de groeve
kunnen ook pijnlijk zijn.
- Verstoord scapulohumeraal ritme.
- Painful arc: pijn tussen 60-120⁰ abductie. Met de arm in exorotatie is abductie makkelijker.
- Pijn verdwijnt bij injectie met anestheticum in de bursa subacromialis.
- Atrofie van de spieren van het rotatorenmanchet bij langbestaande klachten.
Ruptuur van de rotatorenmanchet
Symptomen:
- Nachtelijke pijn
- Niet op schouder kunnen liggen
- Krachtsvermindering en functieverlies van de schouder: abductie en exorotatie met name.
- Atrofie van de spieren: m. supraspinatus en m. infraspinatus.
Diagnose:
- Kleine partiële scheurtjes, met intact manchet: MRI-artrografie of artroscopie.
- Volledige scheur: MRI-artrografie.
- Bij lang bestaande grote scheur migreert de humeruskop naar boven waardoor de ruimte
tussen humerus en acromion kleiner wordt: zichtbaar met röntgenfoto.
Behandeling:
Charlotte de Breet – Samenvatting Jaar 3 - Stationstoets
, - Pijnstilling, eventueel subacromiale injectie met corticosteroïden, fysiotherapie.
- Indien onvoldoende: operatie; subacromiale ruimte vergroten en ontstoken bursaweefsel
verwijderen.
Bicepspeestendinitis
De pees van de lange kop van de m. biceps brachii loopt door de sulcus intertubercularis naar de
aanhechting in het bovendeel van het glenoïd. Een tendinopathie of ruptuur van de bicepspees is
meestal onderdeel van een impingementsyndroom of manchetruptuur.
Symptomen en diagnose:
- Pijn aan voorzijde van de schouder, en in de sulcus intertubercularis (schouder roteren tijdens
palpatie).
- Supinatie van de hand tegen weerstand met geflexteerde elleboog pijnlijk.
- Anteflexie van de gestrekte arm met de hand in supinatie tegen weerstand.
Acute tendinopathie
Symptomen:
- Binnen een paar uur ontstane zeer ernstige pijn in de schouder, soms uitstralend in de hele
arm.
- Elke beweging zeer pijnlijk.
Diagnose:
- Onderzoek nauwelijks mogelijk.
- Röntgenfoto: kalkdepot boven het tuberculum majus in de pees van de m. supraspinatus.
Behandeling:
- Pijnmedicatie en subacromiaal corticosteroïden injectie.
- Proberen kalkdepot aan te prikken en op te zuigen. Hierdoor kan ook een acute
ontstekingsreactie worden opgewekt die het kalk reabsorbeert.
Bursitis
Kan veroorzaakt worden door overbelasting en soms door infectie. Pijn en stijfheid zijn de
belangrijkste symptomen.
Behandeling: pijnstilling en ontstekingsremmende medicatie.
Habituele luxatie/subluxatie/instabiliteit
Mogelijke luxaties zijn:
- Anterieure glenohumerale luxatie: 84%. Ontstaat door te grote kracht van abductie en
exorotatie: bovenhands bal gooien, val op een uitgestoken elleboog en hand. Kan gepaard
gaan met letsel van de n. axillaris.
- Posterieure glenohumerale luxatie: 1,5%. Ontstaat door te grote kracht van endorotatie
(epileptisch insult). Diagnose wordt vaak pas 16 maanden later gesteld, doordat de schouder
nog redelijk beweeglijk is omdat de humeruskop nog in de posterieure spiermanchet van de
schouder kan bewegen.
- Acromioclaviculaire luxatie: 12%. Het ontstaat door een directe val op de punt van de
schouder aan de laterale zijde van het acromion, bij contactsport of fietsongeluk.
- Sternoclaviculaire luxatie: 2,5%
Oorzaken kunnen zijn: trauma, aangeboren hyperlaxiteit, scapula alata of neurologisch.
Diagnose
- Inspectie:
o Anterieure glenohumerale luxatie: indeuking/afplatting in reliëf m. deltoïdeus, omdat
de humerus kop hier niet meer zit.
Charlotte de Breet – Samenvatting Jaar 3 - Stationstoets
Stationstoets
Bovenste extremiteit
SCHOUDER
Frozen shoulder
Bij een frozen shoulder is er:
1. In de eerste fase met name (nacht)pijn.
2. In de 2e fase: proggresieve passieve en actieve bewegingsbeperking van het glenohumerale
gewricht door een verminderde elasticiteit van het kapsel.
3. Functie neemt weer toe: Na 2-3 jaar verdwijnt het grootste deel van de bewegingsbeperking.
De oorzaak is onbekend. Soms ontstaat het secundair door een (gering) trauma, immunologische,
inflammatoire of endocriene oorzaken.
Diagnose:
- Passief bewegingsonderzoek: exorotatie 0⁰, abductie 45⁰.
- Beweging van de schouder is grotendeels scapulothoracaal.
- Röntgenfoto niet afwijkend, soms geringe ontkalking.
- Artrografisch onderzoek: gewrichtsvolume en recessus axillaris verkleind.
Behandeling:
- Conservatief: pijnmedicatie, ontstekingsremmers en fysiotherapie.
- Indien niet effectief: operatie.
Impingement syndroom
Patiënt heeft pijn in de deltoïdeusregio. De pijn neemt toe bij gebruik van de hand boven
schouderniveau en ’s nachts. Door de pijn zijn er functionele beperkingen.
Tijdens humerale flexie raken de pees van de m. supraspinatus en de bursa bekneld tussen het
acromion en tuberositas major.
Diagnose:
- Drukpijn onder de voorpunt van het acromion. AC-gewricht en bicepspees t.h.v. de groeve
kunnen ook pijnlijk zijn.
- Verstoord scapulohumeraal ritme.
- Painful arc: pijn tussen 60-120⁰ abductie. Met de arm in exorotatie is abductie makkelijker.
- Pijn verdwijnt bij injectie met anestheticum in de bursa subacromialis.
- Atrofie van de spieren van het rotatorenmanchet bij langbestaande klachten.
Ruptuur van de rotatorenmanchet
Symptomen:
- Nachtelijke pijn
- Niet op schouder kunnen liggen
- Krachtsvermindering en functieverlies van de schouder: abductie en exorotatie met name.
- Atrofie van de spieren: m. supraspinatus en m. infraspinatus.
Diagnose:
- Kleine partiële scheurtjes, met intact manchet: MRI-artrografie of artroscopie.
- Volledige scheur: MRI-artrografie.
- Bij lang bestaande grote scheur migreert de humeruskop naar boven waardoor de ruimte
tussen humerus en acromion kleiner wordt: zichtbaar met röntgenfoto.
Behandeling:
Charlotte de Breet – Samenvatting Jaar 3 - Stationstoets
, - Pijnstilling, eventueel subacromiale injectie met corticosteroïden, fysiotherapie.
- Indien onvoldoende: operatie; subacromiale ruimte vergroten en ontstoken bursaweefsel
verwijderen.
Bicepspeestendinitis
De pees van de lange kop van de m. biceps brachii loopt door de sulcus intertubercularis naar de
aanhechting in het bovendeel van het glenoïd. Een tendinopathie of ruptuur van de bicepspees is
meestal onderdeel van een impingementsyndroom of manchetruptuur.
Symptomen en diagnose:
- Pijn aan voorzijde van de schouder, en in de sulcus intertubercularis (schouder roteren tijdens
palpatie).
- Supinatie van de hand tegen weerstand met geflexteerde elleboog pijnlijk.
- Anteflexie van de gestrekte arm met de hand in supinatie tegen weerstand.
Acute tendinopathie
Symptomen:
- Binnen een paar uur ontstane zeer ernstige pijn in de schouder, soms uitstralend in de hele
arm.
- Elke beweging zeer pijnlijk.
Diagnose:
- Onderzoek nauwelijks mogelijk.
- Röntgenfoto: kalkdepot boven het tuberculum majus in de pees van de m. supraspinatus.
Behandeling:
- Pijnmedicatie en subacromiaal corticosteroïden injectie.
- Proberen kalkdepot aan te prikken en op te zuigen. Hierdoor kan ook een acute
ontstekingsreactie worden opgewekt die het kalk reabsorbeert.
Bursitis
Kan veroorzaakt worden door overbelasting en soms door infectie. Pijn en stijfheid zijn de
belangrijkste symptomen.
Behandeling: pijnstilling en ontstekingsremmende medicatie.
Habituele luxatie/subluxatie/instabiliteit
Mogelijke luxaties zijn:
- Anterieure glenohumerale luxatie: 84%. Ontstaat door te grote kracht van abductie en
exorotatie: bovenhands bal gooien, val op een uitgestoken elleboog en hand. Kan gepaard
gaan met letsel van de n. axillaris.
- Posterieure glenohumerale luxatie: 1,5%. Ontstaat door te grote kracht van endorotatie
(epileptisch insult). Diagnose wordt vaak pas 16 maanden later gesteld, doordat de schouder
nog redelijk beweeglijk is omdat de humeruskop nog in de posterieure spiermanchet van de
schouder kan bewegen.
- Acromioclaviculaire luxatie: 12%. Het ontstaat door een directe val op de punt van de
schouder aan de laterale zijde van het acromion, bij contactsport of fietsongeluk.
- Sternoclaviculaire luxatie: 2,5%
Oorzaken kunnen zijn: trauma, aangeboren hyperlaxiteit, scapula alata of neurologisch.
Diagnose
- Inspectie:
o Anterieure glenohumerale luxatie: indeuking/afplatting in reliëf m. deltoïdeus, omdat
de humerus kop hier niet meer zit.
Charlotte de Breet – Samenvatting Jaar 3 - Stationstoets
