Diarree medische microbiologie college uitwerking
Per dag moet er 9 L vocht geabsorbeerd worden:
- 2 L inname.
- 7L speeksel, maag, gal, alvleesklier en darm.
Dit wordt met name in de dunne darm geresorbeerd. 1 L passeert door de ileocecaal klep. Het colon
reduceert de feces d.m.v. vochtabsorptie. Dit is normaal 0.8 L, en kan maximaal 2-3 L worden.
Diarree is ≥3 keer per dag of vaker dan normaal niet-vaste ontlasting. Dit komt door een verminderd
absorptie oppervlak, of door een verminderde contact tijd.
Soorten
• Osmotisch: <500 gram feces met >24 uur vasten. Dit ontstaat secundair aan malabsorptie.
• Secretoir: >500 gram feces met >24 uur vasten. Ontstaat door absorptie en/of secretie elektrolyten
• Steatorroe: >6% van de vetinname wordt uitgescheiden in de feces. Door te weinig gal (blokkade,
onvoldoende productie etc.) wordt het vet niet afgebroken en krijg je fatty diarrhea. Kan ook door
malabsorptie van vetten komen.
• Inflammatoir/exudatief: bij ontstekingen; leuko’s in de feces, en bij IBD; ulceraties in het colon.
• Combinaties zijn mogelijk!
Diarree
- Hoofdoorzaak van malnutritie bij kinderen <5 jaar.
- 2e hoofdoorzaak van kindersterfte <5 jaar. De doodsoorzaak is hierbij dehydratie.
- Mortaliteit door diarree is 1.5 miljoen kinderen per jaar.
- Globaal 2 miljard gevallen van diarree per jaar.
Acute waterige diarree is diarree inclusief cholera.
Acute bloederige diarree is dysenterie.
Persistente diarree: ≥14 dagen.
Chronische diarree: ≥ 4 weken.
Diarree heeft meestal een infectieuze oorzaak. Hiervan zijn virussen het belangrijkst, verder zijn er
bacteriën en parasieten (protozoa).
Diarree kan ook ontstaan door nieuwe medicatie: supplementen met magnesium, antacida, NSAIDs,
antibiotica, anti-aritmica, anti-hyopertensiva etc.
Dysenterie kan veroorzaakt worden door Shigella, EHEC en de Entamoeba histolytica.
Bij langdurige diarree spelen de E. coli’s en virussen geen rol.
Soorten E. coli: entero toxigeen (ETEC), entero pathogeen(EPEC) en entere hemorragisch (EHEC).
Persisterende en chronische diarree kunnen veroorzaakt worden door:
- Inflammatie: IBD en infecties.
- Mucosale ziekten: coeliakie.
- Pancreas insufficiëntie.
- Endocriene ziekten: hyperthyreoïdie, DM, Zollinger-Ellison.
- Laxantia abusus (chronisch misbruik van laxantia).
- Bacteriële overgroei.
, Infectieuze diarree:
1. Waterig: Dit kan viraal, parasitair en bacterieel zijn. Het is self-limiting.
Gecompliceerde soorten beloop:
2. Dysenterie: parasitair of bacterieel.
3. Persisterende diarree (≥2 weken): parasitair of bacterieel.
4. Chronische diarree (≥4 weken): parasitair of bacterieel.
Reizigersdiarree
14-55% van de reizigers krijgt reizigersdiarree. Het komt meer voor bij:
- Kinderen en ouderen.
- Afgenomen maagzuurproductie dus ook bij maagzuurremmers (bijv. omeprazol).
- Immuundeficiënties.
De incubatietijd is 3 dagen (bacteriën en virussen). De infectiedosis (hoeveel virussen/bacteriën krijg
je binnen) en de gastheerfactoren (zie bovenste 3), bepalen deze incubatietijd. Het duurt ongeveer 3-
4 dagen. Het is self-limiting.
Reizigersdiarree wordt het vaakst veroorzaakt door bacteriën (ETEC) en virussen (rotavirus),
parasieten wat minder. De meeste diagnoses worden echter gesteld van bacteriën en parasieten,
omdat we niet naar virussen kijken.
Je vraagt naar het werk van de persoon: mensen van kinder/kleuterscholen (NORO en ROTA), in
ziekenhuis (hier wil je geen salmonella, en ook wel shigella en campylobacter dragers), en horeca
(feestwerkende industrie). Deze mensen worden gescreend 6 weken na het eind van de klachten op
dragerschap.
Dysenterie
Dysenterie wordt met name veroorzaakt door shigella, (salmonella en campylobacter in mindere
mate), E. coli (EHEC) en de Entamoeba histolytica.
Vervolgonderzoek naar de verwekker:
- Feceskweek: deze moet nog warm zijn! De dunwandige vorm van de protozoa vindt je niet in oude
ontlasting, dus je hebt verse ontlasting nodig.
- Microscopie. Bij beiden moet je de aanvraag specificeren; waarheen moet gezocht worden?
EHEC
Enterohemorrhagische Escherichia coli. De diarree wordt veroorzaakt door een Shiga-like toxine
(verotoxine). Dit remt de eiwitsynthese door interactie aan te gaan met het 60S ribosoom, en deze
te inactiveren. Dit leidt tot intestinale epitheliale celdood. Er ontstaat hemorragische collitis.
De incubatietijd is 3 dagen (met een range van 1-12 dagen).
De symptomen zijn: asymptomatisch tot dat er hemorrhagische collitis ontstaat. 1-3 dagen na de
infectie wordt de diarree bloederig, en ontstaat er hevige buikkramp en complicaties.
Het Shige-like toxine werkt tegen kleine bloedvaten, zoals in de tractus digestivus. Een ander specifiek
doelwit is het vasculaire endotheel van de glomerulus. Door deze structuur kapot te maken, ontstaat
er nierfalen, en uiteindelijk vaak het dodelijke hemolytische uremisch syndroom. De trias van
symptomen hierbij is: hemolytische anemie, trombocytopenie en acute nierinsufficiëntie.
Behandeling EHEC/STEC: er is geen antibiotica beschikbaar, en vermijd gebruik van antiperistaltica.
Per dag moet er 9 L vocht geabsorbeerd worden:
- 2 L inname.
- 7L speeksel, maag, gal, alvleesklier en darm.
Dit wordt met name in de dunne darm geresorbeerd. 1 L passeert door de ileocecaal klep. Het colon
reduceert de feces d.m.v. vochtabsorptie. Dit is normaal 0.8 L, en kan maximaal 2-3 L worden.
Diarree is ≥3 keer per dag of vaker dan normaal niet-vaste ontlasting. Dit komt door een verminderd
absorptie oppervlak, of door een verminderde contact tijd.
Soorten
• Osmotisch: <500 gram feces met >24 uur vasten. Dit ontstaat secundair aan malabsorptie.
• Secretoir: >500 gram feces met >24 uur vasten. Ontstaat door absorptie en/of secretie elektrolyten
• Steatorroe: >6% van de vetinname wordt uitgescheiden in de feces. Door te weinig gal (blokkade,
onvoldoende productie etc.) wordt het vet niet afgebroken en krijg je fatty diarrhea. Kan ook door
malabsorptie van vetten komen.
• Inflammatoir/exudatief: bij ontstekingen; leuko’s in de feces, en bij IBD; ulceraties in het colon.
• Combinaties zijn mogelijk!
Diarree
- Hoofdoorzaak van malnutritie bij kinderen <5 jaar.
- 2e hoofdoorzaak van kindersterfte <5 jaar. De doodsoorzaak is hierbij dehydratie.
- Mortaliteit door diarree is 1.5 miljoen kinderen per jaar.
- Globaal 2 miljard gevallen van diarree per jaar.
Acute waterige diarree is diarree inclusief cholera.
Acute bloederige diarree is dysenterie.
Persistente diarree: ≥14 dagen.
Chronische diarree: ≥ 4 weken.
Diarree heeft meestal een infectieuze oorzaak. Hiervan zijn virussen het belangrijkst, verder zijn er
bacteriën en parasieten (protozoa).
Diarree kan ook ontstaan door nieuwe medicatie: supplementen met magnesium, antacida, NSAIDs,
antibiotica, anti-aritmica, anti-hyopertensiva etc.
Dysenterie kan veroorzaakt worden door Shigella, EHEC en de Entamoeba histolytica.
Bij langdurige diarree spelen de E. coli’s en virussen geen rol.
Soorten E. coli: entero toxigeen (ETEC), entero pathogeen(EPEC) en entere hemorragisch (EHEC).
Persisterende en chronische diarree kunnen veroorzaakt worden door:
- Inflammatie: IBD en infecties.
- Mucosale ziekten: coeliakie.
- Pancreas insufficiëntie.
- Endocriene ziekten: hyperthyreoïdie, DM, Zollinger-Ellison.
- Laxantia abusus (chronisch misbruik van laxantia).
- Bacteriële overgroei.
, Infectieuze diarree:
1. Waterig: Dit kan viraal, parasitair en bacterieel zijn. Het is self-limiting.
Gecompliceerde soorten beloop:
2. Dysenterie: parasitair of bacterieel.
3. Persisterende diarree (≥2 weken): parasitair of bacterieel.
4. Chronische diarree (≥4 weken): parasitair of bacterieel.
Reizigersdiarree
14-55% van de reizigers krijgt reizigersdiarree. Het komt meer voor bij:
- Kinderen en ouderen.
- Afgenomen maagzuurproductie dus ook bij maagzuurremmers (bijv. omeprazol).
- Immuundeficiënties.
De incubatietijd is 3 dagen (bacteriën en virussen). De infectiedosis (hoeveel virussen/bacteriën krijg
je binnen) en de gastheerfactoren (zie bovenste 3), bepalen deze incubatietijd. Het duurt ongeveer 3-
4 dagen. Het is self-limiting.
Reizigersdiarree wordt het vaakst veroorzaakt door bacteriën (ETEC) en virussen (rotavirus),
parasieten wat minder. De meeste diagnoses worden echter gesteld van bacteriën en parasieten,
omdat we niet naar virussen kijken.
Je vraagt naar het werk van de persoon: mensen van kinder/kleuterscholen (NORO en ROTA), in
ziekenhuis (hier wil je geen salmonella, en ook wel shigella en campylobacter dragers), en horeca
(feestwerkende industrie). Deze mensen worden gescreend 6 weken na het eind van de klachten op
dragerschap.
Dysenterie
Dysenterie wordt met name veroorzaakt door shigella, (salmonella en campylobacter in mindere
mate), E. coli (EHEC) en de Entamoeba histolytica.
Vervolgonderzoek naar de verwekker:
- Feceskweek: deze moet nog warm zijn! De dunwandige vorm van de protozoa vindt je niet in oude
ontlasting, dus je hebt verse ontlasting nodig.
- Microscopie. Bij beiden moet je de aanvraag specificeren; waarheen moet gezocht worden?
EHEC
Enterohemorrhagische Escherichia coli. De diarree wordt veroorzaakt door een Shiga-like toxine
(verotoxine). Dit remt de eiwitsynthese door interactie aan te gaan met het 60S ribosoom, en deze
te inactiveren. Dit leidt tot intestinale epitheliale celdood. Er ontstaat hemorragische collitis.
De incubatietijd is 3 dagen (met een range van 1-12 dagen).
De symptomen zijn: asymptomatisch tot dat er hemorrhagische collitis ontstaat. 1-3 dagen na de
infectie wordt de diarree bloederig, en ontstaat er hevige buikkramp en complicaties.
Het Shige-like toxine werkt tegen kleine bloedvaten, zoals in de tractus digestivus. Een ander specifiek
doelwit is het vasculaire endotheel van de glomerulus. Door deze structuur kapot te maken, ontstaat
er nierfalen, en uiteindelijk vaak het dodelijke hemolytische uremisch syndroom. De trias van
symptomen hierbij is: hemolytische anemie, trombocytopenie en acute nierinsufficiëntie.
Behandeling EHEC/STEC: er is geen antibiotica beschikbaar, en vermijd gebruik van antiperistaltica.
