Survival Psychology – Leach (1994) DEELTENTAMEN
1
1. Anatomy of a Disaster
De gemeenschappelijke factor van rampen, is de mate van ellende
die het teweeg brengt. Een gebeurtenis wordt als een ramp
beschreven als er menselijk leed bij komt kijken. Het gedrag van
mensen in nood vertoont een structureel patroon. De vorm van een
ramp doet er niet toe. Om structuren in rampen te ontdekken en
classificeren zijn er twee benaderingen prominent:
Omschrijft de ramp in zijn eigenschappen : classificerend of
typologisch
- Natuur of door mensen
- Duur van de ramp
- Geografische range
Omschrijft de ramp op basis van de impact die het heeft op
menselijk gedrag : dynamisch
- Voor de gebeurtenis
- Tijdens de gebeurtenis
- Na de gebeurtenis
Structured Approach (= model waarin een ramp wordt ingedeeld
a.d.h.v. verschillende aspecten van de ramp)
Barton (1969) : vier dimensies
Scope
- Geografische impact van een ramp
Preparedness
- Bereidheid van de inwoners
Speed of disaster
- Bijvoorbeeld plotseling, geleidelijk of terugkerend
Duration of impact
- Bijvoorbeeld korte of lange duur en of er sprake is van
terugkerende episodes
Vanuit de psychologie is het echter lastig om deze gescheiden te
houden. Verder is er een belangrijke dimensie die Barton niet omvat:
Natural vs man-made
- Berren, Beigel & Ghertner (1980) voegden deze toe
Berren, Beigel & Ghertner (1980) : vijf dimensies
Type of disaster
- Man-made of natural
Duration
, - Plotseling of langzamere onset
Degree of personal impact
Potentie voor herhaling
Controle over toekomstige impact
Gleser, Green & Winget (1981) : meer persoonlijke benadering
- Ontstaan na de Buffalo Greek disaster, tijdens een
psychiatrische studie over de slachtoffers
Mate waarin het leven van een individu bedreigd wordt
Mate van gevoel van verlies ervaren door een individu
Lengte of verlenging van lijden van een slachtoffer
Mate van geografische verplaatsing die nodig is
De proportie van een groep of gemeenschap die erbij
betrokken is
De onderliggende oorzaak van de ramp
Wanneer de ratio slachtoffers : niet-slachtoffers meer naar het
tweede geval neigt, kunnen die de slachtoffers helpen. Daarom ligt
de suggestie er dat deze ratio ook meegenomen moet worden bij
classificatie.
De omvang zou ook niet erg informatief zijn, er kan beter gekeken
worden naar of het centraal of perifeer is (al is het vaak ook een
mengelmoes van de twee).
Het gestructureerde model is dan wel informatief, maar het gevaar
dreigt dat er altijd wel een nieuw aspect toegevoegd kan worden om
het bij een bepaalde ramp de laten passen. Hierdoor zouden er
steeds meer dimensies worden toegevoegd en kan er uiteindelijk
niet meer mee gewerkt worden.
Dynamic Approach (= model waarin een ramp wordt ingedeeld
a.d.h.v. verschillende fasen van de ramp)
Tyhurst (1951) : drie fasen
Periode van impact
- Moment dat de ramp plaatsvindt en men zich realiseert
dat men in gevaar is
Periode van recoil
- Het gevaar is geweken, maar de persoon is waarschijnlijk
nog vermoeid, uitgeput, hongerig en/of dorstig, lichamelijk
gewond en/of psychologisch geschaad (men is dus in
secundair gevaar)
Periode van post-trauma
1
1. Anatomy of a Disaster
De gemeenschappelijke factor van rampen, is de mate van ellende
die het teweeg brengt. Een gebeurtenis wordt als een ramp
beschreven als er menselijk leed bij komt kijken. Het gedrag van
mensen in nood vertoont een structureel patroon. De vorm van een
ramp doet er niet toe. Om structuren in rampen te ontdekken en
classificeren zijn er twee benaderingen prominent:
Omschrijft de ramp in zijn eigenschappen : classificerend of
typologisch
- Natuur of door mensen
- Duur van de ramp
- Geografische range
Omschrijft de ramp op basis van de impact die het heeft op
menselijk gedrag : dynamisch
- Voor de gebeurtenis
- Tijdens de gebeurtenis
- Na de gebeurtenis
Structured Approach (= model waarin een ramp wordt ingedeeld
a.d.h.v. verschillende aspecten van de ramp)
Barton (1969) : vier dimensies
Scope
- Geografische impact van een ramp
Preparedness
- Bereidheid van de inwoners
Speed of disaster
- Bijvoorbeeld plotseling, geleidelijk of terugkerend
Duration of impact
- Bijvoorbeeld korte of lange duur en of er sprake is van
terugkerende episodes
Vanuit de psychologie is het echter lastig om deze gescheiden te
houden. Verder is er een belangrijke dimensie die Barton niet omvat:
Natural vs man-made
- Berren, Beigel & Ghertner (1980) voegden deze toe
Berren, Beigel & Ghertner (1980) : vijf dimensies
Type of disaster
- Man-made of natural
Duration
, - Plotseling of langzamere onset
Degree of personal impact
Potentie voor herhaling
Controle over toekomstige impact
Gleser, Green & Winget (1981) : meer persoonlijke benadering
- Ontstaan na de Buffalo Greek disaster, tijdens een
psychiatrische studie over de slachtoffers
Mate waarin het leven van een individu bedreigd wordt
Mate van gevoel van verlies ervaren door een individu
Lengte of verlenging van lijden van een slachtoffer
Mate van geografische verplaatsing die nodig is
De proportie van een groep of gemeenschap die erbij
betrokken is
De onderliggende oorzaak van de ramp
Wanneer de ratio slachtoffers : niet-slachtoffers meer naar het
tweede geval neigt, kunnen die de slachtoffers helpen. Daarom ligt
de suggestie er dat deze ratio ook meegenomen moet worden bij
classificatie.
De omvang zou ook niet erg informatief zijn, er kan beter gekeken
worden naar of het centraal of perifeer is (al is het vaak ook een
mengelmoes van de twee).
Het gestructureerde model is dan wel informatief, maar het gevaar
dreigt dat er altijd wel een nieuw aspect toegevoegd kan worden om
het bij een bepaalde ramp de laten passen. Hierdoor zouden er
steeds meer dimensies worden toegevoegd en kan er uiteindelijk
niet meer mee gewerkt worden.
Dynamic Approach (= model waarin een ramp wordt ingedeeld
a.d.h.v. verschillende fasen van de ramp)
Tyhurst (1951) : drie fasen
Periode van impact
- Moment dat de ramp plaatsvindt en men zich realiseert
dat men in gevaar is
Periode van recoil
- Het gevaar is geweken, maar de persoon is waarschijnlijk
nog vermoeid, uitgeput, hongerig en/of dorstig, lichamelijk
gewond en/of psychologisch geschaad (men is dus in
secundair gevaar)
Periode van post-trauma
