Conceptanalyse
Autonomie
Het definiëren van het concept
autonomie
Cursusnaam: Academische Vaardigheden
Code:
Naam student: Daniëlle Kadijk
Studentnummer:
Inleverdatum: 04-12-2022
Opleiding: MIZW
Examinator:
Aantal woorden: 2991
,MIZW – Conceptanalyse Daniëlle Kadijk
Samenvatting
Autonomie krijgt een steeds centralere plaats in de maatschappij. Binnen de
gezondheidszorg lijkt de patiënt ook steeds autonomer te worden. De patiënt heeft meer
behoefte aan ruimte om zelf keuzes te maken in de zorg en wil meer regie over het
behandelplan. Deze keuzes wil de patiënt maken in overeenstemming met diens
persoonlijke waarden en normen.
Door te luisteren naar de wensen en behoeften van de patiënt en de autonomie te
respecteren, kan de zorgrelatie verbeterd worden en daarmee de kwaliteit van zorg voor de
patiënt. Op de inhoud en praktische betekenis van autonomie is echter kritiek. Onder
verpleegkundigen is er een gebrek aan consensus en er bestaat discussie over wie er
daadwerkelijk autonoom is. Er is daarom aanleiding tot het onderzoeken van de wijze
waarop het concept autonomie in Nederland doorgaans wordt omschreven. Het doel van
deze conceptanalyse is het concept autonomie binnen de context van de gezondheidszorg
te definiëren.
De methode van Walker en Avant (2014) is gebruikt voor het schrijven van de
conceptanalyse. Literatuurstudie is gebruikt om op zoek te gaan naar een definitie van het
concept autonomie. De databanken Pubmed en Cinahl zijn hiervoor geraadpleegd.
Uit de literatuurstudie is naar voren gekomen dat het concept autonomie de attributen
respect, individualisme, vrijheid, controle, vrijwilligheid en zelfbestuur bevat. Om deze
attributen tot uiting te laten komen, zijn de antecedenten handelingsbekwaamheid, informed
consent en een goede zorgrelatie van belang. Wanneer autonomie wordt ingezet in de
praktijk, zal er positieve invloed zijn op mentaal welzijn, person-centred care, de
zelfredzaamheid wordt vergroot en er vindt meer efficiëntie plaats in de zorg waarbij de
patiënt vaker therapietrouw is.
Concluderend kan een eenduidige definitie gegeven worden aan het concept autonomie,
namelijk: ‘Autonomie wordt gevormd door de kenmerken respect, vrijheid, individualisme,
controle, zelfbestuur en vrijwilligheid. Hieraan gaat vooraf dat de patiënt handelingsbekwaam
moet zijn en een goede zorgrelatie heeft met de zorgprofessional, waarbij er sprake is van
informed consent.’
1
, MIZW – Conceptanalyse Daniëlle Kadijk
Inhoudsopgave
1. Inleiding...........................................................................................................................3
2. Methode ..........................................................................................................................4
2.1. Theoretisch kader.....................................................................................................4
2.2. Zoekstrategie ...........................................................................................................5
2.3. Dataverzameling ......................................................................................................7
3. Bevindingen ....................................................................................................................7
3.1. Identificeren gebruikswijzen concept ........................................................................8
3.2. Attributen ..................................................................................................................8
3.3. Beschrijvende casussen .........................................................................................10
3.3.1. Model casus ....................................................................................................10
3.3.2. Grensgeval casus ...........................................................................................10
3.3.3. Gerelateerde casus .........................................................................................11
3.3.4. Tegengestelde casus ......................................................................................11
3.4. Antecedenten .........................................................................................................11
3.5. Consequenties .......................................................................................................13
3.6. Empirische referenties ............................................................................................14
4. Discussie .......................................................................................................................16
4.1 Methodologische sterkten en zwakten…………………………………………………15
4.2 Het zoekproces…………………….…………………………………………………….16
4.3 Implicaties voor de praktijk……………………………………………………………...16
5. Conclusie ......................................................................................................................17
Literatuurverwijzing .......................................................................................................18
Bijlage A - Groepeerschema rationale ...........................................................................22
Bijlage B - Tabel met bevindingen .................................................................................23
Bijlage C - Piramide van bewijs .....................................................................................24
Bijlage D - Verslag leerrendement ................................... Error! Bookmark not defined.
Bijlage E- Peer-feedback van medestudenten ................. Error! Bookmark not defined.
2
Autonomie
Het definiëren van het concept
autonomie
Cursusnaam: Academische Vaardigheden
Code:
Naam student: Daniëlle Kadijk
Studentnummer:
Inleverdatum: 04-12-2022
Opleiding: MIZW
Examinator:
Aantal woorden: 2991
,MIZW – Conceptanalyse Daniëlle Kadijk
Samenvatting
Autonomie krijgt een steeds centralere plaats in de maatschappij. Binnen de
gezondheidszorg lijkt de patiënt ook steeds autonomer te worden. De patiënt heeft meer
behoefte aan ruimte om zelf keuzes te maken in de zorg en wil meer regie over het
behandelplan. Deze keuzes wil de patiënt maken in overeenstemming met diens
persoonlijke waarden en normen.
Door te luisteren naar de wensen en behoeften van de patiënt en de autonomie te
respecteren, kan de zorgrelatie verbeterd worden en daarmee de kwaliteit van zorg voor de
patiënt. Op de inhoud en praktische betekenis van autonomie is echter kritiek. Onder
verpleegkundigen is er een gebrek aan consensus en er bestaat discussie over wie er
daadwerkelijk autonoom is. Er is daarom aanleiding tot het onderzoeken van de wijze
waarop het concept autonomie in Nederland doorgaans wordt omschreven. Het doel van
deze conceptanalyse is het concept autonomie binnen de context van de gezondheidszorg
te definiëren.
De methode van Walker en Avant (2014) is gebruikt voor het schrijven van de
conceptanalyse. Literatuurstudie is gebruikt om op zoek te gaan naar een definitie van het
concept autonomie. De databanken Pubmed en Cinahl zijn hiervoor geraadpleegd.
Uit de literatuurstudie is naar voren gekomen dat het concept autonomie de attributen
respect, individualisme, vrijheid, controle, vrijwilligheid en zelfbestuur bevat. Om deze
attributen tot uiting te laten komen, zijn de antecedenten handelingsbekwaamheid, informed
consent en een goede zorgrelatie van belang. Wanneer autonomie wordt ingezet in de
praktijk, zal er positieve invloed zijn op mentaal welzijn, person-centred care, de
zelfredzaamheid wordt vergroot en er vindt meer efficiëntie plaats in de zorg waarbij de
patiënt vaker therapietrouw is.
Concluderend kan een eenduidige definitie gegeven worden aan het concept autonomie,
namelijk: ‘Autonomie wordt gevormd door de kenmerken respect, vrijheid, individualisme,
controle, zelfbestuur en vrijwilligheid. Hieraan gaat vooraf dat de patiënt handelingsbekwaam
moet zijn en een goede zorgrelatie heeft met de zorgprofessional, waarbij er sprake is van
informed consent.’
1
, MIZW – Conceptanalyse Daniëlle Kadijk
Inhoudsopgave
1. Inleiding...........................................................................................................................3
2. Methode ..........................................................................................................................4
2.1. Theoretisch kader.....................................................................................................4
2.2. Zoekstrategie ...........................................................................................................5
2.3. Dataverzameling ......................................................................................................7
3. Bevindingen ....................................................................................................................7
3.1. Identificeren gebruikswijzen concept ........................................................................8
3.2. Attributen ..................................................................................................................8
3.3. Beschrijvende casussen .........................................................................................10
3.3.1. Model casus ....................................................................................................10
3.3.2. Grensgeval casus ...........................................................................................10
3.3.3. Gerelateerde casus .........................................................................................11
3.3.4. Tegengestelde casus ......................................................................................11
3.4. Antecedenten .........................................................................................................11
3.5. Consequenties .......................................................................................................13
3.6. Empirische referenties ............................................................................................14
4. Discussie .......................................................................................................................16
4.1 Methodologische sterkten en zwakten…………………………………………………15
4.2 Het zoekproces…………………….…………………………………………………….16
4.3 Implicaties voor de praktijk……………………………………………………………...16
5. Conclusie ......................................................................................................................17
Literatuurverwijzing .......................................................................................................18
Bijlage A - Groepeerschema rationale ...........................................................................22
Bijlage B - Tabel met bevindingen .................................................................................23
Bijlage C - Piramide van bewijs .....................................................................................24
Bijlage D - Verslag leerrendement ................................... Error! Bookmark not defined.
Bijlage E- Peer-feedback van medestudenten ................. Error! Bookmark not defined.
2
