College AGZVGG celdeling en kanker (online 13-09-17)
Celdeling
- Levenscyclus van de cel
- 75 triljoen cellen
- Moedercel-> twee dochtercellen
- Deling van het cytoplasma en kernmateriaal (DNA)
Erfelijkheid en ontwikkeling. Elke lichaamscel of somatische cel heeft 23 paren of 46 chromosomen
22 paren autosomale chromosomen en 1 paar geslachtschromosomen.
Mannen XY en vrouwen XX.
Genotype -> iemands 46 chromosomen en genen
Fenotype -> de fysieke expressie van iemands genotype
Differentiatie
- Specifieke functie van een lichaamscel
- Uitschakeling van welbepaalde chromosomen
o Zenuwcellen>> signaaloverdracht
o Levercellen>> detoxificatie
o Spiercellen>> beweging
o Botcellen>> structuur
Apoptose>> geprogrammeerde celdood
- Geïnfecteerde cellen met virussen
- Kankercellen
Fasen van celdeling
- Interfase-> fase waarbij de cel zich gaat voorbereiden tot celdeling
- Mitose-> al het genetisch materiaal, DNA, chromosomen, worden verdeeld over de twee
dochtercellen
- Cytokinese-> proces waarbij de moedercel in twee dochtercellen splitst
Celdeling
- 1 moedercel deelt in twee dochtercellen
- Cellen die altijd delen-> Maagdarm stelsel, tijdens de groei.
- Cellen die soms delen>> bij verwondingen of ziektes
- Cellen die niet delen>> zenuwcellen, skeletspiercellen en rode bloedcellen
Mitose-> een proces dat de verdubbelde chromosomen van de oorspronkelijke cel van elkaar scheidt
en in twee identieke celkernen omhult.
Carcinogenese
- Initiatie
o Initiatie tot kankervorming
- Promotie
o Goedaardige tumorvorming (controleerbaar)
- Progressie
o Kwaadaardige tumorvorming en metastase
Carcinogenese
- Ontstaan van kwaadaardig kanker
, - DNA in de cel is blijvend aangetast -> mutatie
- Abnormale cellen-> ongecontroleerd delen en groeien
- Meerdere mutaties zijn noodzakelijk om carcinogenese te veroorzaken
- Oncogenen, tumor supressorgenen en DNA reparatiegenen.
o Abnormale genen
o Mutaties>> DNA blijvend beschadigd
o Normale cel kan in een kankercel veranderen
Virussen
Humaan Papilloma Virus (baarmoederhalskanker)
o Activatie van oncogenen
Verstoorde celgroei
Ongecontroleerde celdeling
Uitblijving van apoptose
Tumor suppressie genen-> niet normale of niet actieve tumor suppressie genen >> kankercellen
- Celcyclus is verstoord
- DNA reparatie is verstoord
- Ongecontroleerde celgroei en celdeling
DNA-reparatiegenen
- Repareren DNA tijdens de DNA replicatie
- Mutaties in DNA reparatiegenen>> geen reparatie van het DNA tijdens de replicatie
- Genetische instabiliteit
- Abnormale cellen en celgroei
Carcinoom is altijd een kwaadaardige kanker vanuit het epitheel weefsel!
Sarcoom is altijd een kwaadaardige kanker vanuit het bindweefsel!
Benigne gezwel Maligne gezwel
- Groeit kapsel binnen - Groeit door kapsel heen
- Is glad van oppervlak - Heeft een onregelmatige vorm
- Veroorzaakt druk op omringende - Dringt door naar andere weefsel via
weefsels de bloedbaan en lymfe
- Cellen lijken op oorspronkelijke cellen - Cellen lijken niet meer op
- Geen metastase oorspronkelijke cellen
- Is niet dodelijk, tenzij op bedreigende - Metastase
plaats - Is dodelijk, tenzij op tijd ontdekt en
behandeld
Oorzaken
- Endogene factoren
o Leeftijd
o Geslacht
o Aanleg
o Hormonen
- Endogene factoren worden geërfd van de ouders
- Externe factoren/ omgevingsfactoren
o Roken o Infectieziekten
o Zonlicht o Virussen
o Carcinogene stoffen o Straling
o Voeding o Medicijnen
o Alcohol
Celdeling
- Levenscyclus van de cel
- 75 triljoen cellen
- Moedercel-> twee dochtercellen
- Deling van het cytoplasma en kernmateriaal (DNA)
Erfelijkheid en ontwikkeling. Elke lichaamscel of somatische cel heeft 23 paren of 46 chromosomen
22 paren autosomale chromosomen en 1 paar geslachtschromosomen.
Mannen XY en vrouwen XX.
Genotype -> iemands 46 chromosomen en genen
Fenotype -> de fysieke expressie van iemands genotype
Differentiatie
- Specifieke functie van een lichaamscel
- Uitschakeling van welbepaalde chromosomen
o Zenuwcellen>> signaaloverdracht
o Levercellen>> detoxificatie
o Spiercellen>> beweging
o Botcellen>> structuur
Apoptose>> geprogrammeerde celdood
- Geïnfecteerde cellen met virussen
- Kankercellen
Fasen van celdeling
- Interfase-> fase waarbij de cel zich gaat voorbereiden tot celdeling
- Mitose-> al het genetisch materiaal, DNA, chromosomen, worden verdeeld over de twee
dochtercellen
- Cytokinese-> proces waarbij de moedercel in twee dochtercellen splitst
Celdeling
- 1 moedercel deelt in twee dochtercellen
- Cellen die altijd delen-> Maagdarm stelsel, tijdens de groei.
- Cellen die soms delen>> bij verwondingen of ziektes
- Cellen die niet delen>> zenuwcellen, skeletspiercellen en rode bloedcellen
Mitose-> een proces dat de verdubbelde chromosomen van de oorspronkelijke cel van elkaar scheidt
en in twee identieke celkernen omhult.
Carcinogenese
- Initiatie
o Initiatie tot kankervorming
- Promotie
o Goedaardige tumorvorming (controleerbaar)
- Progressie
o Kwaadaardige tumorvorming en metastase
Carcinogenese
- Ontstaan van kwaadaardig kanker
, - DNA in de cel is blijvend aangetast -> mutatie
- Abnormale cellen-> ongecontroleerd delen en groeien
- Meerdere mutaties zijn noodzakelijk om carcinogenese te veroorzaken
- Oncogenen, tumor supressorgenen en DNA reparatiegenen.
o Abnormale genen
o Mutaties>> DNA blijvend beschadigd
o Normale cel kan in een kankercel veranderen
Virussen
Humaan Papilloma Virus (baarmoederhalskanker)
o Activatie van oncogenen
Verstoorde celgroei
Ongecontroleerde celdeling
Uitblijving van apoptose
Tumor suppressie genen-> niet normale of niet actieve tumor suppressie genen >> kankercellen
- Celcyclus is verstoord
- DNA reparatie is verstoord
- Ongecontroleerde celgroei en celdeling
DNA-reparatiegenen
- Repareren DNA tijdens de DNA replicatie
- Mutaties in DNA reparatiegenen>> geen reparatie van het DNA tijdens de replicatie
- Genetische instabiliteit
- Abnormale cellen en celgroei
Carcinoom is altijd een kwaadaardige kanker vanuit het epitheel weefsel!
Sarcoom is altijd een kwaadaardige kanker vanuit het bindweefsel!
Benigne gezwel Maligne gezwel
- Groeit kapsel binnen - Groeit door kapsel heen
- Is glad van oppervlak - Heeft een onregelmatige vorm
- Veroorzaakt druk op omringende - Dringt door naar andere weefsel via
weefsels de bloedbaan en lymfe
- Cellen lijken op oorspronkelijke cellen - Cellen lijken niet meer op
- Geen metastase oorspronkelijke cellen
- Is niet dodelijk, tenzij op bedreigende - Metastase
plaats - Is dodelijk, tenzij op tijd ontdekt en
behandeld
Oorzaken
- Endogene factoren
o Leeftijd
o Geslacht
o Aanleg
o Hormonen
- Endogene factoren worden geërfd van de ouders
- Externe factoren/ omgevingsfactoren
o Roken o Infectieziekten
o Zonlicht o Virussen
o Carcinogene stoffen o Straling
o Voeding o Medicijnen
o Alcohol
