Wijkanalyse – Utrecht Overvecht
(Neckardreef)
Studiegroep:
Cursus: GVE-1.IT2-16
,Datum: 3 april 2018
Inhoud
Voorbereidingsopdracht 1 - Terminologielijst.......................................................................................3
Voorbereidingsopdracht 2 - Uiteenzetting............................................................................................7
Stap 1: Afbakening van de Wijk – Utrecht Neckardreef.........................................................................9
Stap 2: Observatie van de wijk - Windshield Survey............................................................................10
1. Geschiedenis................................................................................................................................10
2. Bevolkingssamenstelling..............................................................................................................10
3. Culturen en religie.......................................................................................................................10
4. Fysieke omgeving.........................................................................................................................11
5. Gezondheidsvoorzieningen..........................................................................................................12
6. Economie.....................................................................................................................................12
7. Vervoer en veiligheid...................................................................................................................12
8. Politiek en bestuur.......................................................................................................................13
9. Communicatie..............................................................................................................................13
10. Onderwijs/ Educatie...................................................................................................................13
11. Ontspanning...............................................................................................................................14
Stap 3: Demografische en epidemiologische gegevens.......................................................................15
Zorg‐ en welzijnsvoorzieningen.......................................................................................................18
Informele netwerken in de wijk.......................................................................................................19
Gezondheidsproblemen..................................................................................................................20
Stad 4: Sociale kaart.............................................................................................................................22
Bronnenlijst.........................................................................................................................................24
Stap 5: Advies aan de wethouder........................................................................................................32
Inleiding...........................................................................................................................................32
Wijkgezondheidsprofiel...................................................................................................................32
Verpleegkundige diagnoses stellen..................................................................................................34
De gezondheid bevorderende en belemmerende factoren.............................................................35
EBP maatregelen om gezondheid en welzijn te bevorderen...........................................................37
Uitvoeren van gezondheid bevorderende maatregelen..................................................................39
Waarom ik dit advies schrijf.............................................................................................................40
Bronnenlijst.....................................................................................................................................41
2
,Voorbereidingsopdracht 1 - Terminologielijst
Shared Decision Making
De term Shared Decision Making is een Engelse term voor de gezamenlijke besluitvorming.
Shared Decision Making zorgt ervoor dat de patiënt samenwerkt met de verpleegkundige
om zo de gezondheid te bevorderen op alle gezondheidsgebieden die relevant zijn voor de
patiënt (Legare, & Witteman, 2017). Shared Decision Making betrekt de bewoners van de
wijk bij het proces omdat de bewoners van de wijk het gevoel kunnen krijgen dat ze gehoord
worden. Dit komt doordat ze tijdens overleggen enigszins inspraak hebben.
Zelfmanagement
Zelfmanagement houdt in dat een persoon zelf leert omgaan met zijn problemen door eigen
kennis en vaardigheden te gebruiken en te verkrijgen. Door zelfmanagement te bevorderen
zal een persoon onafhankelijker worden (McGowan, 2017). Dit houdt in dat wanneer een
persoon dit beheerst ze om kunnen gaan met hun eigen ziekte en-/of problemen. Indirect zal
het stimuleren van zelfmanagement ervoor zorgen dat mensen in de wijk beter functioneren.
Ze zullen bewust worden van hun problemen en daarop anticiperen.
Prevalentie
De prevalentie is het totaalaantal mensen die in een bepaalde periode een ziekte hebben
(Bouter & Van Dongen, 2017). Voor een wijkanalyse is het belangrijk om deze cijfers te
hebben om de bepaalde aandoeningen in kaart te kunnen brengen. Het kan zo zijn dat de
ziekte aandoeningen per wijk verschillen van elkaar. Door het in kaart brengen van de
aandoeningen heb je een beter overzicht van welke gezondheidsproblemen het meest
voorkomen onder de inwoners van een bepaalde wijk.
Incidentie
De incidentie is het aantal personen die binnen een bepaalde periode een ziekte krijgen, dus
niet de mensen die al de ziekte hebben (Poos & Gommer, 2017). Voor de wijkanalyse
gebruik je deze informatie om een overzicht te krijgen van de hoeveelheid nieuwe
ziektegevallen in een bepaalde tijdseenheid.
Sociale Kaart
Volgens de Sociale kaart (2011) is een sociale kaart, een overzicht van instellingen op het
gebied van welzijn, gezondheidszorg, en maatschappelijke dienstverlening. De sociale kaart
verwijst naar instellingen die bepaalde hulp bieden met betrekking tot een bepaalde
doelgroep. Dit kan zowel intra-, semi-, als extramuraal zijn of ambulant, semi-residentieel en
residentieel.
Voor onze wijkanalyse kunnen we een overzicht krijgen van instellingen en onderzoeken of
er voldoende voorzieningen zijn.
Participatiesamenleving
Volgens de Nederlandse encyplopedie (z.d.) is participatiesamenleving een samenleving
waarin iedereen die dat kan verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar eigen leven en
omgeving, zonder hulp van de (landelijke) overheid.’’
Koning Willem-Alexander (2013) concludeert tijdens zijn toespraak dat: Wanneer mensen
zelf vormgeven aan hun toekomst, voegen zij niet alleen waarde toe aan hun eigen leven,
maar ook aan de samenleving als geheel. Zo blijven Nederlanders samenbouwen aan een
sterk land van zelfbewuste mensen. Een land met een compacte en krachtige overheid, die
ruimte geeft en kansen biedt waar het kan en beschermt als dat nodig is, zodat niemand
3
, tussen wal en schip raakt. Elke Nederlander moet de kans krijgen om de veranderingen die
ons wachten, in zijn eigen leven in te passen.
Voor de wijkanalyse willen we dat de buurtbewoners zowel voor zichzelf als voor de
omgeving kunnen zorgen en hier zelf de verantwoordelijkheid voor nemen. De
achterliggende reden is dat zodra inwoners van een wijk geen deelnemen aan de
samenleving, ze het gevoel gaan beleven van eenzaamheid en nutteloosheid. Naar
aanleiding van de wijkanalyse kunnen we een passend advies uitbrengen over bijvoorbeeld
de eenzaamheid in een wijk.
Ambulantisering
Volgens GGZ Nederland. (z.d) betekent ambulantisering ‘’vooral een andere manier van
kijken naar wat iemand nodig heeft om een zo goed en normaal mogelijk leven te kunnen
leiden’’. Voor de wijk betekent dit dat mensen niet meer uit huis hoeven om passende zorg
te krijgen. Dit kan de levenskwaliteit van de patiënt bevorderen. Het is dan ook belangrijk dat
wij deze vorm van zorg aanbieden aan patiënten.
Mantelzorg
Mantelzorgers zijn mensen die vrijwillig voor een naaste zorgen en ondersteunen wanneer
die ziek worden of hulp-afhankelijk zijn (Mezzo voor mantelzorgers, z.d.). Voor de
wijkanalyse is het van belang om te constateren hoeveel mantelzorg er in de wijk aanwezig
is. De hoeveelheid mantelzorgers in een wijk vertelt namelijk dat er veel zorgbehoevenden
wonen in de wijk. Als er juist te weinig mantelzorg aanwezig is, is het van belang om te
achterhalen waardoor dit komt. Het kan eventueel liggen aan dat er te weinig mantelzorgers
zijn of juist dat er een slechte communicatie is tussen mantelzorgers en professionele
zorginstanties.
Multimorbiditeit
Volgens Hoeymans & Poos (2017) houdt multimorbiditeit in dat veel mensen met een
chronische ziekte meerdere gezondheidsproblemen tegelijkertijd hebben. Combinaties van
chronische ziekten die veel voorkomen, zijn die van astma en eczeem: depressie en
angststoornissen: en diabetes en coronaire hartziekten. Van de gehele Nederlandse
bevolking heeft circa 10% multimorbiditeit en dit betreft vaker vrouwen dan mannen. De
kans op multimorbiditeit neemt toe vanaf ongeveer 55 jaar. Voor mensen ouder dan 75 jaar
is de kans 1 op 3. We kunnen onderzoeken en eventueel een interview afnemen met de
bewoners van de wijk. Vragen stellen met betrekking tot multimorbiditeit en onderzoeken
hoeveel bewoners meerdere gezondheidsproblemen tegelijk hebben en zo een prevalentie
stellen.
Gezondheid (volgens definitie Machteld Huber)
Huber (2015) concludeert het volgende “Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en
een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van
het leven.” Voor ons onderzoek betekent dit dat we de wijk analyseren vanuit het perspectief
van Huber. Deze definitie is flexibeler en dynamischer en neemt de veerkracht van mensen
mee. De visie van ieder persoon kan verschillend zijn ten aanzien van zijn of haar
gezondheidsproblemen. Zo kan het zijn dat iemand met gezondheidsproblemen alsnog
zichzelf gezond ervaart.
Gezondheidsbevordering
Gezondheidsbevordering houdt in dat de gezondheid van de mensen in stand wordt
gehouden en dat er veel preventieve maatregelen worden genomen om gezond te worden
of te blijven (Green & Kreuter, 2017). Bij de wijkanalyse zal gezondheidsbevordering vooral
4
(Neckardreef)
Studiegroep:
Cursus: GVE-1.IT2-16
,Datum: 3 april 2018
Inhoud
Voorbereidingsopdracht 1 - Terminologielijst.......................................................................................3
Voorbereidingsopdracht 2 - Uiteenzetting............................................................................................7
Stap 1: Afbakening van de Wijk – Utrecht Neckardreef.........................................................................9
Stap 2: Observatie van de wijk - Windshield Survey............................................................................10
1. Geschiedenis................................................................................................................................10
2. Bevolkingssamenstelling..............................................................................................................10
3. Culturen en religie.......................................................................................................................10
4. Fysieke omgeving.........................................................................................................................11
5. Gezondheidsvoorzieningen..........................................................................................................12
6. Economie.....................................................................................................................................12
7. Vervoer en veiligheid...................................................................................................................12
8. Politiek en bestuur.......................................................................................................................13
9. Communicatie..............................................................................................................................13
10. Onderwijs/ Educatie...................................................................................................................13
11. Ontspanning...............................................................................................................................14
Stap 3: Demografische en epidemiologische gegevens.......................................................................15
Zorg‐ en welzijnsvoorzieningen.......................................................................................................18
Informele netwerken in de wijk.......................................................................................................19
Gezondheidsproblemen..................................................................................................................20
Stad 4: Sociale kaart.............................................................................................................................22
Bronnenlijst.........................................................................................................................................24
Stap 5: Advies aan de wethouder........................................................................................................32
Inleiding...........................................................................................................................................32
Wijkgezondheidsprofiel...................................................................................................................32
Verpleegkundige diagnoses stellen..................................................................................................34
De gezondheid bevorderende en belemmerende factoren.............................................................35
EBP maatregelen om gezondheid en welzijn te bevorderen...........................................................37
Uitvoeren van gezondheid bevorderende maatregelen..................................................................39
Waarom ik dit advies schrijf.............................................................................................................40
Bronnenlijst.....................................................................................................................................41
2
,Voorbereidingsopdracht 1 - Terminologielijst
Shared Decision Making
De term Shared Decision Making is een Engelse term voor de gezamenlijke besluitvorming.
Shared Decision Making zorgt ervoor dat de patiënt samenwerkt met de verpleegkundige
om zo de gezondheid te bevorderen op alle gezondheidsgebieden die relevant zijn voor de
patiënt (Legare, & Witteman, 2017). Shared Decision Making betrekt de bewoners van de
wijk bij het proces omdat de bewoners van de wijk het gevoel kunnen krijgen dat ze gehoord
worden. Dit komt doordat ze tijdens overleggen enigszins inspraak hebben.
Zelfmanagement
Zelfmanagement houdt in dat een persoon zelf leert omgaan met zijn problemen door eigen
kennis en vaardigheden te gebruiken en te verkrijgen. Door zelfmanagement te bevorderen
zal een persoon onafhankelijker worden (McGowan, 2017). Dit houdt in dat wanneer een
persoon dit beheerst ze om kunnen gaan met hun eigen ziekte en-/of problemen. Indirect zal
het stimuleren van zelfmanagement ervoor zorgen dat mensen in de wijk beter functioneren.
Ze zullen bewust worden van hun problemen en daarop anticiperen.
Prevalentie
De prevalentie is het totaalaantal mensen die in een bepaalde periode een ziekte hebben
(Bouter & Van Dongen, 2017). Voor een wijkanalyse is het belangrijk om deze cijfers te
hebben om de bepaalde aandoeningen in kaart te kunnen brengen. Het kan zo zijn dat de
ziekte aandoeningen per wijk verschillen van elkaar. Door het in kaart brengen van de
aandoeningen heb je een beter overzicht van welke gezondheidsproblemen het meest
voorkomen onder de inwoners van een bepaalde wijk.
Incidentie
De incidentie is het aantal personen die binnen een bepaalde periode een ziekte krijgen, dus
niet de mensen die al de ziekte hebben (Poos & Gommer, 2017). Voor de wijkanalyse
gebruik je deze informatie om een overzicht te krijgen van de hoeveelheid nieuwe
ziektegevallen in een bepaalde tijdseenheid.
Sociale Kaart
Volgens de Sociale kaart (2011) is een sociale kaart, een overzicht van instellingen op het
gebied van welzijn, gezondheidszorg, en maatschappelijke dienstverlening. De sociale kaart
verwijst naar instellingen die bepaalde hulp bieden met betrekking tot een bepaalde
doelgroep. Dit kan zowel intra-, semi-, als extramuraal zijn of ambulant, semi-residentieel en
residentieel.
Voor onze wijkanalyse kunnen we een overzicht krijgen van instellingen en onderzoeken of
er voldoende voorzieningen zijn.
Participatiesamenleving
Volgens de Nederlandse encyplopedie (z.d.) is participatiesamenleving een samenleving
waarin iedereen die dat kan verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar eigen leven en
omgeving, zonder hulp van de (landelijke) overheid.’’
Koning Willem-Alexander (2013) concludeert tijdens zijn toespraak dat: Wanneer mensen
zelf vormgeven aan hun toekomst, voegen zij niet alleen waarde toe aan hun eigen leven,
maar ook aan de samenleving als geheel. Zo blijven Nederlanders samenbouwen aan een
sterk land van zelfbewuste mensen. Een land met een compacte en krachtige overheid, die
ruimte geeft en kansen biedt waar het kan en beschermt als dat nodig is, zodat niemand
3
, tussen wal en schip raakt. Elke Nederlander moet de kans krijgen om de veranderingen die
ons wachten, in zijn eigen leven in te passen.
Voor de wijkanalyse willen we dat de buurtbewoners zowel voor zichzelf als voor de
omgeving kunnen zorgen en hier zelf de verantwoordelijkheid voor nemen. De
achterliggende reden is dat zodra inwoners van een wijk geen deelnemen aan de
samenleving, ze het gevoel gaan beleven van eenzaamheid en nutteloosheid. Naar
aanleiding van de wijkanalyse kunnen we een passend advies uitbrengen over bijvoorbeeld
de eenzaamheid in een wijk.
Ambulantisering
Volgens GGZ Nederland. (z.d) betekent ambulantisering ‘’vooral een andere manier van
kijken naar wat iemand nodig heeft om een zo goed en normaal mogelijk leven te kunnen
leiden’’. Voor de wijk betekent dit dat mensen niet meer uit huis hoeven om passende zorg
te krijgen. Dit kan de levenskwaliteit van de patiënt bevorderen. Het is dan ook belangrijk dat
wij deze vorm van zorg aanbieden aan patiënten.
Mantelzorg
Mantelzorgers zijn mensen die vrijwillig voor een naaste zorgen en ondersteunen wanneer
die ziek worden of hulp-afhankelijk zijn (Mezzo voor mantelzorgers, z.d.). Voor de
wijkanalyse is het van belang om te constateren hoeveel mantelzorg er in de wijk aanwezig
is. De hoeveelheid mantelzorgers in een wijk vertelt namelijk dat er veel zorgbehoevenden
wonen in de wijk. Als er juist te weinig mantelzorg aanwezig is, is het van belang om te
achterhalen waardoor dit komt. Het kan eventueel liggen aan dat er te weinig mantelzorgers
zijn of juist dat er een slechte communicatie is tussen mantelzorgers en professionele
zorginstanties.
Multimorbiditeit
Volgens Hoeymans & Poos (2017) houdt multimorbiditeit in dat veel mensen met een
chronische ziekte meerdere gezondheidsproblemen tegelijkertijd hebben. Combinaties van
chronische ziekten die veel voorkomen, zijn die van astma en eczeem: depressie en
angststoornissen: en diabetes en coronaire hartziekten. Van de gehele Nederlandse
bevolking heeft circa 10% multimorbiditeit en dit betreft vaker vrouwen dan mannen. De
kans op multimorbiditeit neemt toe vanaf ongeveer 55 jaar. Voor mensen ouder dan 75 jaar
is de kans 1 op 3. We kunnen onderzoeken en eventueel een interview afnemen met de
bewoners van de wijk. Vragen stellen met betrekking tot multimorbiditeit en onderzoeken
hoeveel bewoners meerdere gezondheidsproblemen tegelijk hebben en zo een prevalentie
stellen.
Gezondheid (volgens definitie Machteld Huber)
Huber (2015) concludeert het volgende “Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en
een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van
het leven.” Voor ons onderzoek betekent dit dat we de wijk analyseren vanuit het perspectief
van Huber. Deze definitie is flexibeler en dynamischer en neemt de veerkracht van mensen
mee. De visie van ieder persoon kan verschillend zijn ten aanzien van zijn of haar
gezondheidsproblemen. Zo kan het zijn dat iemand met gezondheidsproblemen alsnog
zichzelf gezond ervaart.
Gezondheidsbevordering
Gezondheidsbevordering houdt in dat de gezondheid van de mensen in stand wordt
gehouden en dat er veel preventieve maatregelen worden genomen om gezond te worden
of te blijven (Green & Kreuter, 2017). Bij de wijkanalyse zal gezondheidsbevordering vooral
4
