SAMENVATTING DIAGNOSTIEK
4.1C
1. Cognitie en gedragsproblemen
2. Intergenerationele overdracht van psychische problemen
3. Culturele sensitiviteit en bias in de diagnostiek
4. Vroegdiagnostiek
5. Instrumentenlijst
6. Begrippenlijst (hulpmiddel om uit je hoofd te leren)
, 1. COGNITIE EN
GEDRAGSPROBLEMEN
Leerdoelen
- Wat is de samenhang tussen cognitief functioneren en gedragsproblemen?
- Hoe wordt deze samenhang verklaard?
- Hoe doe je als diagnosticus onderzoek naar verstandelijke beperking?
- Hoe kan je als diagnosticus achter de achterliggende oorzaken van
gedragsproblemen bij verstandelijke beperking komen?
- Welke kanttekeningen zijn te plaatsen bij een IQ-score en wat zegt die
score over de mogelijkheden en beperkingen van een cliënt?
HOORCOLLEGE WEEK 1 – INTRODUCTIECOLLEGE
Afstudeerfase regulier start in februari (blok 5)
Voorlichtingsbijeenkomst masterstage – Marije Vermeulen
Voor vragen over stage/afstuderen:
Waarom doen we diagnostiek?
- Goede basis voor behandeling
Classificatie vs. Diagnostiek
- Classificatie is onderdeel van diagnostisch proces
- Classificatie = onderbrengen van symptomen in categorie (vaak a.d.h.v.
DSM-5)
- Diagnostiek = verkrijgen van uniek, gedetailleerd en compleet beeld van
de problematiek van een specifiek individu op een specifiek moment
- Diagnostiek vraagt om holistische theorie van persoon, waarbij verklaring
van de klachten wordt gezocht in de levensgeschiedenis, biologische- en
omgevingsfactoren
- Holistisch = totaalplaatje
Veelgemaakte fout
- Reïficatie/verdinglijking
- Label = het ding
- Fout: kind is somber, want het heeft een depressie
- Cirkelredenering
Plaatje/cartoon
1
, - “ik ben druk, omdat ik ADHD heb”
- “Nee, je bent druk en dat noemen we ADHD. Het is de diagnose, niet de
oorzaak”
- Waarom het fout is: ADHD is geen diagnose, maar een classificatie
Systematische diagnostiek
- Menselijke waarneming kent tekortkomingen
- Je kijkt altijd vanuit je eigen referentiekader beoordelingsfouten
- Zo objectief mogelijk behandelen: systematische diagnostiek
Empirsiche cyclus
1. Observatie
2. Inductie (alle symptomen verzamelen, klachten in beeld)
3. Deductie (wat zijn de hypotheses?)
4. Toetsen
5. Evaluatie
Diagnostische cyclus – De Bruyn
- Anamnese
- Klachtanalyse
- Probleemanalyse (belangrijke gebeurtenissen, ontwikkeling in kaart,
problemen groeperen en benoemen, onderzoeksvragen)
- Verklaringsanalyse (verklarende hypothese opstellen, brede theoretische
basis nodig voor een verklaringsanalyse, neemt testen af, integratief
beeld)
- Indicatieanalyse (aanbevelen interventies)
Is meten altijd weten?
- Ja en nee
- Het is een goede manier om op objectieve manier een integratief beeld te
krijgen, maar het is niet het eindresultaat
- Diagnostiek is niet het doel op zich
- Metingen zijn dus slechts een voorstadium van weten
- Metingen leiden tot ware kennis na inpassing van een toetsbare
hypothese
- Dus: door meten tót weten komen
PONSIOEN (2005) – DE WAARDE VAN EEN IQ-SCORE BIJ
KINDEREN MET EEN LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING
Samenvatting
- Rol van IQ wordt in het onderwijs en de zorg steeds belangrijker als het
gaat om indicatiestelling en zorgtoewijzing
2
, - Hierdoor wordt de nadruk op slechts één kenmerk van deze kinderen
gelegd
- De nadelen van het gebruik van traditionele IQ-tests bij LVG-kinderen,
zouden tot meer terughoudendheid moeten leiden
Begrippen
- Slagboomdiagnostiek: IQ-score is doorslaggevend voor indicatiestelling
en zorgtoewijzing (wel/niet)
- Cognitive Assessment System (CAS): alternatief voor traditioneel
intelligentieonderzoek.
o PASS-model meet: planning, attention, successive, simultaneous
information processing
Conclusie
Op basis van de volgende bevindingen zou tot een meer verantwoord gebruik
van de IQ-score als diagnostisch kenmerk van LVG-kinderen mogen leiden:
1. IQ is niet het enige kenmerk van een LVG-kind;
2. De IQ-score is geen vaste aangeboren grootheid;
3. IQ-tests hebben bij LVG-kinderen een andere (factor) structuur dan bij
niet-LVG-kinderen;
4. Bij grote verschillen tussen het verbaal en performaal IQ is het totaal IQ
van weinig betekenis;
5. IQ-scores zijn mede afhankelijk van het type en de versie van de gebruikte
test;
6. Een aantal subtests van een IQ-test doet een beroep op aangeleerde
kennis. LVG-kinderen die op deze kennis per definitie laag scoren (zij
struikelen immers in het reguliere onderwijs) scroten dan ook relatief laag
op deze subtests (intelligentieonderzoek wordt zo een kwestie van ‘meten
wat we eigenlijk al weten’);
7. Om cognitieve vaardigheden te beoordelen die aan de leermoeilijkheden
van LVG-kinderen ten grondslag liggen mogelijk ook aan de beperkte
sociale redzaamheid, moet men alternatieven voor het tradidionele
intelligentieonderzoek gebruiken
Goed diagnostisch onderzoek bij LVG-kinderen, per definitie met meervoudige
problematiek:
- Geen eendimensionale, beschrijvende en classificerende diagnostiek,
maar: meerdimensionale, verklarende en handelingsgerichte
diagnostiek
o Kindgebonden aanlegfactoren
o Omgevingsinvloeden
o Gezins- en opvoedingsomstandigheden
o Zorgvuldige afweging van factoren vanuit verschillende disciplines
- Functionele analyse van de problematiek bij het kind, waarbij oorzaak- en
gevolgrelaties worden aangegeven, geeft meer aanknopingspunten voor
3
4.1C
1. Cognitie en gedragsproblemen
2. Intergenerationele overdracht van psychische problemen
3. Culturele sensitiviteit en bias in de diagnostiek
4. Vroegdiagnostiek
5. Instrumentenlijst
6. Begrippenlijst (hulpmiddel om uit je hoofd te leren)
, 1. COGNITIE EN
GEDRAGSPROBLEMEN
Leerdoelen
- Wat is de samenhang tussen cognitief functioneren en gedragsproblemen?
- Hoe wordt deze samenhang verklaard?
- Hoe doe je als diagnosticus onderzoek naar verstandelijke beperking?
- Hoe kan je als diagnosticus achter de achterliggende oorzaken van
gedragsproblemen bij verstandelijke beperking komen?
- Welke kanttekeningen zijn te plaatsen bij een IQ-score en wat zegt die
score over de mogelijkheden en beperkingen van een cliënt?
HOORCOLLEGE WEEK 1 – INTRODUCTIECOLLEGE
Afstudeerfase regulier start in februari (blok 5)
Voorlichtingsbijeenkomst masterstage – Marije Vermeulen
Voor vragen over stage/afstuderen:
Waarom doen we diagnostiek?
- Goede basis voor behandeling
Classificatie vs. Diagnostiek
- Classificatie is onderdeel van diagnostisch proces
- Classificatie = onderbrengen van symptomen in categorie (vaak a.d.h.v.
DSM-5)
- Diagnostiek = verkrijgen van uniek, gedetailleerd en compleet beeld van
de problematiek van een specifiek individu op een specifiek moment
- Diagnostiek vraagt om holistische theorie van persoon, waarbij verklaring
van de klachten wordt gezocht in de levensgeschiedenis, biologische- en
omgevingsfactoren
- Holistisch = totaalplaatje
Veelgemaakte fout
- Reïficatie/verdinglijking
- Label = het ding
- Fout: kind is somber, want het heeft een depressie
- Cirkelredenering
Plaatje/cartoon
1
, - “ik ben druk, omdat ik ADHD heb”
- “Nee, je bent druk en dat noemen we ADHD. Het is de diagnose, niet de
oorzaak”
- Waarom het fout is: ADHD is geen diagnose, maar een classificatie
Systematische diagnostiek
- Menselijke waarneming kent tekortkomingen
- Je kijkt altijd vanuit je eigen referentiekader beoordelingsfouten
- Zo objectief mogelijk behandelen: systematische diagnostiek
Empirsiche cyclus
1. Observatie
2. Inductie (alle symptomen verzamelen, klachten in beeld)
3. Deductie (wat zijn de hypotheses?)
4. Toetsen
5. Evaluatie
Diagnostische cyclus – De Bruyn
- Anamnese
- Klachtanalyse
- Probleemanalyse (belangrijke gebeurtenissen, ontwikkeling in kaart,
problemen groeperen en benoemen, onderzoeksvragen)
- Verklaringsanalyse (verklarende hypothese opstellen, brede theoretische
basis nodig voor een verklaringsanalyse, neemt testen af, integratief
beeld)
- Indicatieanalyse (aanbevelen interventies)
Is meten altijd weten?
- Ja en nee
- Het is een goede manier om op objectieve manier een integratief beeld te
krijgen, maar het is niet het eindresultaat
- Diagnostiek is niet het doel op zich
- Metingen zijn dus slechts een voorstadium van weten
- Metingen leiden tot ware kennis na inpassing van een toetsbare
hypothese
- Dus: door meten tót weten komen
PONSIOEN (2005) – DE WAARDE VAN EEN IQ-SCORE BIJ
KINDEREN MET EEN LICHTE VERSTANDELIJKE BEPERKING
Samenvatting
- Rol van IQ wordt in het onderwijs en de zorg steeds belangrijker als het
gaat om indicatiestelling en zorgtoewijzing
2
, - Hierdoor wordt de nadruk op slechts één kenmerk van deze kinderen
gelegd
- De nadelen van het gebruik van traditionele IQ-tests bij LVG-kinderen,
zouden tot meer terughoudendheid moeten leiden
Begrippen
- Slagboomdiagnostiek: IQ-score is doorslaggevend voor indicatiestelling
en zorgtoewijzing (wel/niet)
- Cognitive Assessment System (CAS): alternatief voor traditioneel
intelligentieonderzoek.
o PASS-model meet: planning, attention, successive, simultaneous
information processing
Conclusie
Op basis van de volgende bevindingen zou tot een meer verantwoord gebruik
van de IQ-score als diagnostisch kenmerk van LVG-kinderen mogen leiden:
1. IQ is niet het enige kenmerk van een LVG-kind;
2. De IQ-score is geen vaste aangeboren grootheid;
3. IQ-tests hebben bij LVG-kinderen een andere (factor) structuur dan bij
niet-LVG-kinderen;
4. Bij grote verschillen tussen het verbaal en performaal IQ is het totaal IQ
van weinig betekenis;
5. IQ-scores zijn mede afhankelijk van het type en de versie van de gebruikte
test;
6. Een aantal subtests van een IQ-test doet een beroep op aangeleerde
kennis. LVG-kinderen die op deze kennis per definitie laag scoren (zij
struikelen immers in het reguliere onderwijs) scroten dan ook relatief laag
op deze subtests (intelligentieonderzoek wordt zo een kwestie van ‘meten
wat we eigenlijk al weten’);
7. Om cognitieve vaardigheden te beoordelen die aan de leermoeilijkheden
van LVG-kinderen ten grondslag liggen mogelijk ook aan de beperkte
sociale redzaamheid, moet men alternatieven voor het tradidionele
intelligentieonderzoek gebruiken
Goed diagnostisch onderzoek bij LVG-kinderen, per definitie met meervoudige
problematiek:
- Geen eendimensionale, beschrijvende en classificerende diagnostiek,
maar: meerdimensionale, verklarende en handelingsgerichte
diagnostiek
o Kindgebonden aanlegfactoren
o Omgevingsinvloeden
o Gezins- en opvoedingsomstandigheden
o Zorgvuldige afweging van factoren vanuit verschillende disciplines
- Functionele analyse van de problematiek bij het kind, waarbij oorzaak- en
gevolgrelaties worden aangegeven, geeft meer aanknopingspunten voor
3
