Verplichte jurisprudentie Strafrecht 2 2017/2018
Strafrecht 2
Samenvatting verplichte jurisprudentie
Studiejaar 2017/2018 Rijksuniversiteit Groningen
Deze samenvatting van alle verplichte jurisprudentie van het vak Strafrecht 2 is met veel zorg,
oog voor kwaliteit en daarmee de nodige tijd (uurtjes) samengesteld. Zelf loop ik er vaak
tegenaan dat samenvattingen van uitspraken op diverse websites niet kloppen, ontoereikend
zijn en daarmee onbruikbaar. Zij geven vaak geen écht goede en duidelijke indicatie van de
essentie en de rechtsregel weer. Soms klopt zelfs de feitenweergave niet. Dit heeft voor mij
de doorslag gegeven om zelf alle verplichte uitspraken volledig door te nemen en hier erg
gedetailleerd een samenvatting van op te stellen, die wél de essentie bevat. Ik wil u hier graag
in laten delen. Het zal u erg helpen bij het tentamen en het scheelt erg veel leeswerk, want het
zijn veel uitspraken, tevens lange en lastig te lezen uitspraken, wat mij dan ook de nodige
uren heeft gekost. Het eindresultaat mag er wezen. Ik wens u veel succes (en leesplezier)!
De uitspraken die in dit document zijn samengevat, betreffen de volgende:
Week 1. Opzet en Culpa
1. Slaan met pistool- arrest
2. Onvoldoende rechts houden te Winssen - arrest
3. Geervliet- arrest
4. Roekeloosheid in het verkeer- arrest
Week 2: noodweer(exces), ontoerekeningsvatbaarheid en culpa in causa
5. Taxichauffeur-arrest
6. Boze buurman-arrest
7. Tolbert-arrest
Week 3: Poging, voorbereiding en vrijwillige terugtred
8. Cito-arrest
9. Remkabel-arrest
10. Videodozen-arrest
11. Baby-Eemskanaal-arrest
12. Lexanruit-arrest
Week 4: Daderschap
13. IJzerdraad-arrest
14. Drijfmest-arrest
Week 5: Deelneming: medeplegen en medeplichtigheid
15. Container diefstal – arrest
16. Vlinderbom –arrest
17. Overzichtsarrest medeplegen
18. Onvrijwillige taxirit-arrest
Week 6: Deelneming: uitlokking, doen-plegen, medeplichtigheid en samengestelde deelneming
19. Medeplichtigheid door nalaten-arrest
20. Globaal opzet-arrest
21. Medeplichtigheid en opzet –arrest
Week 7: Leidinggeven en poging tot uitlokking
22. Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven
23. Vrijwillig terugtreden bij deelneming arrest
Pagina 1 van 17
,Verplichte jurisprudentie Strafrecht 2 2017/2018
Week 1: Opzet en culpa
1. Slaan met pistool- arrest
Essentie: voorwaardelijk opzet, aanvaarden aanmerkelijke kans
Verdachte is door het slachtoffer berooft van drugs en geld. Na de beroving is verdachte met de
metro naar huis gegaan om een pistool te halen. Met dit pistool wilde hij zijn geld en drugs
terughalen. Verdachte heeft het pistool opgehaald en is teruggegaan naar Spijkenisse. Onderweg
kwam hij het slachtoffer op fiets tegen. Verdachte ging voor de fiets staan en liet het wapen
meteen zien. Verdachte gaf aan dat hij zijn drugs en geld terug wilde. Uit de reactie van het
slachtoffer maakte verdachte op dat hij dit niet terug zou krijgen. Verdachte gaf het slachtoffer
een klap op het hoofd met het pistool. Verdachte wist niet of het pistool doorgeladen was.
Slachtoffer pakte verdachte vast en er ontstond een worsteling. Verdachte maakte een slaande
beweging met het pistool in de richting van het hoofd van het slachtoffer, waarna deze afging.
Het slachtoffer viel. Slachtoffer is overleden. Het Openbaar Ministerie legt verdachte ten laste
dat hij het slachtoffer opzettelijk van het leven heeft beroofd.
De rechtsvraag
Is hier sprake van opzet in de zin van voorwaardelijk opzet?
Oftewel: Heeft verdachte de aanmerkelijke kans op het dodelijk gevolg aanvaard?
Hoge Raad rechtsregel Aanmerkelijke kans
De vraag of de gedraging de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg in het leven roept, is
afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarbij betekenis toekomt aan de aard van de
gedragingen en de omstandigheden waaronder deze zijn verricht. De inhoud van het begrip
‘aanmerkelijke kans’ mag niet afhankelijk worden gesteld van de aard van het gevolg. Het zal in
alle gevallen moeten gaan om een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te
achten.
Hoge Raad rechtsregel aanvaarding van de aanmerkelijke kans
Voor de vaststelling dat de verdachte zich willens en wetens heeft blootgesteld aan zulk een kans
(aanvaard) is niet alleen vereist dat verdachte wetenschap heeft van de aanmerkelijke kans dat
het gevolg zou intreden, maar ook dat hij die kans ten tijde van de gedraging bewust heeft
aanvaard (op de koop toe heeft genomen). Of in een concreet geval moet worden aangenomen
dat sprake is van bewuste schuld danwel van voorwaardelijk opzet zal, als de verklaringen van
verdachte en/of bijvoorbeeld eventuele getuigenverklaringen geen inzicht geven omtrent hetgeen
ten tijde van de gedraging in verdachte is omgegaan, afhangen van de feitelijke omstandigheden
van het geval.
Hierbij is van belang:
1. De aard van de gedraging; en de
2. Omstandigheden waaronder verricht
Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als
zozeer gericht op een bepaald gevolg dat het niet anders kan zijn dan dat de verdachte de
aanmerkelijke kans op het gevolg heeft aanvaard.
Pagina 2 van 17
, Verplichte jurisprudentie Strafrecht 2 2017/2018
2. Onvoldoende rechts houden te Winssen – arrest
ECLI:NL:HR:2004:AO5822
Essentie: culpa bij verkeersovertreding (art. 6 WVW)
Verdachte is met een auto met 80 km/u in bocht plotseling op de verkeerde weghelft gaan
rijden terwijl daar tegenliggers zijn. Verdachte heeft hierbij een aanrijding veroorzaakt,
waarbij het slachtoffer uiteenlopend letsel heeft opgelopen. Dit levert in beginsel
aanmerkelijke onoplettendheid en/of onachtzaamheid en derhalve schuld ex art. 6 WVW op.
De vraag was of dit ook anders kan zijn als verdachte ten tijde van het ongeval in
verontschuldigbare onmacht verkeerde. Verdachte gaf namelijk aan dat zij een ‘black-out’ had
gehad.
Hoge Raad rechtsregel
Bij de beoordeling of de schuld aan het verkeersongeval uit de gebezigde bewijsmiddelen kan
worden afgeleid komt het aan op het geheel van gedragingen van de verdachte, de aard en
ernst daarvan en de overige omstandigheden van het geval. Niet valt in zijn algemeenheid
aan te geven of één verkeersovertreding voldoende kan zijn voor de bewezenverklaring van
aanmerkelijke onoplettendheid en/of onachtzaamheid en dus van schuld ex art. 6 WVW 1994.
Daarvoor zijn verschillende factoren van belang, zoals de aard en de concrete ernst van de
verkeersovertreding en de omstandigheden waaronder die overtreding is begaan. Niet
slechts uit de ernst van de gevolgen van verkeersgedrag dat in strijd is met één of meer
wettelijke gedragsregels in het verkeer, kan worden afgeleid dat sprake is van schuld.
Samenvattend: een verkeersovertreding duidt niet in zijn algemeenheid op schuld. De
gevolgen van het ongeval zorgen dus in ieder geval niet voor schuld. Nooit vanuit de gevolgen
terug redeneren naar de aanmerkelijke onvoorzichtigheid of onachtzaamheid!
3. Geervliet – arrest
HR 29 april 2008, NJ 2008, 440
Essentie: culpa – momentane aanmerkelijke onoplettendheid
Verdachte reed vanaf het terrein van het tankstation een voorrangsweg op. Hij heeft zijn auto
voor de haaientanden ‘tot bijna stilstand’ gebracht en heeft vervolgens over zijn
linkerschouder gekeken om te zien of er verkeer naderde. Hij zag niets en is de voorrangsweg
opgereden. Hij heeft de motorrijder, aan wie hij voorrang diende te verlenen niet gezien. De
vraag is of sprake is van aanmerkelijk onoplettend gedrag, met aanmerkelijke verwaarlozing
van de geboden zorgvuldigheid. Deze vraag is van belang om te kunnen beoordelen of sprake
is van culpa.
Hoge Raad Rechtsregel
Momentane onoplettendheid is onvoldoende om schuld aan te nemen. Het moet echt gaan om
aanmerkelijke onoplettendheid, waarbij het aankomt op:
1. Het geheel van gedragingen;
2. De aard en de ernst daarvan; en
3. De overige omstandigheden van het geval.
Samenvattend: Momentane onoplettendheid is an sich onvoldoende voor aanmerkelijke
onoplettendheid dan wel onvoorzichtigheid en dus onvoldoende voor het bewijs van culpa!
Pagina 3 van 17
Strafrecht 2
Samenvatting verplichte jurisprudentie
Studiejaar 2017/2018 Rijksuniversiteit Groningen
Deze samenvatting van alle verplichte jurisprudentie van het vak Strafrecht 2 is met veel zorg,
oog voor kwaliteit en daarmee de nodige tijd (uurtjes) samengesteld. Zelf loop ik er vaak
tegenaan dat samenvattingen van uitspraken op diverse websites niet kloppen, ontoereikend
zijn en daarmee onbruikbaar. Zij geven vaak geen écht goede en duidelijke indicatie van de
essentie en de rechtsregel weer. Soms klopt zelfs de feitenweergave niet. Dit heeft voor mij
de doorslag gegeven om zelf alle verplichte uitspraken volledig door te nemen en hier erg
gedetailleerd een samenvatting van op te stellen, die wél de essentie bevat. Ik wil u hier graag
in laten delen. Het zal u erg helpen bij het tentamen en het scheelt erg veel leeswerk, want het
zijn veel uitspraken, tevens lange en lastig te lezen uitspraken, wat mij dan ook de nodige
uren heeft gekost. Het eindresultaat mag er wezen. Ik wens u veel succes (en leesplezier)!
De uitspraken die in dit document zijn samengevat, betreffen de volgende:
Week 1. Opzet en Culpa
1. Slaan met pistool- arrest
2. Onvoldoende rechts houden te Winssen - arrest
3. Geervliet- arrest
4. Roekeloosheid in het verkeer- arrest
Week 2: noodweer(exces), ontoerekeningsvatbaarheid en culpa in causa
5. Taxichauffeur-arrest
6. Boze buurman-arrest
7. Tolbert-arrest
Week 3: Poging, voorbereiding en vrijwillige terugtred
8. Cito-arrest
9. Remkabel-arrest
10. Videodozen-arrest
11. Baby-Eemskanaal-arrest
12. Lexanruit-arrest
Week 4: Daderschap
13. IJzerdraad-arrest
14. Drijfmest-arrest
Week 5: Deelneming: medeplegen en medeplichtigheid
15. Container diefstal – arrest
16. Vlinderbom –arrest
17. Overzichtsarrest medeplegen
18. Onvrijwillige taxirit-arrest
Week 6: Deelneming: uitlokking, doen-plegen, medeplichtigheid en samengestelde deelneming
19. Medeplichtigheid door nalaten-arrest
20. Globaal opzet-arrest
21. Medeplichtigheid en opzet –arrest
Week 7: Leidinggeven en poging tot uitlokking
22. Overzichtsarrest feitelijk leidinggeven
23. Vrijwillig terugtreden bij deelneming arrest
Pagina 1 van 17
,Verplichte jurisprudentie Strafrecht 2 2017/2018
Week 1: Opzet en culpa
1. Slaan met pistool- arrest
Essentie: voorwaardelijk opzet, aanvaarden aanmerkelijke kans
Verdachte is door het slachtoffer berooft van drugs en geld. Na de beroving is verdachte met de
metro naar huis gegaan om een pistool te halen. Met dit pistool wilde hij zijn geld en drugs
terughalen. Verdachte heeft het pistool opgehaald en is teruggegaan naar Spijkenisse. Onderweg
kwam hij het slachtoffer op fiets tegen. Verdachte ging voor de fiets staan en liet het wapen
meteen zien. Verdachte gaf aan dat hij zijn drugs en geld terug wilde. Uit de reactie van het
slachtoffer maakte verdachte op dat hij dit niet terug zou krijgen. Verdachte gaf het slachtoffer
een klap op het hoofd met het pistool. Verdachte wist niet of het pistool doorgeladen was.
Slachtoffer pakte verdachte vast en er ontstond een worsteling. Verdachte maakte een slaande
beweging met het pistool in de richting van het hoofd van het slachtoffer, waarna deze afging.
Het slachtoffer viel. Slachtoffer is overleden. Het Openbaar Ministerie legt verdachte ten laste
dat hij het slachtoffer opzettelijk van het leven heeft beroofd.
De rechtsvraag
Is hier sprake van opzet in de zin van voorwaardelijk opzet?
Oftewel: Heeft verdachte de aanmerkelijke kans op het dodelijk gevolg aanvaard?
Hoge Raad rechtsregel Aanmerkelijke kans
De vraag of de gedraging de aanmerkelijke kans op een bepaald gevolg in het leven roept, is
afhankelijk van de omstandigheden van het geval, waarbij betekenis toekomt aan de aard van de
gedragingen en de omstandigheden waaronder deze zijn verricht. De inhoud van het begrip
‘aanmerkelijke kans’ mag niet afhankelijk worden gesteld van de aard van het gevolg. Het zal in
alle gevallen moeten gaan om een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te
achten.
Hoge Raad rechtsregel aanvaarding van de aanmerkelijke kans
Voor de vaststelling dat de verdachte zich willens en wetens heeft blootgesteld aan zulk een kans
(aanvaard) is niet alleen vereist dat verdachte wetenschap heeft van de aanmerkelijke kans dat
het gevolg zou intreden, maar ook dat hij die kans ten tijde van de gedraging bewust heeft
aanvaard (op de koop toe heeft genomen). Of in een concreet geval moet worden aangenomen
dat sprake is van bewuste schuld danwel van voorwaardelijk opzet zal, als de verklaringen van
verdachte en/of bijvoorbeeld eventuele getuigenverklaringen geen inzicht geven omtrent hetgeen
ten tijde van de gedraging in verdachte is omgegaan, afhangen van de feitelijke omstandigheden
van het geval.
Hierbij is van belang:
1. De aard van de gedraging; en de
2. Omstandigheden waaronder verricht
Bepaalde gedragingen kunnen naar hun uiterlijke verschijningsvorm worden aangemerkt als
zozeer gericht op een bepaald gevolg dat het niet anders kan zijn dan dat de verdachte de
aanmerkelijke kans op het gevolg heeft aanvaard.
Pagina 2 van 17
, Verplichte jurisprudentie Strafrecht 2 2017/2018
2. Onvoldoende rechts houden te Winssen – arrest
ECLI:NL:HR:2004:AO5822
Essentie: culpa bij verkeersovertreding (art. 6 WVW)
Verdachte is met een auto met 80 km/u in bocht plotseling op de verkeerde weghelft gaan
rijden terwijl daar tegenliggers zijn. Verdachte heeft hierbij een aanrijding veroorzaakt,
waarbij het slachtoffer uiteenlopend letsel heeft opgelopen. Dit levert in beginsel
aanmerkelijke onoplettendheid en/of onachtzaamheid en derhalve schuld ex art. 6 WVW op.
De vraag was of dit ook anders kan zijn als verdachte ten tijde van het ongeval in
verontschuldigbare onmacht verkeerde. Verdachte gaf namelijk aan dat zij een ‘black-out’ had
gehad.
Hoge Raad rechtsregel
Bij de beoordeling of de schuld aan het verkeersongeval uit de gebezigde bewijsmiddelen kan
worden afgeleid komt het aan op het geheel van gedragingen van de verdachte, de aard en
ernst daarvan en de overige omstandigheden van het geval. Niet valt in zijn algemeenheid
aan te geven of één verkeersovertreding voldoende kan zijn voor de bewezenverklaring van
aanmerkelijke onoplettendheid en/of onachtzaamheid en dus van schuld ex art. 6 WVW 1994.
Daarvoor zijn verschillende factoren van belang, zoals de aard en de concrete ernst van de
verkeersovertreding en de omstandigheden waaronder die overtreding is begaan. Niet
slechts uit de ernst van de gevolgen van verkeersgedrag dat in strijd is met één of meer
wettelijke gedragsregels in het verkeer, kan worden afgeleid dat sprake is van schuld.
Samenvattend: een verkeersovertreding duidt niet in zijn algemeenheid op schuld. De
gevolgen van het ongeval zorgen dus in ieder geval niet voor schuld. Nooit vanuit de gevolgen
terug redeneren naar de aanmerkelijke onvoorzichtigheid of onachtzaamheid!
3. Geervliet – arrest
HR 29 april 2008, NJ 2008, 440
Essentie: culpa – momentane aanmerkelijke onoplettendheid
Verdachte reed vanaf het terrein van het tankstation een voorrangsweg op. Hij heeft zijn auto
voor de haaientanden ‘tot bijna stilstand’ gebracht en heeft vervolgens over zijn
linkerschouder gekeken om te zien of er verkeer naderde. Hij zag niets en is de voorrangsweg
opgereden. Hij heeft de motorrijder, aan wie hij voorrang diende te verlenen niet gezien. De
vraag is of sprake is van aanmerkelijk onoplettend gedrag, met aanmerkelijke verwaarlozing
van de geboden zorgvuldigheid. Deze vraag is van belang om te kunnen beoordelen of sprake
is van culpa.
Hoge Raad Rechtsregel
Momentane onoplettendheid is onvoldoende om schuld aan te nemen. Het moet echt gaan om
aanmerkelijke onoplettendheid, waarbij het aankomt op:
1. Het geheel van gedragingen;
2. De aard en de ernst daarvan; en
3. De overige omstandigheden van het geval.
Samenvattend: Momentane onoplettendheid is an sich onvoldoende voor aanmerkelijke
onoplettendheid dan wel onvoorzichtigheid en dus onvoldoende voor het bewijs van culpa!
Pagina 3 van 17
