Hoofdstuk 7: Toetsing en observatie
7.1 Begripsbepaling
Evaluatie is het verzamelen en interpreteren van gegevens over het leerproces van de leerlingen. Dit
kan gebeuren door observatie en toetsing
Toetsing is het meten van een leertaak volgens vastgestelde normen. De toets vergelijkt leerlingen
met leeftijdgenoten.
Observatie heeft betrekking op het gedrag van leerlingen of op vaardigheden die niet zo goed
meetbaar zijn. Noteert achteraf opvallende dingen. Hoeft vaak geen tijd voor worden gereserveerd.
7.2 Toetsen van de taalvaardigheid
Bij technisch lezen wordt er een groot beroep op de taalvaardigheid van kinderen gedaan. om
taalvaardigheid te meten zijn er verschillende toetsen:
Taal voor Kleuters meet onder andere woordenschat.
De Begrippentoets (Verhoeven) meet kennis van instructiebegrippen.
De Taaltoets Alle Kinderen (TAK) is vooral bedoeld om de taalvaardigheid van anderstalige
kinderen te toetsen.
Naast de toetsen van de leerkracht ook de taalvaardigheid van leerlingen observeren door te letten
op het ‘taalgedrag’ van de leerling.
7.3 Toetsen van deelvaardigheden
De deelvaardigheden van het lezen kan apart getoetst worden. Bij preventief toetsen toets je om
kinderen met een verhoogd risico op leesproblemen op te sporen. Auditieve analyse en auditief
geheugen zijn belangrijke deelvaardigheden om te toetsen. De methoden die hiervoor worden
gebruikt, zijn het Deelvaardigheidsonderzoek en Taal voor Kleuters.
Bij het remediërend toetsen van deelvaardigheden toets je om de oorzaak van leesproblemen te
vinden. Dit kan bijvoorbeeld door de Diagnostiek van technisch lezen en aanvankelijk spellen te
gebruiken. deelvaardigheden in deze toets worden in bepaalde volgorde getoetst.
7.4 Toetsen van de leesvaardigheid
7.4.1 Cito-toetsen technisch lezen
Technisch lezen voor groep 3 bestaat uit een plaatje waarnaast vijf woorden die op elkaar lijken. Bij
de toetsen voor groep 4 tot en met 8 moeten de kinderen een tekst lezen en in zinnen het woord
kiezen (van de drie) die het best past. Kinderen van toets M5 mogen er 8 minuten over doen. Leerling
moet zelf tempo kiezen waardoor die goede woorden blijft kiezen. Score = aantal gelezen woorden -
de fouten. Op basis daarvan krijgen de leerlingen een vaardigheidsscore toegekend (niveau A tot E
van Cito). Aan dat vaardigheidsniveau kan ook een score van I tot V worden gekoppeld. Of een AVI-
niveau, dus niet iedere lln krijgt aparte AVI-toets.
Vallen leerlingen uit op de Cito-toets technisch lezen dan kan je door toetsen met de AVI-toets en
DMT.
Het gaat bij deze toetsen om stillezen. Omdat leerkracht niet alle woorden kan checken of ze goed
gedecodeerd zijn is het ook een beroep voor de leerlingen op begrijpend lezen.
Het nakijken van de boekjes kost veel tijd. Ook kan een leerkracht niet registeren of het gaat om
spellende of radende fouten. Kan niet worden afgenomen bij taalzwakke lezers omdat het een sterk
beroep doet op de woordkennis van kinderen.
7.4.2 De Drie-Minuten-Toets (woordniveau)
Opvolger van Een-Minuut-Test uit 1973. Woorden die spellend worden gelezen en daarna niet nog
eens voluit worden herhaald tellen als fout.
DMT bestaat uit 3 kaarten met woorden. Van de drie kaarten zijn ook parallelversies gemaakt
(A/B/C), omdat een kind anders de woorden uit zijn hoofd kan leren. Op de eerste kaart woorden met
7.1 Begripsbepaling
Evaluatie is het verzamelen en interpreteren van gegevens over het leerproces van de leerlingen. Dit
kan gebeuren door observatie en toetsing
Toetsing is het meten van een leertaak volgens vastgestelde normen. De toets vergelijkt leerlingen
met leeftijdgenoten.
Observatie heeft betrekking op het gedrag van leerlingen of op vaardigheden die niet zo goed
meetbaar zijn. Noteert achteraf opvallende dingen. Hoeft vaak geen tijd voor worden gereserveerd.
7.2 Toetsen van de taalvaardigheid
Bij technisch lezen wordt er een groot beroep op de taalvaardigheid van kinderen gedaan. om
taalvaardigheid te meten zijn er verschillende toetsen:
Taal voor Kleuters meet onder andere woordenschat.
De Begrippentoets (Verhoeven) meet kennis van instructiebegrippen.
De Taaltoets Alle Kinderen (TAK) is vooral bedoeld om de taalvaardigheid van anderstalige
kinderen te toetsen.
Naast de toetsen van de leerkracht ook de taalvaardigheid van leerlingen observeren door te letten
op het ‘taalgedrag’ van de leerling.
7.3 Toetsen van deelvaardigheden
De deelvaardigheden van het lezen kan apart getoetst worden. Bij preventief toetsen toets je om
kinderen met een verhoogd risico op leesproblemen op te sporen. Auditieve analyse en auditief
geheugen zijn belangrijke deelvaardigheden om te toetsen. De methoden die hiervoor worden
gebruikt, zijn het Deelvaardigheidsonderzoek en Taal voor Kleuters.
Bij het remediërend toetsen van deelvaardigheden toets je om de oorzaak van leesproblemen te
vinden. Dit kan bijvoorbeeld door de Diagnostiek van technisch lezen en aanvankelijk spellen te
gebruiken. deelvaardigheden in deze toets worden in bepaalde volgorde getoetst.
7.4 Toetsen van de leesvaardigheid
7.4.1 Cito-toetsen technisch lezen
Technisch lezen voor groep 3 bestaat uit een plaatje waarnaast vijf woorden die op elkaar lijken. Bij
de toetsen voor groep 4 tot en met 8 moeten de kinderen een tekst lezen en in zinnen het woord
kiezen (van de drie) die het best past. Kinderen van toets M5 mogen er 8 minuten over doen. Leerling
moet zelf tempo kiezen waardoor die goede woorden blijft kiezen. Score = aantal gelezen woorden -
de fouten. Op basis daarvan krijgen de leerlingen een vaardigheidsscore toegekend (niveau A tot E
van Cito). Aan dat vaardigheidsniveau kan ook een score van I tot V worden gekoppeld. Of een AVI-
niveau, dus niet iedere lln krijgt aparte AVI-toets.
Vallen leerlingen uit op de Cito-toets technisch lezen dan kan je door toetsen met de AVI-toets en
DMT.
Het gaat bij deze toetsen om stillezen. Omdat leerkracht niet alle woorden kan checken of ze goed
gedecodeerd zijn is het ook een beroep voor de leerlingen op begrijpend lezen.
Het nakijken van de boekjes kost veel tijd. Ook kan een leerkracht niet registeren of het gaat om
spellende of radende fouten. Kan niet worden afgenomen bij taalzwakke lezers omdat het een sterk
beroep doet op de woordkennis van kinderen.
7.4.2 De Drie-Minuten-Toets (woordniveau)
Opvolger van Een-Minuut-Test uit 1973. Woorden die spellend worden gelezen en daarna niet nog
eens voluit worden herhaald tellen als fout.
DMT bestaat uit 3 kaarten met woorden. Van de drie kaarten zijn ook parallelversies gemaakt
(A/B/C), omdat een kind anders de woorden uit zijn hoofd kan leren. Op de eerste kaart woorden met
