Hoorcollege 1 – 13 september 2017
Vertegenwoordiging
Scenario 1: levering aan een onmiddellijke vertegenwoordiger:
De overeenkomst komt tot stand tussen verkoper en degene die de bevoegdheid tot onmiddellijke
vertegenwoordiging heeft gegeven, dus niet de vertegenwoordiger zelf. Wie is bezitter geworden?
Kijken naar 3 factoren:
1) Artikel 3:108 BW: verkeersopvatting
2) Artikel 3:108 BW: uiterlijke feiten
3) De navolgende regels: artikel 3:111 BW (interversieverbod) artikel 3:110 BW: codificatie van oud
BW. Houden voor een ander, dus bijvoorbeeld op last van de lastgeving. Bezit gaat dus
rechtstreeks over naar de lastgever. Tussenpersoon wordt enkel houder. Dit wordt de directe
leer genoemd. Hierdoor kan het goed nooit in faillissement van de tussenpersoon vallen, omdat
die nooit eigenaar is geworden. Leveringsvereiste: bezitsverschaffing. Uiteraard moet ook
worden voldoen aan artikel 3:84 BW. Titel=koopovereenkomst.
Scenario 1: levering aan een middellijk vertegenwoordiger:
In eigen naam handelen. De overeenkomst komt tot stand tussen de verkoper en de middellijk
vertegenwoordiger, omdat deze in eigen naam handelt. Opnieuw dient hier artikel 3:110 BW toegepast
te worden, soort vertegenwoordiger maakt niet uit. Ook hier wordt de middellijk vertegenwoordiger dus
slechts houder en gaat bezit direct over aan degene die de vertegenwoordiging heeft bewerkstelligd.
Ook hier gelden de vereisten van artikel 3:84 BW. Titel moet de hele levering ondersteunen, en zijn er
hier dus twee: samengestelde titel: koop- en lastovereenkomst.
Scenario 3: levering door een onmiddellijk vertegenwoordiger:
Alle rechtshandelingen worden toegerekend aan de principaal. Er is dus sprake van een
lastgevingsovereenkomst. Tussen wie komt de koopovereenkomst tot stand? Koper weet dat er sprake
is van een tussenpersoon, waardoor de overeenkomst tot stand komt tussen de koper en de principaal.
De tussenpersoon is ook hier weer slechts een houder, zij het dat hij op grond van de
lastgevingsovereenkomst bevoegd is het goed te vervreemden. Juridisch gezien levert de principaal
dus zelf, de tussenpersoon valt weg.
Scenario 4: leveren door een middellijk vertegenwoordiger:
Middellijk vertegenwoordiger wordt nu zelf partij bij de overeenkomst en is dus voor hem bindend. De
rechtshandeling levering wordt in zijn naam verricht. Hij moet dan met toestemming van de principaal
bezit verschaffen. Hij is dus een bevoegde houder. De beschikkingsbevoegdheid wordt namelijk door
de lastgever gegeven, indien hijzelf beschikkingsbevoegd is. De middellijk vertegenwoordiger verschaft
dan het bezit van de lastgever aan de koper. De middellijk vertegenwoordiger zal dus nooit eigendom
verkrijgen. Geldige titel: koopovereenkomst.
Artikel 7:400 BW opdracht. Lastgeving: opdracht om iemand anders rechtshandelingen te laten
verrichten.
Accessoiriteit/afhankelijkheid
Afhankelijke rechten volgen het moederrecht. Zekerheidsrecht is bedoeld om een vordering die je hebt
te versterken. Het afhankelijk recht vervalt indien de vordering wordt voldaan. Vervalt de vordering?
Dan vervalt het beperkte recht, omdat deze afhankelijk is van het bestaan van de vordering. Wat
gebeurt er als de vordering wordt verkocht? Er is dan sprake van cessie. De afhankelijkheid brengt
mee dat dan ook deze beperkte rechten mee overgaan.
Borgtocht
Naast goederenrechtelijke verzekeringen waar je je kunt verhalen op een zaak, kun je je ook verhalen
op een persoon, persoonlijke zekerheden. Een andere instantie die je kunt aanspreken voor jouw
vordering. Artikel 7:850 lid 3 BW. Oorspronkelijke schuldenaar: hoofdschuldenaar die als eerste moet
betalen. Er zijn nu twee personen voor dezelfde schuld verbonden: passieve hoofdelijkheid. Een
borgstelling is ter verzekering van een vordering bedoeld, dus is ook deze afhankelijk van de
verzekerde vordering. Wordt de vordering voldaan, vervalt de borgtocht. Wordt de vordering
gecedeerd, dan volgt de borgtocht de vordering.
, De vordering kan uiteindelijk maar één keer worden voldaan, ook al zijn er twee schuldenaren. Pas als
bij de hoofdschuldenaar niks te halen valt, kun je de borg aanspreken. Dit heet het subsidiaire karakter,
zie artikel 7:855 BW. Als de borg heeft betaald, kan hij deze vordering weer terughalen bij de
schuldenaar. Dit kan op twee manieren, de borg kan kiezen:
1) Regres, artikel 7:866 jo. 6:10 lid 2 BW. Er ontstaat een geheel nieuwe vordering op de
schuldenaar. Eventuele beperkte rechten komen dus te vervallen. Meer dan hem aangaat: de
borg is niet verbonden aan de schuld van de schuldenaar, dus kan hij 100% terugvorderen.
2) Subrogatie, artikel 6:12 BW. De vordering van de schuldenaar op de hoofdschuldenaar gaat
over op de borg (de oude vordering). Er ontstaan géén nieuwe vordering, en eventuele
beperkte rechten gaan dus mee over. Ook hier geld: meer dan hem aangaat, dus 100%.
Wat maakt het uit; nieuwe of oude vordering? Belangrijk in geval de vordering is verzekerd met
beperkte rechten. Regres: ze vervallen, subrogatie: ze gaan mee over. Indien de hoofdschuldenaar
failliet is, heb je dus niks aan een schone vordering, omdat er vrijwel nooit iets overblijft voor
concurrente schuldeiser. De executie van die beperkten rechten kunnen als preferentie schuldeiser
worden verkregen. Welke mogelijkheid nou het gunstigste is, hangt af van de omstandigheden van het
geval, zij het dat subrogatie vaak wel loont indien er beperkte rechten op de vordering rusten.
Artikel 6:142, 3:7 en 3:82 BW. Het zijn afhankelijke rechten en nevenrechten.
Onafhankelijke garantstelling
Nadeel bij borgtocht: borg mag zich op alle verweren van de schuldenaar beroepen. Bijv: aannemer
zegt dat niks mis is met bouwmaterialen, wederpartij zegt dat er kwalitatieve problemen zijn. Borg kan
dan zeggen: er is niks mis met bouwmaterialen, hij mag namelijk hetzelfde zeggen (artikel 7:852 BW).
Dit gebeurt niet bij een onafhankelijke garantie. Als de schuldeiser de garant aanspreekt, dan moet
deze meteen betalen (on first demand). Er is géén subsidiair karakter, de hoofdschuldenaar hoeft niet
eerst aangesproken te worden. Is een bank de garant dan noemen we dit de bankgarantie. Er is géén
wettelijke regeling in het BW, maar gebaseerd op de contractsvrijheid, zij het dat er wel richtlijnen zijn.
Niet accessoir.
Inningsbevoegd bij pandrecht op een vordering
Stil pandrecht: pandgever
Openbaar pandrecht: pandhouder
Of een pandrecht stil of openbaar is, hangt af of het is medegedeeld aan de debiteur van de vordering.
Ook vorderingen kunnen verpand worden. Als de derde niks weet van het pandrecht (stil pandrecht)
kan hij dus ook nooit aan de pandhouder betalen, maar enkel bevrijdend betalen aan de pandgever,
dus degene waarmee hij een vordering heeft. Deze is dan dus ook als enigste inningsbevoegd. Wordt
er door de pandhouder nog een mededeling gedaan aan de schuldenaars, dan is er geen stil
pandrecht meer en wordt het openbaar. De pandhouder wordt dan inningsbevoegd en kan nog slechts
daaraan bevrijdend worden betaald. De pandhouder is echter geen eigenaar, dus mag het geïnde niet
als eigendom worden gezien. Artikel 246 lid 5 BW: er komt een pandrecht op het geinde geld:
zaaksvervanging of substitutie. De pandhouder zou dus voor het goede een aparte bankrekening
dienen te openen, waarop hij een pandrecht heeft, maar géén eigendom! De pandgever is dan
eigenaar en heeft een vordering op deze bancaire instelling. De pandhouder mag dan pas gaan
executeren als de pandgever in verzuim is. Een eventueel overschot dient altijd te worden
teruggegeven aan de pandgever, dat in verband staat met het toe-eigeningsverbod.
Beslag op roerende zaken
De crediteur kan beslag leggen op goederen van de debiteur en deze zaken vervolgens verkopen. Wat
als de debiteur na het beslag de eigendom van die goederen overdraagt? Kan dat? Artikel 453a lid 1
Rv (aangevuld door de Hoge Raad): kan niet tegen de beslaglegger worden ingeroepen. De
vervreemding kan niet worden tegengeworpen tegen de crediteur/beslaglegger. Wat betekent dit? Het
leidt niet tot beschikkingsonbevoegdheid, het staat niet in de weg aan de geldige overdracht. Het
beslag blijft echter wel op de betreffende zaken rusten. De beslaglegger kan dus gewoon het beslag
vorderen, ook al is er een andere eigenaar. Wie de goederen in het bezit heeft, maakt voor de
beslaglegger dus niet uit. Het beslag volgt de goederen (zaaksgevolg).
Vertegenwoordiging
Scenario 1: levering aan een onmiddellijke vertegenwoordiger:
De overeenkomst komt tot stand tussen verkoper en degene die de bevoegdheid tot onmiddellijke
vertegenwoordiging heeft gegeven, dus niet de vertegenwoordiger zelf. Wie is bezitter geworden?
Kijken naar 3 factoren:
1) Artikel 3:108 BW: verkeersopvatting
2) Artikel 3:108 BW: uiterlijke feiten
3) De navolgende regels: artikel 3:111 BW (interversieverbod) artikel 3:110 BW: codificatie van oud
BW. Houden voor een ander, dus bijvoorbeeld op last van de lastgeving. Bezit gaat dus
rechtstreeks over naar de lastgever. Tussenpersoon wordt enkel houder. Dit wordt de directe
leer genoemd. Hierdoor kan het goed nooit in faillissement van de tussenpersoon vallen, omdat
die nooit eigenaar is geworden. Leveringsvereiste: bezitsverschaffing. Uiteraard moet ook
worden voldoen aan artikel 3:84 BW. Titel=koopovereenkomst.
Scenario 1: levering aan een middellijk vertegenwoordiger:
In eigen naam handelen. De overeenkomst komt tot stand tussen de verkoper en de middellijk
vertegenwoordiger, omdat deze in eigen naam handelt. Opnieuw dient hier artikel 3:110 BW toegepast
te worden, soort vertegenwoordiger maakt niet uit. Ook hier wordt de middellijk vertegenwoordiger dus
slechts houder en gaat bezit direct over aan degene die de vertegenwoordiging heeft bewerkstelligd.
Ook hier gelden de vereisten van artikel 3:84 BW. Titel moet de hele levering ondersteunen, en zijn er
hier dus twee: samengestelde titel: koop- en lastovereenkomst.
Scenario 3: levering door een onmiddellijk vertegenwoordiger:
Alle rechtshandelingen worden toegerekend aan de principaal. Er is dus sprake van een
lastgevingsovereenkomst. Tussen wie komt de koopovereenkomst tot stand? Koper weet dat er sprake
is van een tussenpersoon, waardoor de overeenkomst tot stand komt tussen de koper en de principaal.
De tussenpersoon is ook hier weer slechts een houder, zij het dat hij op grond van de
lastgevingsovereenkomst bevoegd is het goed te vervreemden. Juridisch gezien levert de principaal
dus zelf, de tussenpersoon valt weg.
Scenario 4: leveren door een middellijk vertegenwoordiger:
Middellijk vertegenwoordiger wordt nu zelf partij bij de overeenkomst en is dus voor hem bindend. De
rechtshandeling levering wordt in zijn naam verricht. Hij moet dan met toestemming van de principaal
bezit verschaffen. Hij is dus een bevoegde houder. De beschikkingsbevoegdheid wordt namelijk door
de lastgever gegeven, indien hijzelf beschikkingsbevoegd is. De middellijk vertegenwoordiger verschaft
dan het bezit van de lastgever aan de koper. De middellijk vertegenwoordiger zal dus nooit eigendom
verkrijgen. Geldige titel: koopovereenkomst.
Artikel 7:400 BW opdracht. Lastgeving: opdracht om iemand anders rechtshandelingen te laten
verrichten.
Accessoiriteit/afhankelijkheid
Afhankelijke rechten volgen het moederrecht. Zekerheidsrecht is bedoeld om een vordering die je hebt
te versterken. Het afhankelijk recht vervalt indien de vordering wordt voldaan. Vervalt de vordering?
Dan vervalt het beperkte recht, omdat deze afhankelijk is van het bestaan van de vordering. Wat
gebeurt er als de vordering wordt verkocht? Er is dan sprake van cessie. De afhankelijkheid brengt
mee dat dan ook deze beperkte rechten mee overgaan.
Borgtocht
Naast goederenrechtelijke verzekeringen waar je je kunt verhalen op een zaak, kun je je ook verhalen
op een persoon, persoonlijke zekerheden. Een andere instantie die je kunt aanspreken voor jouw
vordering. Artikel 7:850 lid 3 BW. Oorspronkelijke schuldenaar: hoofdschuldenaar die als eerste moet
betalen. Er zijn nu twee personen voor dezelfde schuld verbonden: passieve hoofdelijkheid. Een
borgstelling is ter verzekering van een vordering bedoeld, dus is ook deze afhankelijk van de
verzekerde vordering. Wordt de vordering voldaan, vervalt de borgtocht. Wordt de vordering
gecedeerd, dan volgt de borgtocht de vordering.
, De vordering kan uiteindelijk maar één keer worden voldaan, ook al zijn er twee schuldenaren. Pas als
bij de hoofdschuldenaar niks te halen valt, kun je de borg aanspreken. Dit heet het subsidiaire karakter,
zie artikel 7:855 BW. Als de borg heeft betaald, kan hij deze vordering weer terughalen bij de
schuldenaar. Dit kan op twee manieren, de borg kan kiezen:
1) Regres, artikel 7:866 jo. 6:10 lid 2 BW. Er ontstaat een geheel nieuwe vordering op de
schuldenaar. Eventuele beperkte rechten komen dus te vervallen. Meer dan hem aangaat: de
borg is niet verbonden aan de schuld van de schuldenaar, dus kan hij 100% terugvorderen.
2) Subrogatie, artikel 6:12 BW. De vordering van de schuldenaar op de hoofdschuldenaar gaat
over op de borg (de oude vordering). Er ontstaan géén nieuwe vordering, en eventuele
beperkte rechten gaan dus mee over. Ook hier geld: meer dan hem aangaat, dus 100%.
Wat maakt het uit; nieuwe of oude vordering? Belangrijk in geval de vordering is verzekerd met
beperkte rechten. Regres: ze vervallen, subrogatie: ze gaan mee over. Indien de hoofdschuldenaar
failliet is, heb je dus niks aan een schone vordering, omdat er vrijwel nooit iets overblijft voor
concurrente schuldeiser. De executie van die beperkten rechten kunnen als preferentie schuldeiser
worden verkregen. Welke mogelijkheid nou het gunstigste is, hangt af van de omstandigheden van het
geval, zij het dat subrogatie vaak wel loont indien er beperkte rechten op de vordering rusten.
Artikel 6:142, 3:7 en 3:82 BW. Het zijn afhankelijke rechten en nevenrechten.
Onafhankelijke garantstelling
Nadeel bij borgtocht: borg mag zich op alle verweren van de schuldenaar beroepen. Bijv: aannemer
zegt dat niks mis is met bouwmaterialen, wederpartij zegt dat er kwalitatieve problemen zijn. Borg kan
dan zeggen: er is niks mis met bouwmaterialen, hij mag namelijk hetzelfde zeggen (artikel 7:852 BW).
Dit gebeurt niet bij een onafhankelijke garantie. Als de schuldeiser de garant aanspreekt, dan moet
deze meteen betalen (on first demand). Er is géén subsidiair karakter, de hoofdschuldenaar hoeft niet
eerst aangesproken te worden. Is een bank de garant dan noemen we dit de bankgarantie. Er is géén
wettelijke regeling in het BW, maar gebaseerd op de contractsvrijheid, zij het dat er wel richtlijnen zijn.
Niet accessoir.
Inningsbevoegd bij pandrecht op een vordering
Stil pandrecht: pandgever
Openbaar pandrecht: pandhouder
Of een pandrecht stil of openbaar is, hangt af of het is medegedeeld aan de debiteur van de vordering.
Ook vorderingen kunnen verpand worden. Als de derde niks weet van het pandrecht (stil pandrecht)
kan hij dus ook nooit aan de pandhouder betalen, maar enkel bevrijdend betalen aan de pandgever,
dus degene waarmee hij een vordering heeft. Deze is dan dus ook als enigste inningsbevoegd. Wordt
er door de pandhouder nog een mededeling gedaan aan de schuldenaars, dan is er geen stil
pandrecht meer en wordt het openbaar. De pandhouder wordt dan inningsbevoegd en kan nog slechts
daaraan bevrijdend worden betaald. De pandhouder is echter geen eigenaar, dus mag het geïnde niet
als eigendom worden gezien. Artikel 246 lid 5 BW: er komt een pandrecht op het geinde geld:
zaaksvervanging of substitutie. De pandhouder zou dus voor het goede een aparte bankrekening
dienen te openen, waarop hij een pandrecht heeft, maar géén eigendom! De pandgever is dan
eigenaar en heeft een vordering op deze bancaire instelling. De pandhouder mag dan pas gaan
executeren als de pandgever in verzuim is. Een eventueel overschot dient altijd te worden
teruggegeven aan de pandgever, dat in verband staat met het toe-eigeningsverbod.
Beslag op roerende zaken
De crediteur kan beslag leggen op goederen van de debiteur en deze zaken vervolgens verkopen. Wat
als de debiteur na het beslag de eigendom van die goederen overdraagt? Kan dat? Artikel 453a lid 1
Rv (aangevuld door de Hoge Raad): kan niet tegen de beslaglegger worden ingeroepen. De
vervreemding kan niet worden tegengeworpen tegen de crediteur/beslaglegger. Wat betekent dit? Het
leidt niet tot beschikkingsonbevoegdheid, het staat niet in de weg aan de geldige overdracht. Het
beslag blijft echter wel op de betreffende zaken rusten. De beslaglegger kan dus gewoon het beslag
vorderen, ook al is er een andere eigenaar. Wie de goederen in het bezit heeft, maakt voor de
beslaglegger dus niet uit. Het beslag volgt de goederen (zaaksgevolg).
